Category: OIKONOMIA

Νέα αύξηση 100 εκατ. ευρώ για τους δημόσιους πόρους του Ταμείου Δανείων του Ταμείου Επιχειρηματικότητας ΙΙΙ (ΤΕΠΙΧ ΙΙΙ), η οποία αναμένεται να χρηματοδοτήσει με τη μόχλευση νέα δάνεια συνολικού ύψους 240 εκατ. ευρώ, σηματοδοτεί η σχετική απόφαση που υπέγραψε ο αρμόδιος Αναπληρωτής Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Νίκος Παπαθανάσης.

Η πρόσθετη χρηματοδότηση, με πόρους από το Πρόγραμμα «Ανταγωνιστικότητα» του ΕΣΠΑ 2021-2027, έχει ως στόχο την περαιτέρω ενίσχυση της μικρομεσαίας επιχειρηματικότητας και τη διεύρυνση της πρόσβασης των ΜμΕ στα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Αποτελεί δε, αποτέλεσμα της μεγάλης απήχησης που είχε στην αγορά η προηγούμενη φάση χρηματοδότησης μέσω του Ταμείου Δανείων ΤΕΠΙΧ ΙΙΙ, γεγονός που αποτυπώθηκε στην πλήρη απορρόφηση των σχετικών πόρων της 3ης φάσης, εντός μιας εβδομάδας.

Σημειώνεται ότι έως σήμερα, στις τρεις προηγούμενες φάσεις του Ταμείου Δανείων, εγκρίθηκαν συνολικά περισσότερα από 2.700 δάνεια, συνολικού ύψους 924 εκατ. ευρώ προς μικρομεσαίες επιχειρήσεις σε όλη τη χώρα.

Χαρακτηριστικά του Ταμείου Δανείων ΤΕΠΙΧ ΙΙΙ:

Το Ταμείο Δανείων προσφέρει δάνεια με το 40% του ποσού να χορηγείται άτοκα και με επιδότηση επιτοκίου έως 3% στο υπόλοιπο μέρος (60%) για 2 έτη.
Συνολικά, τα δάνεια που παρέχονται μέσω του Ταμείου Δανείων του ΤΕΠΙΧ ΙΙΙ έχουν μειωμένο επιτόκιο έως και κατά 70% για τα 2 πρώτα χρόνια.

Η διάρκεια των δανείων για τα επενδυτικά είναι από 5 έως 12 έτη, με περίοδο χάριτος έως 24 μήνες.

Για τα δάνεια κεφαλαίου κίνησης η διάρκεια είναι από 2 έως 5 έτη, με περίοδο χάριτος έως 12 μήνες, κατά την οποία η επιχείρηση δεν αποπληρώνει κεφάλαιο αλλά μόνο τόκους.

Τα Δάνεια Κεφαλαίου κίνησης ειδικού σκοπού κυμαίνονται από 10.000 ευρώ έως 500.000 ευρώ και τα Επενδυτικά Δάνεια από 20.000€ έως 8.000.000€

Ο Αναπληρωτής Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Νίκος Παπαθανάσης, υπογράμμισε: « Πιστοί στην στρατηγική επιλογή των κυβερνήσεων του Κυριάκου Μητσοτάκη για στήριξη της επιχειρηματικότητας και των επενδύσεων, και ανταποκρινόμενοι στο μεγάλο ενδιαφέρον της αγοράς για δάνεια μέσω του Ταμείου Επιχειρηματικότητας ΙΙΙ, προχωρούμε στην περαιτέρω ενίσχυση των πόρων του σημαντικού αυτού χρηματοδοτικού εργαλείου της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας. Και με αυτή την ευκαιρία, τονίζω τη βούληση μας κάθε διαθέσιμος πόρος από τα ευρωπαϊκά και τα εθνικά κονδύλια να κατευθυνθεί στην οικονομία και την κοινωνία, προκειμένου να μειωθεί ακόμα περισσότερο το επενδυτικό κενό που δημιούργησε η κρίση της προηγούμενης δεκαετίας, και κυρίως, να δημιουργηθούν νέες θέσεις εργασίας με αύξηση των εισοδημάτων των συμπολιτών μας.»

O Γ.Γ. Διαχείρισης Τομεακών Προγραμμάτων ΕΤΠΑ, ΤΣ και ΕΚΤ Βασίλης Σιαδήμας, σημείωσε: «Η επιτυχία των προηγούμενων φάσεων του ΤΕΠΙΧ ΙΙΙ και η ταχεία απορρόφηση των πόρων επέβαλαν τη συνέχιση και ενίσχυσή του. Με τη νέα χρηματοδότηση από το ΕΣΠΑ 2021 2027, προσφέρουμε σε χιλιάδες μικρομεσαίες επιχειρήσεις τη δυνατότητα πρόσβασης σε προσιτά δάνεια, διευρύνοντας την τραπεζική τους διασύνδεση και στηρίζοντας έμπρακτα την πραγματική οικονομία.»

Η Διευθύνουσα Σύμβουλος της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας Ισμήνη Παπακυρίλλου, τόνισε: «Το ΤΕΠΙΧ ΙΙΙ αποτελεί σήμερα ένα εξαιρετικά επιτυχημένο πρόγραμμα χρηματοδότησης της μικρομεσαίας επιχειρηματικότητας της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας. Η πλήρης απορρόφηση των πόρων της 3ης φάσης ενίσχυσης του Ταμείου Δανείων επιβεβαιώνει την αξία και τη χρησιμότητα του στην αγορά. Αποτελεί δέσμευσή μας να παραμένουμε δίπλα στις ελληνικές επιχειρήσεις, παρέχοντάς τους τα απαραίτητα εργαλεία για να επενδύσουν, να αναπτυχθούν και να ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητά τους. Οι πόροι από το ΕΣΠΑ-Ανταγωνιστικότητα αξιοποιούνται με τον πιο αποτελεσματικό τρόπο, δημιουργώντας πραγματική προστιθέμενη αξία στην ελληνική οικονομία.»

Υπεγράφη σήμερα από τον Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης Κωνσταντίνο Τσιάρα και τη Διευθύνουσα Σύμβουλο της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας Ισμήνη Παπακυρίλλου, η Συμφωνία Χρηματοδότησης για την ενεργοποίηση των τριών νέων Χρηματοδοτικών Εργαλείων του Στρατηγικού Σχεδίου της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΣΣ ΚΑΠ), κάνοντας πράξη το Ταμείο Αγροτικής Επιχειρηματικότητας που είχε εξαγγείλει ο Πρωθυπουργός στη ΔΕΘ.

Με τη συμφωνία αυτή, τίθεται σε εφαρμογή ένα σύγχρονο και στοχευμένο χρηματοδοτικό πλαίσιο, νέων χαμηλότοκων δανείων με εξαιρετικά ευνοϊκούς όρους αποπληρωμής, αρχικής δημοσίας δαπάνης 160 εκατ. ευρώ, το οποίο με τη μόχλευση πόρων μπορεί να ενεργοποιήσει επενδύσεις 365 εκατ ευρώ. Η υλοποίηση των προγραμμάτων που θα γίνει από την Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα, απαντά στις πραγματικές ανάγκες του αγροδιατροφικού τομέα αφού ενισχύει τη ρευστότητα και δημιουργεί ισχυρές προϋποθέσεις για νέες επενδύσεις σε όλη τη χώρα.

Υπενθυμίζεται ότι ο συνολικός προϋπολογισμός των Χρηματοδοτικών Εργαλείων του Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης (ΠΑΑ) της προηγούμενης προγραμματικής περιόδου ανερχόταν σε 115 εκατ. ευρώ, ενώ στο πλαίσιο του Στρατηγικού Σχεδίου της ΚΑΠ ο αρχικός προϋπολογισμός των Χρηματοδοτικών Εργαλείων αυξάνεται κατά 160 εκατ. ευρώ, γεγονός που αποτυπώνει τη σημαντική ενίσχυση και αναβάθμιση της χρηματοδοτικής παρέμβασης υπέρ του αγροδιατροφικού τομέα.

Τα Χρηματοδοτικά Εργαλεία του ΣΣ ΚΑΠ αφορούν:
Εγγυήσεις για επενδυτικά δάνεια με ευνοϊκούς όρους,
Μικρά δάνεια με άτοκη συμμετοχή και επιδότηση επιτοκίου,
Ένα καινοτόμο χρηματοδοτικό εργαλείο αποκλειστικά για γεωργούς νεαρής ηλικίας, που συνδυάζει δάνειο με μη επιστρεπτέα ενίσχυση και τεχνική στήριξη.

Τα τρία νέα χρηματοδοτικά εργαλεία διαμορφώνουν ένα σύγχρονο και ευέλικτο πλαίσιο χρηματοδότησης, με χαμηλότερο κόστος δανεισμού, μειωμένες εξασφαλίσεις και στοχευμένες ενισχύσεις.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη στήριξη των νέων γεωργών, στους οποίους δίνεται για πρώτη φορά ένα ειδικά σχεδιασμένο χρηματοδοτικό εργαλείο που συνδυάζει δάνειο, μη επιστρεπτέα ενίσχυση και τεχνική υποστήριξη.

Η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα, ως Διαχειρίστρια του Ταμείου Χαρτοφυλακίου, αναλαμβάνει την υλοποίηση των εργαλείων σε συνεργασία με το χρηματοπιστωτικό σύστημα, διασφαλίζοντας ταχύτητα, διαφάνεια και αποτελεσματικότητα στην αξιοποίηση των πόρων.

Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων συνεχίζει να αξιοποιεί κάθε διαθέσιμο ευρωπαϊκό χρηματοδοτικό μέσο, μετατρέποντας τους πόρους του ΣΣ ΚΑΠ σε πραγματικές ευκαιρίες ανάπτυξης για τον αγροτικό κόσμο, με στόχο έναν πιο ανταγωνιστικό, ανθεκτικό και βιώσιμο αγροδιατροφικό τομέα.

Μετά την υπογραφή της Συμφωνίας με την ΕΑΤ, ο Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Κώστας Τσιάρας δήλωσε:
«Νωρίτερα είχαμε την ευκαιρία να υπογράψουμε συμφωνία με την Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα, στο πλαίσιο του Ταμείου Αγροτικής Επιχειρηματικότητας, μια σημαντική εξαγγελία του Πρωθυπουργού από το βήμα της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης. Πρόκειται για μια πρωτοβουλία που παρέχει ουσιαστική στήριξη στους ανθρώπους του πρωτογενούς τομέα, μέσα από τρεις συγκεκριμένες κατευθύνσεις παροχής εγγυήσεων και τη δυνατότητα χορήγησης μικρών δανείων, τα οποία μπορούν να ενισχύσουν αποφασιστικά τον αγροτικό κόσμο και το αγροτικό επάγγελμα, ιδίως στη σημερινή συγκυρία.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη στήριξη των νέων αγροτών, οι οποίοι βρίσκονται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος τόσο της εθνικής όσο και της ευρωπαϊκής πολιτικής. Με τον τρόπο αυτό προσφέρουμε πολύτιμα χρηματοδοτικά εργαλεία σε έναν ευρύ αριθμό παραγωγών, δίνοντάς τους τη δυνατότητα αφενός να αξιοποιήσουν τις ευκαιρίες και τους πόρους του Στρατηγικού Σχεδίου της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής και αφετέρου να στηρίξουν, σε μια πραγματικά δύσκολη περίοδο, τη συνέχιση της δραστηριότητάς τους, μέσω δανείων με εγγυήσεις και στοχευμένα κίνητρα, που ενισχύουν την ανθεκτικότητα και τη βιωσιμότητα του πρωτογενούς τομέα».

Η Διευθύνουσα Σύμβουλος Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζα, Ισμήνη Παπακυρίλλου δήλωσε:
«Η σημερινή συμφωνία αντικατοπτρίζει τη στρατηγική δέσμευση της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας για την ενίσχυση του αγροδιατροφικού τομέα με σύγχρονα, αποτελεσματικά χρηματοδοτικά εργαλεία. Η σημαντική αύξηση των διαθέσιμων πόρων σε σχέση με την προηγούμενη προγραμματική περίοδο, σε συνδυασμό με τους ευνοϊκούς όρους χρηματοδότησης και το καινοτόμο εργαλείο για νέους γεωργούς, δημιουργούν ένα ισχυρό πλαίσιο στήριξης της αγροτικής επιχειρηματικότητας και της ανταγωνιστικότητας. Ως Διαχειρίστρια του Ταμείου Χαρτοφυλακίου, η ΕΑΤ αναλαμβάνει να μετατρέψει αυτούς τους πόρους σε άμεση ρευστότητα και επενδυτικές ευκαιρίες για τους Έλληνες αγρότες και επιχειρήσεις του κλάδου, συμβάλλοντας στον μετασχηματισμό του αγροδιατροφικού τομέα σε σύγχρονο πυλώνα οικονομικής ανάπτυξης»

Στο πλαίσιο του συνεδρίου “The Fifth Thessaloniki Metropolitan Summit” που διεξήχθη στο συνεδριακό κέντρο Ιωάννης Bελλίδης, στις 4 & 5 Σεπτεμβρίου στη Θεσσαλονίκη, ο Πρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Φαρμακοβιομηχανίας, κ. Θεόδωρος Τρύφων πραγματοποίησε ομιλία με θέμα «Health, growth and resilience: strategic investments for South East Europe».

Στο πλαίσιο της ομιλίας του, ο κ. Τρύφων επισήμανε τη στρατηγική αξία της ελληνικής φαρμακοβιομηχανίας για την υγεία, την ανάπτυξη και την ανθεκτικότητα, τόσο της χώρας, όσο και της ΝΑ Ευρώπης, τονίζοντας τα εξής:

Η Ευρώπη πρέπει να δράσει γρήγορα και ευέλικτα, να θωρακίσει την οικονομία της, ενισχύοντας τις επενδύσεις στην παραγωγική βιομηχανία και να ανταποκριθεί γρήγορα με συγκεκριμένα μέτρα στο έλλειμμα ανταγωνιστικότητας.

Συγκεκριμένα, ο κ. Τρύφων αναφέρθηκε στις εκθέσεις Draghi και Letta οι οποίες -όπως επισήμανε- δείχνουν τα βήματα που πρέπει να κάνει η Ευρώπη για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητάς της.

Όσον αφορά στο φάρμακο, τόνισε ότι η ευρωπαϊκή πρωτοβουλία Critical Medicines Act, που προχωρά σε υλοποίηση με ταχείς ρυθμούς, αποτελεί σημαντική μεταρρύθμιση για τη στήριξη της παραγωγής κρίσιμων φαρμάκων στην Ευρώπη.
Ο Πρόεδρος της ΠΕΦ αναφέρθηκε ακόμη στην ανάγκη ενίσχυσης του παραγωγικού δυναμικού στο ευρωπαϊκό έδαφος, τονίζοντας ότι κάθε ευρώ που επενδύεται στην παραγωγή στην Ευρώπη, επιστρέφει στην οικονομία με ένα θετικό πολλαπλασιαστή.

Στην πλευρά των ευρωπαϊκών προκλήσεων, ο κ. Τρύφων αναφέρθηκε στο υψηλό κόστος των νέων περιβαλλοντικών απαιτήσεων που τίθενται από το ολοένα και αυστηρότερο ευρωπαϊκό νομικό πλαίσιο. Το πρόσθετο αυτό κόστος επιβαρύνει σημαντικά την παραγωγή, γεγονός που προβληματίζει όλες τις ευρωπαϊκές φαρμακοβιομηχανίες.

Επίσης, υπογράμμισε τη στρατηγική αξία της ελληνικής φαρμακοβιομηχανίας για την υγεία, την ανάπτυξη και την ανθεκτικότητα, τόσο της χώρας, όσο και της ΝΑ Ευρώπης, και ανέφερε χαρακτηριστικά: «Η μακρά παράδοση παραγωγής φαρμάκων στην Ελλάδα αντιπροσωπεύεται σήμερα από μια ισχυρή φαρμακοβιομηχανία, που αριθμεί 51 εργοστάσια και κατέχει το 12% γενοσήμων του παραγωγικού δυναμικού της Ευρώπης. Ως εκ τούτου, είναι ανάγκη και η χώρα μας να συνταχθεί στην προσπάθεια που σήμερα γίνεται στην Ευρώπη για τη στήριξη της εγχώριας/ευρωπαϊκής παραγωγής».

Ο κ. Τρύφων αναφέρθηκε ακόμη στο πολύ σημαντικό επενδυτικό πλάνο της ελληνικής φαρμακοβιομηχανίας ύψους 1,8 δις ευρώ έως και το 2028, κάνοντας ειδική αναφορά στις επενδύσεις που υλοποιούνται στην Τρίπολη, για τη δημιουργία μονάδων με καθαρά εξαγωγικό προσανατολισμό, οι οποίες συνεπάγονται ένα σημαντικό αναπτυξιακό αποτύπωμα για όλη την περιοχή. Ο Πρόεδρος της ΠΕΦ επανέλαβε την θέση του για τη δημιουργία ενός σύνθετου δείκτη εθνικής προστιθέμενης αξίας που θα αφορά σε κάθε επένδυση που γίνεται στη χώρα, επισημαίνοντας ότι κάθε ευρώ που επενδύεται στη φαρμακοβιομηχανία επιστρέφει 4,5 φορές πίσω στην οικονομία.

Κλείνοντας την ομιλία του, ο κ. Τρύφων υπογράμμισε, ότι η συνέχιση των επενδυτικών κινήτρων και η μείωση της υπερφορολόγησης μέσω clawback είναι απαραίτητες προϋποθέσεις για την περαιτέρω ανάπτυξη της ελληνικής φαρμακοβιομηχανίας και την ανάδειξη της χώρας μας ως περιφερειακού κόμβου φαρμακευτικής παραγωγής, έρευνας και καινοτομίας.

Σπύρος Θεοδωρόπουλος
Προέδρος Δ.Σ. ΣΕΒ

Το 2025 ήταν μια χρονιά με έντονες αναταράξεις όπου όμως, η ελληνική οικονομία συνέχισε να αναπτύσσεται με ικανοποιητικούς ρυθμούς. Ήρθε σαν αποτέλεσμα της προσπάθειας πολιτείας, επιχειρήσεων και κοινωνίας και μας δίνει την αναγκαία βάση για περαιτέρω ανάπτυξη, σε μια περίοδο που πολλές ευρωπαϊκές οικονομίες κινούνται στην αντίθετη κατεύθυνση. Μπαίνοντας στο 2026, η ελληνική οικονομία έχει μπροστά της μια κρίσιμη ευκαιρία: όχι απλώς να κρατήσει τα κεκτημένα, αλλά να κάνει το άλμα παραγωγικότητας. Η Κοινωνική Συμφωνία για τις Συλλογικές Συμβάσεις που υπογράψαμε πρόσφατα, κοινωνικοί εταίροι και πολιτεία, έδειξε ότι, όταν υπάρχει κοινός στόχος, μπορούμε να προχωράμε με συνεννόηση και συναίνεση.
Προοπτικές και ευκαιρίες για 2026

Η Ελλάδα έχει κερδίσει αξιοπιστία στις διεθνείς αγορές και προσελκύει επενδύσεις, όμως το επενδυτικό κενό παραμένει μεγάλο. Επενδύουμε περίπου 14% του ΑΕΠ, κάτι που αποτελεί θεμέλιο για βιώσιμη ανάπτυξη και τη μετάβαση στην ψηφιακή και την πράσινη οικονομία, όταν χρειάζεται τουλάχιστον 21% για την αύξηση της παραγωγικότητας και τη σύγκλιση με την Ευρώπη.

Η επιχειρηματική κοινότητα ωστόσο στέκεται σε πιο υγιείς βάσεις και επενδύει πιο συστηματικά σε αποδοτικότητα, καινοτομία και παραγωγή αξίας. Η βιομηχανική παραγωγή είναι περίπου 34% υψηλότερη σε σχέση με πριν από μια δεκαετία ενώ η παραγωγικότητα του κλάδου ανέρχεται στο 73% του ευρωπαϊκού τη στιγμή που όλη η χώρα βρίσκεται στο 54%. Κλάδοι όπως το αλουμίνιο, τα πετρελαιοειδή, τα τρόφιμα και ποτά, τα φάρμακα, τα ηλεκτρονικά, ο ηλεκτρολογικός εξοπλισμός, η πληροφορική και οι τηλεπικοινωνίες στηρίζουν αυτή την πορεία. Η ναυπηγική βιομηχανία ανασυγκροτείται με νέες επενδύσεις, ενώ η αναδιάταξη της ευρωπαϊκής αμυντικής πολιτικής μπορεί, και πρέπει, να λειτουργήσει ως καταλύτης για την εγχώρια αμυντική βιομηχανία και τη συμμετοχή μας σε νέες ευρωπαϊκές αλυσίδες αξίας.

Οι προκλήσεις που δεν πρέπει να αγνοήσουμε

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η οικονομική και κοινωνική πρόοδος των τελευταίων ετών δεν έχει συμπεριλάβει όλους τους πολίτες. Παρά την αύξηση περίπου 35% στους ονομαστικούς μισθούς, συμπεριλαμβανομένου του κατώτατου, από το 2019, η πίεση για ταχύτερη βελτίωση των εισοδημάτων είναι πραγματική. Όμως, οι μισθοί δεν μπορούν να αυξάνονται πιο γρήγορα από την παραγωγικότητα. Αν συμβεί αυτό, θα χάσουμε ανταγωνιστικότητα και θα επανέλθουν προβλήματα της προηγούμενης δεκαετίας. Γι’ αυτό θέτουμε την παραγωγικότητα ως κεντρικό στόχο. Είναι ο μόνος δρόμος για υψηλότερο βιοτικό επίπεδο και καλύτερες απολαβές. Η αύξηση των επενδύσεων είναι κλειδί για την αύξηση της παραγωγικότητας και τη δυνατότητα της οικονομίας να τα υποστηρίξει.

Ωστόσο, υπάρχουν εμπόδια που πρέπει να ξεπεραστούν.

Πρώτο και άμεσο, το ενεργειακό κόστος. Είναι σοβαρό πρόβλημα για τη βιωσιμότητα της βιομηχανίας και αντικίνητρο για νέες επενδύσεις. Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες με τις υψηλότερες τιμές ηλεκτρικής ενέργειας για βιομηχανική χρήση στην Ευρώπη, αποκτώντας μειονέκτημα σε σχέση με ανταγωνιστές που στηρίζουν πιο ενεργά την παραγωγή τους. Οι επιχειρήσεις πρέπει να στηριχθούν άμεσα και να προχωρήσουμε σε δομικές λύσεις. Ο ΣΕΒ έχει καταθέσει συγκεκριμένες προτάσεις και αναμένουμε τις αποφάσεις της κυβέρνησης.

Ταυτόχρονα, απαιτείται συνέχιση των μεταρρυθμίσεων. Χρειάζεται συνολική αναβάθμιση της λειτουργίας του Δημοσίου, αλλά και του τρόπου που δουλεύουν οι επιχειρήσεις και οι εργαζόμενοι. Η γραφειοκρατία και το πολυδαίδαλο ρυθμιστικό πλαίσιο επιβαρύνουν την οικονομία, ενώ οι καθυστερήσεις στη δικαιοσύνη «παγώνουν» επενδύσεις και υπονομεύουν την ασφάλεια δικαίου. Παράλληλα, ο νέος χωροταξικός σχεδιασμός πρέπει να προχωρήσει με ξεκάθαρη και απλή οριοθέτηση. Η έλλειψη διαθέσιμων οργανωμένων βιομηχανικών οικοπέδων είναι σήμερα βασικό αντικίνητρο. Με σωστό πλαίσιο, βιομηχανία, τουρισμός, εξορύξεις και ΑΠΕ μπορούν να συνυπάρχουν χωρίς συγκρούσεις.

Σημαντική πρόκληση είναι και η δυσκολία εύρεσης ανθρώπινου δυναμικού. Στο BusinessPulse του ΣΕΒ, 6 στις 10 επιχειρήσεις δηλώνουν ότι δυσκολεύονται να καλύψουν θέσεις. Το δημογραφικό παίζει καθοριστικό ρόλο και αποτελεί εθνικό πρόβλημα. Ταυτόχρονα, το εκπαιδευτικό σύστημα δεν παράγει επαρκείς δεξιότητες και το κενό μεγαλώνει. Αντίστοιχες ελλείψεις υπάρχουν στα τεχνικά επαγγέλματα, όπου η «ανωτατοποίηση» των ΤΕΙ είχε ως αποτέλεσμα να μην εκπαιδεύουμε πλέον αρκετούς τεχνικούς κατάλληλους για τη βιομηχανία. Χρειαζόμαστε ένα ολοκληρωμένο σχέδιο αναβάθμισης δεξιοτήτων και έναν σύγχρονο μετασχηματισμό της τεχνικής εκπαίδευσης.

Τέλος, η οικονομία χρειάζεται ένα συνεκτικό πλαίσιο κινήτρων για επενδύσεις στον παραγωγικό τομέα, ειδικά μετά το τέλος του Ταμείου Ανάκαμψης. Οι υπεραποσβέσεις είναι ένα απλό, δίκαιο και αποτελεσματικό εργαλείο, που δίνει στις επιχειρήσεις τη δυνατότητα να επενδύσουν όταν το χρειάζονται, χωρίς καθυστερήσεις αναπτυξιακών νόμων που συχνά ξεπερνούν τον ενάμιση χρόνο. Ωστόσο, οι ευρωπαϊκοί κανόνες συχνά μπλοκάρουν την εφαρμογή τους, καθώς καταγράφουν μόνο το άμεσο κόστος και όχι το αναπτυξιακό όφελος.

Το στοίχημα για το 2026

Το 2026 θα θέλαμε να είναι η πρώτη χρονιά που συντονισμένα θα προσπαθήσουμε για την αύξηση της παραγωγικότητας, αν και για να το πετύχουμε θα χρειαστούν χρόνια και αλλαγή νοοτροπιών. Η επίτευξή της χρειάζεται συνεννόηση πολιτείας, επιχειρήσεων και κοινωνίας και είμαι ιδιαίτερα χαρούμενος που η νέα Κοινωνική Συμφωνία απέδειξε ότι αυτή η συνεννόηση είναι εφικτή.

Οι επιχειρήσεις οφείλουν να επενδύσουν στην καινοτομία και στις δεξιότητες. Η υποχρέωσή μας ως εργοδότες είναι να αυξήσουμε την παραγωγικότητα μέσα από τις επενδύσεις μας, ώστε να μπορούν να αυξηθούν τα εισοδήματα, και να συμβάλουμε στην υπογραφή συλλογικών συμβάσεων που θα καλύπτουν μεγαλύτερο ποσοστό εργαζομένων.

Ο ΣΕΒ θα συνεχίσει να βρίσκεται στην πρώτη γραμμή αυτής της προσπάθειας, για μια Ελλάδα που παράγει περισσότερο και μοιράζει δίκαια τον πλούτο που δημιουργεί.

Σε μια χρονιά που η ανθεκτικότητα σε οικονομικούς και γεωπολιτικούς κινδύνους θα δοκιμαστεί, επιτρέψτε μου να κάνω μια σύντομη αξιολόγηση της τρέχουσας κατάστασης για τον τραπεζικό τομέα στην Ελλάδα και την Ευρώπη και στη συνέχεια να αναφερθώ στους κύριους κινδύνους και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει στο άμεσο μέλλον.
Την τελευταία δεκαετία, ο ελληνικός τραπεζικός τομέας έχει αναδιαρθρωθεί ριζικά καθώς η κερδοφορία, η ρευστότητα, η ποιότητα χαρτοφυλακίου και η κεφαλαιακή θέση των ελληνικών τραπεζών έχουν βελτιωθεί σημαντικά με φόντο την ανάκαμψη των μακροοικονομικών μεγεθών της Ελλάδας, τις θετικές δημοσιονομικές εξελίξεις και τις ομαλές χρηματοπιστωτικές συνθήκες. Στην πράξη, ένα από τα σημαντικότερα διδάγματα από την περίπτωση της Ελλάδας είναι ότι υπάρχει ισχυρή αλληλεπίδραση μεταξύ της ανάκαμψης της οικονομίας, της βελτίωσης της δημοσιονομικής κατάστασης και της θετικής πορείας του τραπεζικού τομέα μέσω ενός κύκλου ενάρετης ανατροφοδότησης.

Οι ελληνικές τράπεζες έχουν ουσιαστικά ολοκληρώσει την εξυγίανση των ισολογισμών τους. Από τον Μάρτιο του 2016 – όταν τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια έφθασαν στο υψηλότερό τους επίπεδο – το απόθεμα των “κόκκινων” δανείων έχει μειωθεί συνολικά κατά 95%. Βασικός παράγοντας αυτής της μείωσης ήταν η δημιουργία του προγράμματος κρατικών εγγυήσεων “Ηρακλής”, το οποίο διευκόλυνε μεγάλης κλίμακας τιτλοποιήσεις μη εξυπηρετούμενων δανείων μέσω παροχής κρατικών εγγυήσεων σε ομολογίες υψηλότερης εξοφλητικής προτεραιότητας. Ως αποτέλεσμα, έως το τρίτο τρίμηνο του 2025, ο δείκτης μη εξυπηρετούμενων δανείων σε επίπεδο τραπεζικού τομέα είχε μειωθεί στο 3,6%.

Οι εγχώριες συνθήκες ρευστότητας παραμένουν ευνοϊκές, αντανακλώντας τη σημαντική αύξηση των καταθέσεων και τη σταθερή πρόσβαση στις αγορές. Οι καταθέσεις συνεχίζουν να αυξάνονται, ενώ όλες οι τράπεζες απολαμβάνουν απρόσκοπτη πρόσβαση στη διατραπεζική αγορά, διασφαλίζοντας έτσι την ομαλή ροή χρηματοδότησης προς την πραγματική οικονομία.

Η κερδοφορία του τραπεζικού τομέα παραμένει ικανοποιητική και τροφοδοτείται, μεταξύ άλλων, από την πιστωτική επέκταση και την υψηλή λειτουργική αποτελεσματικότητα. Αναφορικά με την πιστωτική επέκταση προέρχεται κυρίως από δάνεια προς μη χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις, μεταξύ άλλων, για τη χρηματοδότηση έργων που σχετίζονται με το Ταμείο Ανάκαμψης. Το χαμηλότερο κόστος πιστωτικού κινδύνου και ο χαμηλός δείκτης κόστους προς έσοδα έχουν επίσης στηρίξει την κερδοφορία. Συνολικά, η αποδοτικότητα ιδίων κεφαλαίων σε ολόκληρο τον τραπεζικό τομέα έχει ενισχυθεί, φτάνοντας σε διψήφιο επίπεδο, περίπου στο 12%.

Οι τράπεζες έχουν επίσης λάβει μέτρα για τη διαφοροποίηση των πηγών εσόδων τους και την επέκταση της επιχειρηματικής τους δραστηριότητας πέρα από την εγχώρια πιστωτική επέκταση. Πρόσφατα παραδείγματα περιλαμβάνουν τις εξαγορές της Ελληνικής Τράπεζας και της AstroBank στην Κύπρο από την Eurobank και την Alpha Bank αντίστοιχα, καθώς και τις εξαγορές της Εθνικής Ασφαλιστικής και της Eurolife από την Τράπεζα Πειραιώς και την Eurobank, αντίστοιχα. Επιπλέον, η Alpha Bank έχει συνάψει στρατηγική συνεργασία με την UniCredit στη Ρουμανία, ενώ η UniCredit έχει επίσης αποκτήσει μερίδιο περίπου 30% στην Alpha Bank. Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι η CrediaBank έχει καταλήξει σε συμφωνία για την εξαγορά της θυγατρικής της τράπεζας HSBC στη Μάλτα. Όλες αυτές οι συναλλαγές αναδεικνύουν τη μεγαλύτερη εξωστρέφεια που διακρίνει το επιχειρηματικό μοντέλο των ελληνικών τραπεζών και τη μεγαλύτερη περιφερειακή ενοποίηση σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Η αυξημένη κερδοφορία και οι ενέργειες ενίσχυσης των κεφαλαίων έχουν βελτιώσει την κεφαλαιακή επάρκεια των τραπεζών. Ο Συνολικός Δείκτης Κεφαλαίου ανέρχεται σήμερα σε περίπου 20%, σημαντικά υψηλότερα από τις κανονιστικές απαιτήσεις, ενισχύοντας έτσι την ανθεκτικότητά τους.

Η βελτίωση αυτή αντικατοπτρίζεται στις εποπτικές αξιολογήσεις και την εμπιστοσύνη της αγοράς. Κανένα ελληνικό σημαντικό ίδρυμα δεν κατατάσσεται πλέον στην κατώτερη και πιο επικίνδυνη κατηγορία της εποπτικής αξιολόγησης, σηματοδοτώντας σαφή μετάβαση από μια προσέγγιση διαχείρισης κρίσης στην επάνοδο στην κανονικότητα όσον αφορά την άσκηση του εποπτικού έργου. Αυτό επέτρεψε τη διανομή μερισμάτων το 2024, για πρώτη φορά εδώ και 15 χρόνια.

Τέλος, η εξυγίανση του ισολογισμού των λιγότερο σημαντικών ιδρυμάτων έχει ενισχύσει τον εγχώριο ανταγωνισμό. Η ανακεφαλαιοποίηση της CrediaBank, μετά την απορρόφηση της Παγκρήτιας, μαζί με τις τιτλοποιήσεις μη εξυπηρετούμενων δανείων στο πλαίσιο του προγράμματος κρατικών εγγυήσεων “Ηρακλής”, έχει ουσιαστικά δημιουργήσει έναν «πέμπτο πόλο» μικρότερων μεν, υγιών δε τραπεζών, που δραστηριοποιούνται παράλληλα με τα σημαντικά ιδρύματα.

Συνολικά, ο ελληνικός τραπεζικός τομέας βρίσκεται πλέον σε πολύ ισχυρότερη θέση για να υποστηρίξει την οικονομική ανάπτυξη και να απορροφήσει πιθανούς κραδασμούς. Η ενισχυμένη ανθεκτικότητα (που επιβεβαιώνεται από τα αποτελέσματα της πρόσφατης πανευρωπαϊκής άσκησης προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων), η βελτιωμένη πρόσβαση στην αγορά και η ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας, παρέχουν σταθερά θεμέλια ενόψει του 2026, κάτι που είναι ιδιαίτερα σημαντικό στην τρέχουσα συγκυρία που χαρακτηρίζεται από υψηλή αβεβαιότητα.

Η βελτίωση που παρατηρήθηκε στην Ελλάδα αντικατοπτρίζει μια ευρύτερη ενίσχυση των μεγεθών του ευρωπαϊκού τραπεζικού τομέα. Από την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση και μετά, οι ευρωπαϊκές τράπεζες έχουν σταδιακά ανακτήσει την ανθεκτικότητά τους. Με βάση τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία:

Τα κεφαλαιακά αποθέματα σε ολόκληρο τον τραπεζικό τομέα της ΕΕ έχουν αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία έτη. Ενώ ο Συνολικός Δείκτης Κεφαλαίου ανερχόταν σε μόλις 13% τον Δεκέμβριο του 2009, έφτασε το 20,4% μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2025, υποστηριζόμενος από ισχυρή κερδοφορία και διάφορες ενέργειες ενίσχυσης της κεφαλαιακής επάρκειας.
Η ποιότητα του ενεργητικού έχει βελτιωθεί σημαντικά, κάτι το οποίο αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα της τελευταίας δεκαετίας. Ο μέσος δείκτης μη εξυπηρετούμενων δανείων μειώθηκε από σχεδόν 7% το 2016 σε μόλις 1,8% τον Σεπτέμβριο του 2025.
Η κερδοφορία έχει επίσης ανακάμψει, μετά από μια μακρά και παρατεταμένη περίοδο χαμηλών αποδόσεων. Μετά από χρόνια οριακών αποδόσεων, οι τράπεζες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) κατέγραψαν μέση αποδοτικότητα ιδίων κεφαλαίων 10,7% το εννεάμηνο του 2025, υποστηρίζοντας με τον τρόπο αυτό την εσωτερική δημιουργία κεφαλαίου.Παρά τα ισχυρότερα θεμελιώδη μεγέθη για τις ευρωπαϊκές και τις ελληνικές τράπεζες, οι προοπτικές για το 2026 εξακολουθούν να εγκυμονούν σημαντικούς καθοδικούς κινδύνους. Αυτοί οι κίνδυνοι προέρχονται κυρίως από εξωγενείς και διαρθρωτικούς παράγοντες.

Ο γεωπολιτικός κίνδυνος εξακολουθεί να αποτελεί την κυρίαρχη πηγή αβεβαιότητας για τις τράπεζες. Οι συνεχιζόμενες πολεμικές συρράξεις, οι εμπορικές εντάσεις και οι δασμοί ενδέχεται να επηρεάσουν τις τράπεζες μέσω ασθενέστερων προοπτικών ανάπτυξης και αυξημένης αστάθειας στις αγορές.

Ο κίνδυνος από κυβερνοεπιθέσεις έχει αναδειχθεί ως βασική ανησυχία για τη λειτουργική συνέχεια και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα. Η αυξανόμενη συχνότητα περιστατικών κυβερνοεπιθέσεων υπογραμμίζει το απαιτητικό περιβάλλον και την ανάγκη για ταχεία αποκατάσταση των συστημάτων σε περίπτωση εμφάνισης του περιστατικού. Η πλήρης συμμόρφωση με τις απαιτήσεις του Κανονισμού DORA, δηλαδή τον Κανονισμό της ΕΕ για την ψηφιακή επιχειρησιακή ανθεκτικότητα του χρηματοοικονομικού τομέα, και η έγκαιρη αντιμετώπιση τυχόν εναπομενουσών αδυναμιών είναι απαραίτητες, ενώ οι επενδύσεις στην ψηφιοποίηση θα επιτρέψουν στις τράπεζες να συμβαδίζουν με τις τεχνολογικές εξελίξεις και να μετριάσουν την ένταση του ανταγωνισμού, ιδίως από τις ψηφιακές τράπεζες.

Παρόλο που η ποιότητα του ενεργητικού παραμένει ισχυρή, οι εναπομείναντες θύλακες ευπάθειας απαιτούν στενή παρακολούθηση. Ορισμένα τμήματα του επιχειρηματικού και λιανικού χαρτοφυλακίου ενδέχεται να αντιμετωπίσουν πιέσεις, αναδεικνύοντας την ανάγκη για συνετά πιστοδοτικά κριτήρια και τη σημασία της προληπτικής διαχείρισης των κινδύνων.
Οι διαρθρωτικές προκλήσεις που σχετίζονται με τις δημογραφικές τάσεις και την κλιματική αλλαγή εγκυμονούν μακροπρόθεσμους κινδύνους. Η γήρανση του πληθυσμού, οι πιέσεις κοινωνικής συνοχής, οι κλιματικοί και περιβαλλοντικοί κίνδυνοι θα μπορούσαν να έχουν σημαντικές μακροοικονομικές και χρηματοπιστωτικές επιπτώσεις. Όσον αφορά την κλιματική αλλαγή, παρά το γεγονός ότι οι τράπεζες στη ζώνη του ευρώ έχουν σημειώσει σημαντική πρόοδο στη διαχείριση των κινδύνων, τα ακραία καιρικά φαινόμενα και η άνοδος της μέσης θερμοκρασίας του πλανήτη θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε σημαντικές οικονομικές και χρηματοοικονομικές ζημίες, ιδίως λαμβάνοντας υπόψη ότι η ασφαλιστική κάλυψη παραμένει περιορισμένη.
Τέλος, κίνδυνοι μετάδοσης ενδέχεται να προκύψουν από μη τραπεζικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα (NBFIs) και από τις αγορές κρυπτοστοιχείων. Να επισημάνω εδώ ότι αυτοί οι τομείς μπορούν να μεγεθύνουν τις διαταραχές μέσω μηχανισμών απώλειας ρευστότητας και εμπιστοσύνης, κάτι που ενισχύει την ανάγκη για μια ολιστική μικρο- και μακροπροληπτική εποπτική προσέγγιση που θα καλύπτει ολόκληρο το χρηματοπιστωτικό σύστημα.

Τιλάσα Διγενή
The Life Architect
9 Schools of Feng Shui & Systemic Constellation Work

Η φύση, ο άνθρωπος, οι πόλεις και οι σχέσεις μας έχουν δομή, θεμέλια και αναλογίες. Με τον ίδιο τρόπο και η επιχείρηση έχει τη δική της αρχιτεκτονική. Δεν είναι μόνο προϊόντα, αριθμοί ή στρατηγικές. Είναι ένας ζωντανός οργανισμός, μια οντότητα που χρειάζεται ισορροπία για να ανθίσει.

Είναι σαν να χτίζει κανείς έναν ναό θεμελιωμένο στα ταλέντα του και διακοσμημένο με τα όνειρά του. Για τις γυναίκες όμως έχει μια ακόμη πιο ιδιαίτερη διάσταση: μοιάζει με γέννα, με δημιουργία ζωής μέσα στον κόσμο.

Η αρχιτεκτονική της επιτυχημένης επιχείρησης αποτελείται από πέντε «κλειδιά». Κάθε κλειδί λειτουργεί ως πυλώνας, ένας μηχανισμός: που στηρίζει ενώ ταυτόχρονα στηρίζεται από αυτά και συνδέεται με αυτά. Μόνο όταν συνεργάζονται αρμονικά, η επιχείρηση αναπνέει, ισορροπεί και ανθίζει.

K1. Το Κλειδί της Άυλης Αρχιτεκτονικής – Ο Σπόρος

Ο σπόρος είναι η αρχική ιδέα. Η φλόγα, η έμπνευση, η αποστολή. Είναι η ψυχή που χρειάζεται γόνιμο έδαφος για να αναπτυχθεί. Αν δεν οριοθετηθεί σωστά, μπορεί να διαλυθεί πριν καν βλαστήσει.
Για να αναπτυχθεί, χρειάζεται σταθερή βάση και τα απαραίτητα στοιχεία που τον υποστηρίζουν – ταλέντα, αξίες και γνώση. Αυτά λειτουργούν σαν θρεπτικά συστατικά που του δίνουν δύναμη για να εξελιχθεί σε προϊόντα, υπηρεσίες και συνεργασίες. Ο σπόρος που συντονίζεται με την υψηλή αποστολή της επιχείρησης εκφράζεται μέσα από υπηρεσίες, προϊόντα και συνεργασίες που υπηρετούν τον άνθρωπο και τη φύση· τότε η επιτυχία συναντά την ευτυχία.

Ερωτήματα που σε καθοδηγούν:
Γιατί θέλω να δημιουργήσω αυτήν την επιχείρηση;
Ποια ταλέντα μου συντονίζονται με τον στόχο της;
Τι ταλέντα χρειάζονται οι άνθρωποι που θα με πλαισιώσουν;
Τι υπηρετεί η επιχείρηση;
Ποια είναι η αποστολή μου ως άνθρωπος και ως επαγγελματίας;

K2. Το Κλειδί της Υλικής Αρχιτεκτονικής – Η Μήτρα

Η μήτρα είναι ο χώρος. Είναι το περιβάλλον μέσα στο οποίο η επιχείρηση παίρνει σάρκα και οστά. Είναι το πεδίο όπου ο άνθρωπος επικοινωνεί με το υλικό και το άυλο.

Το κτήριο, η θέση του, η διαρρύθμιση, τα υλικά, το λογότυπο, τα χρώματα, το brand, το ύφος, το φως, το άρωμα, οι άνθρωποι και τα προϊόντα, όλα αυτά συνθέτουν το φυσικό πρόσωπο της επιχείρησης.

Υπάρχει όμως και μια λεπτοφυής διάσταση που διαμορφώνει την υλική Αρχιτεκτονική. Εκφράζεται μέσα από τη συχνότητα του χώρου, του τόπου. Το αποτύπωμα που φέρει από το παρελθόν του και τη σχέση του με τη φύση γύρω του.
Για παράδειγμα η ασθενής συχνότητα σε μια περιοχή μπορεί να προέρχεται από την ασέβεια προς την φύση (μπαζωμένα ρέματα, πυρκαγιές, πλημμύρες, πολέμους, αδικίες) ή από αποτυχίες των προηγούμενων χρηστών ενός χώρου ή τοξικό ηλεκτρομαγνητικό πεδίο κ.α.
Παρόλο που γνωρίζουμε ότι το 87 % της ζωής μας το περνάμε μέσα σε κτίρια (έρευνα του 2002) κατά πόσον οι σχεδιασμός των χωρών των επιχειρήσεων υπηρετεί την ανώτερη χαρά των ανθρώπων; Κατά πόσο μάς είναι αντιληπτό ότι το κτίσμα, η θέση του, η διαρρύθμισή του, ο σωστός αερισμός του, επιδρούν σε υψηλό βαθμό πάνω στο σώμα, τη σκέψη, την ψυχή και την συμπεριφορά μας;

• Ερωτήματα που σε καθοδηγούν:
• Ποιο σημείο και ποια περιοχή υποστηρίζουν την επιχείρησή μου με χαρά και αφθονία;
• Ποια χρώματα, σχήματα και υλικά συντονίζονται με τη συχνότητα της αφθονίας;
• Ποιες πλατφόρμες υπηρετούν καλύτερα το έργο μου;
• Πώς μπορεί ο χώρος να εμπνέει την ομάδα να δίνει τον καλύτερο εαυτό της;
• Ποια αίσθηση θέλω να αφήνει ο χώρος μου στον επισκέπτη;

K3. Το Κλειδί της Οικονομικής Αρχιτεκτονικής – Η Ανάσα

Το χρήμα δεν είναι μόνο αριθμοί. Αποτελεί την υλική δομή της αξίας που κυκλοφορεί όπως η αναπνοή. Άλλοτε απαλή και ρυθμική, άλλοτε κοφτή και βαριά. Είναι η δομή που επιτρέπει στην επιχείρηση να αναπτυχθεί, να σταθεί και να εξελιχθεί.

Πίσω από τους αριθμούς κρύβεται και η αρχιτεκτονική των πεποιθήσεων. Είναι οι νοοτροπίες που δημιουργήθηκαν από δικές μας εμπειρίες, των προγόνων μας ή της κοινωνίας γύρω από τα χρήματα, την επιτυχία και την αξία της δουλειάς μας και κατ’ επέκταση την αξία μας.

Φράσεις-ταμπέλες που λάβαμε σαν κληρονομιά: «το χρήμα είναι βρώμικο», «φτωχός πλην τίμιος», «είναι δύσκολο να πετύχεις». Και όλα αυτά ριζώνουν στο υποσυνείδητο και καθοδηγούν τις επιλογές μας. Μπορούν να σαμποτάρουν συνεργασίες, επενδύσεις, ακόμη και την ίδια τη ροή της αφθονίας.

Μια υγιής οικονομική δομή οργανώνει καθαρές συμφωνίες και στρατηγικές. Θέτει ισορροπημένα όρια και προσκαλεί συνεργάτες ευθυγραμμισμένους με το όραμα της επιχείρησης, ενώ η νοοτροπία τιμά την αξία του ανθρώπου.

Ερωτήματα που σε καθοδηγούν:

• Ποια στρατηγική ταιριάζει στην ψυχοσύνθεση και στον σκοπό της επιχείρησής μου;
• Ποιο μέρος της οικονομικής μου ροής υπηρετεί τον σκοπό και τι τον εμποδίζει;
• Ποιοι συνεργάτες ενισχύουν τη ροή της αφθονίας;
• Ποιες πεποιθήσεις με περιορίζουν και πώς μπορώ να τις μετασχηματίσω;
• Υπάρχει ισορροπία ανάμεσα σε εισοδήματα, έξοδα και επενδύσεις;
• Τι αλλαγές θα μπορούσαν να κάνουν τη ροή πιο καθαρή, πιο δημιουργική, πιο υποστηρικτική για το όραμά μου;

K4. Το Κλειδί της Αρχιτεκτονικής της Ψυχολογίας – Το Συναίσθημα

Τα συναισθήματα λειτουργούν σαν τον «καιρό». Μπορεί να φέρουν καταιγίδες ή λιακάδα. Η διαχείρισή τους δεν είναι πολυτέλεια, αποτελεί δομικό υλικό – θεμέλιο που καθορίζει την ανθεκτικότητα, τη διάρκεια, την ευρωστία.

Η ανισορροπία προσωπικής- επαγγελματικής ζωής, η έλλειψη διάκρισης και διαίσθησης, η έλλειψη αυτοεκτίμησης, η έλλειψη γνώσης της αυτοδιαχείρισης του άγχους, του θυμού, του φόβου, του χρόνου και των ορίων είναι ικανές να βουλιάξουν μια επιχείρηση.

Ο υψηλός δείκτης νοημοσύνης (IQ) δεν αρκεί.Η συναισθηματική και πνευματική νοημοσύνη (EQ & SQ) ηγούνται της διαχείρισης σχέσεων μεταξύ συνεργατών, πελατών και έκτακτων δυσκολιών και καταστροφών.

Το συναίσθημα λειτουργεί σαν το νερό: ρέει ανάμεσα στον επιχειρηματία, την ομάδα, τον χώρο, τα προϊόντα, τους πελάτες. Μπορεί να θρέψει ή να διαβρώσει. Να στηρίξει ή να πνίξει.

Όταν η ροή είναι καθαρή και ισορροπημένη, η ομάδα λειτουργεί με αρμονία και η επιχείρηση ανθίζει. Το συναίσθημα, όταν είναι σε ισορροπία, γίνεται ο αόρατος δεσμός που κρατά την ομάδα ενωμένη και το όραμα ζωντανό.

Ερωτήματα που σε καθοδηγούν:

• Πώς αντιδρώ στις δυσκολίες; Με άγχος ή με ψυχραιμία;
• Πόσο χώρο δίνω σε χαρά και έμπνευση στην καθημερινότητα;
• Υπάρχει συναισθηματική ασφάλεια στην ομάδα μου;
• Πόσο αφήνω τα αρνητικά συναισθήματα να επηρεάσουν τις αποφάσεις μου;
• Ποιο συναίσθημα θέλω να είναι η «υπογραφή» της επιχείρησής μου;

Για να κατανοήσουμε καλύτερα αυτά τα κλειδιά, αρκεί να θυμηθούμε μια αλήθεια που οι αρχαίοι πολιτισμοί γνώριζαν καλά:



Οι Τέσσερις Θεμελιώδεις Αρχές της Δημιουργίας

Όλα τα κλειδιά συνδέονται με τα τέσσερα αρχέτυπα της δημιουργίας: Γη, Αέρας, Φωτιά, Νερό.
Ο Πλάτων δίδαξε ότι το Σύμπαν οικοδομείται πάνω σε αυτά τα τέσσερα στοιχεία. Ο Εμπεδοκλής μίλησε για τους διαφορετικούς συνδυασμούς αυτών των στοιχείων. Η αγάπη τα ενοποιεί ενώ η έλλειψή της τα διαχωρίζει. Οι ίδιες αρχές συναντώνται στις φιλοσοφικές προσεγγίσεις και πρακτικές και άλλων ανεπτυγμένων πολιτισμών όπως όπως οι 9 σχολές του Feng Shui και η Παραδοσιακή Κινέζικη Ιατρική.

• Φωτιά: Ο σπόρος, η ιδέα.


• Γη: Η μήτρα, η ύλη.


• Αέρας: Η ανάσα, η οικονομική ροή.


• Νερό: Το συναίσθημα.



Ανθρωπος, χώρος και Γη είναι συγκοινωνούντα δοχεία. Στην υγιή ροή μεταξύ τους όλα ανθίζουν. Όταν όμως αυτή εμποδίζεταi, οι άνθρωποι βιώνουν ελλείψεις, η υλοποίηση μπλοκάρει και δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος αδυναμίας.

Είναι θαυμάσιο πως όταν εξετάζουμε μια επιχείρηση, αποκαλύπτονται υπέροχες πληροφορίες για τον άνθρωπο και την αξία του. Μπορεί όλα αυτά να μοιάζουν σύνθετα, όμως η αλήθεια είναι πως κάθε ανισορροπία μπορεί να μετατραπεί σε ευκαιρία. Υπάρχουν εργαλεία, άνθρωποι και γνώσεις που επαναφέρουν το νήμα.

Η αρχιτεκτονική μιας επιχείρησης δεν είναι στατική· είναι ένας ζωντανός οργανισμός που μπορεί πάντα να ανασχεδιαστεί, να αναγεννηθεί, να ευθυγραμμιστεί και να ανθίσει.

Κάθε άνθρωπος που δημιουργεί μια επιχείρηση γίνεται αρχιτέκτονας ενός οράματος. Δεν οικοδομεί μόνο ένα επαγγελματικό σχήμα, αλλά χτίζει μια γέφυρα ανάμεσα στο δικό του ταλέντο και στην κοινωνία.

Αν όλα γύρω μας είναι Αρχιτεκτονική, τότε αξίζει να σταθείς με περιέργεια και τρυφερότητα απέναντι στην επιχείρησή σου. Να τη δεις σαν έναν ζωντανό οργανισμό που συνδέεται με την ψυχή σου και να την ρωτήσεις:

Πώς θέλεις να μοιάζει το οικοδόμημα που αφήνεις ως αποτύπωμα στον κόσμο;

Το δικό σου οικοδόμημα μπορεί να έχει σταθερότητα, φως, καθαρότητα και καρδιά γεμάτη χαρά. Αφθονία.

Το ταξίδι ξεκινά τώρα – με το πρώτο κλειδί.


Ο Ελληνικός Τουρισμός συνεχίζει την ανοδική του πορεία, επιβεβαιώνοντας τον στρατηγικό ρόλο του για την οικονομία της χώρας μας. Ωστόσο, αυτή η θετική τάση, δεν παύει να με προβληματίζει, καθώς το τουριστικό προϊόν, είναι άμεσα επηρεαζόμενο από εξωγενείς παράγοντες και χρειάζεται να δούμε ποιο είναι το σημείο σταθεροποίησής του.

Η ανάπτυξη βασίζεται σε τρεις πυλώνες: στη γενικότερη σταθερότητα της χώρας, στις ενέργειες του Υπουργείου Τουρισμού και, φυσικά, στην ιδιωτική πρωτοβουλία που επενδύει συστηματικά στη ποιότητα των υπηρεσιών με υψηλά standards φιλοξενίας, καταλυμάτων και εστίασης.
Στο NJV Athens Plaza, η δική μας δέσμευση, όλα αυτά τα χρόνια, ήταν και παραμένει η συνεχής αναβάθμιση του ξενοδοχείου, ώστε να προσφέρουμε στους ταξιδιώτες, ένα σύγχρονο περιβάλλον και με την σφραγίδα της αυθεντικής ελληνικής φιλοξενίας. Μια διαχρονική αθηναϊκή εικόνα πολίτισμού.

Ως ξενοδοχείο, που ανήκει σε αμιγώς Ελληνικό Όμιλο, έχουμε τη δυνατότητα να αναδεικνύουμε τα ελληνικά στοιχεία που αναζητούν οι επισκέπτες. Για εμάς, τα ελληνικά προϊόντα, δεν είναι απλώς επιλογή, αλλά φιλοσοφία ζωής.

Η Αθήνα αποτελεί το κέντρο του ελληνικού τουρισμού, αλλά και σύμβολο του ελληνικού πολιτισμού, όπου το αρχαίο παρελθόν συνυπάρχει με τη σύγχρονη δημιουργικότητα. Η αύξηση του τουριστικού ενδιαφέροντος οφείλεται κυρίως στην αυθεντικότητα, την ιστορική κληρονομιά και τη ζωντανή πολιτιστική ταυτότητα της πόλης, που προσφέρει μοναδικές εμπειρίες μέσα από μνημεία, μουσεία, γαστρονομία και τέχνες, συνδέοντας το παρελθόν με το παρόν και προσελκύοντας ταξιδιώτες που αναζητούν ουσιαστική επαφή με την ελληνική κουλτούρα.
Το ξενοδοχείο μας προσελκύει επισκέπτες από ένα ευρύ φάσμα αγορών, με κυριότερες εθνικότητες προέλευσης τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Ελλάδα, το Ισραήλ και την Κύπρο, ενώ φέτος καταγράφεται αξιοσημείωτη αύξηση επισκεψιμότητας από τη Σαουδική Αραβία, την Αυστραλία και τον Καναδά, ενισχύοντας περαιτέρω τη διεθνή απήχηση του καταλύματός μας.

Ο μέσος όρος διάρκειας διαμονής ανέρχεται στις 2,34 ημέρες, με υψηλή ζήτηση και πληρότητα να σημειώνεται κυρίως τους μήνες Μάιο, Ιούνιο, Σεπτέμβριο και Οκτώβριο.

Ιδιαίτερη δυναμική για τον τουρισμό παρουσιάζει τα τελευταία χρόνια και ο Απρίλιος, ενώ αυξημένη ροή μεμονωμένων επισκεπτών παρατηρείται από τον Απρίλιο έως και τον Νοέμβριο. Οι εθνικότητες διαφοροποιούνται ανάλογα με την εποχικότητα, ενώ σε συγκεκριμένες περιόδους καταγράφεται αυξημένη ζήτηση για MICE και incentive ταξίδια.

Οι επισκέπτες μας, αποδίδουν ιδιαίτερη σημασία στην ποιοτική εξυπηρέτηση, την άνεση, την αυθεντικότητα της φιλοξενίας και τη σύνδεση με τον τοπικό πολιτισμό και τις εμπειρίες που προσφέρει η περιοχή.
Μέσα στο πολυσύχναστο κέντρο της Αθήνας, το Athens Plaza, αποτελεί για τους επισκέπτες αλλά και για εμένα προσωπικά, σημείο αναφοράς: ένα ξενοδοχείο – σταθμός, προσεγμένο με αγάπη, που στοχεύει να προσφέρει ποιότητα, ηρεμία και ζεστασιά.

Με σεβασμό στο περιβάλλον και υψηλά πρότυπα κοινωνικής ευθύνης, στόχος μας, είναι να κατανοούμε τις ανάγκες και τις προσδοκίες κάθε επισκέπτη και να δημιουργούμε εμπειρίες, που τον κάνουν να αισθάνεται σαν στο σπίτι του.

Η μεγαλύτερη χαρά μας είναι, όταν οι ίδιοι οι πελάτες, μάς αποκαλούν «το Αθηναϊκό τους σπίτι». Αυτό για εμάς, είναι η ουσία της φιλοξενίας. Και για περισσότερα από σαράντα χρόνια συνεχούς παρουσίας, είμαι πεπεισμένη ότι το έχουμε πετύχει. Αυτή είναι η πραγματική ανταμοιβή για όλους μας.

Στο 9ο Συνέδριο Βιωσιμότητας του Economist Impact για τη ΝΑ Ευρώπη και τη Μεσόγειο, κορυφαίοι ακαδημαϊκοί, πολιτικοί και επιχειρηματικοί ηγέτες συναντήθηκαν για να συζητήσουν την πιο κρίσιμη πρόκληση της εποχής μας: πώς μπορεί η Ευρώπη να παραμείνει πρωτοπόρος στην πράσινη μετάβαση χωρίς να υπονομεύσει την ανταγωνιστικότητά της, και πώς ο κόσμος μπορεί να ανακτήσει την ισορροπία του μέσα σε ένα περιβάλλον γεωπολιτικών και οικονομικών αναταράξεων.

Υπό την αιγίδα της Α.Ε. του Προέδρου της Δημοκρατίας κυρίου Κωνσταντίνου Αν. Τασούλα, το συνέδριο –με τίτλο «Seeking a new balance amidst a derailed green transition»– αποτέλεσε έναν δυναμικό χώρο ανταλλαγής απόψεων, όπου αναδείχθηκαν οι νέες πραγματικότητες, τα διλήμματα και οι κατευθύνσεις που διαμορφώνουν την πορεία προς ένα βιώσιμο μέλλον.

Ακολουθούν χαρακτηριστικά αποσπάσματα από τις τοποθετήσεις ομιλητών που συνέβαλαν με τις ιδέες, τις εμπειρίες και τις προβλέψεις τους σε αυτή τη συζήτηση υψηλού επιπέδου.

Alasdair Ross, συντάκτης προβλέψεων της ετήσιας έκδοσης του The Economist “The World Ahead 2026”
Η παγκόσμια υποχώρηση του ενδιαφέροντος για το κλίμα και η κόπωση απέναντι στο κόστος της πράσινης μετάβασης αποτυπώνουν το νέο περιβάλλον μέσα στο οποίο διαμορφώνεται η πολιτική για τη βιωσιμότητα, σύμφωνα με τον συντάκτη προβλέψεων της ετήσιας έκδοσης του The Economist “The World Ahead 2026” και πρόεδρο του συνεδρίου Alasdair Ross. Όπως σημείωσε, οι τελευταίες έρευνες δείχνουν ότι η προθυμία των πολιτών να πληρώσουν περισσότερο για τη βελτίωση του περιβάλλοντος έχει μειωθεί, ενώ το ζήτημα του κλίματος έχει υποχωρήσει ως παγκόσμια προτεραιότητα.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, είπε, παρατηρείται πτώση στις επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, γεγονός που αναδεικνύει την ανάγκη οι ΑΠΕ να καταστούν εμπορικά βιώσιμες. Παράλληλα, καταγράφεται άνοδος στις πωλήσεις ηλεκτρικών οχημάτων, τα οποία πλέον αντιπροσωπεύουν περίπου το 10% των συνολικών πωλήσεων.
H πράσινη μετάβαση είναι πλέον πρωτίστως ζήτημα γεωπολιτικών αποφάσεων, με την Κίνα να βρίσκεται στην πρώτη γραμμή, υπογράμμισε. Το 2023, η τεχνολογία καθαρής ενέργειας αντιστοιχούσε στο 9% του κινεζικού ΑΕΠ, ένα μέγεθος που –όπως ανέφερε– δείχνει πως η ενεργειακή αναδιάρθρωση δεν είναι μόνο περιβαλλοντικό ζήτημα αλλά και στρατηγικός παράγοντας οικονομικής ισχύος.

Ανδρέας Παπανδρέου, Καθηγητής ΕΚΠΑ, Συμπρόεδρος του UN Sustainable Development Solutions Network Greece
«Η παρουσία του Τραμπ είναι ένδειξη πως η βιωσιμότητα βρίσκεται υπό πίεση – τη στιγμή που είναι πιο αναγκαία από ποτέ», τόνισε ο καθηγητής του ΕΚΠΑ και συμπρόεδρος του UN Sustainable DevelopmentSolutions Network Greece Ανδρέας Παπανδρέου. Αναφερόμενος σε έναν κόσμο που δοκιμάζεται από πολλαπλές κρίσεις και γεωπολιτικές αναταράξεις, υπογράμμισε ότι η συναίνεση για το κλίμα εμφανίζει ρωγμές και τα περιβαλλοντικά πρότυπα δέχονται αμφισβήτηση.
Σχετικά με τη Μεσόγειο, υπενθύμισε ότι το περασμένο έτος καταγράφηκαν οι υψηλότερες θερμοκρασίες της ιστορίας, ενώ επεσήμανε ότι, παρά την πρόοδο στις ΑΠΕ και τις επενδύσεις που αναμένεται να φτάσουν τα 3,3 δισ. δολάρια, «τα προβλήματα παραμένουν και απαιτούν ρεαλισμό». Οι λύσεις, είπε, «δεν χρειάζονται μόνο κεφάλαια αλλά και πολιτική βούληση». Η βιωσιμότητα πρέπει να γίνει δεξιότητα, καθώς «ελάχιστες επιχειρηματικές σχολές την προάγουν συστηματικά», όπως υπογραμμισε και κάλεσε σε συνεργασίες και σε δράση με ιδεώδη, σημειώνοντας ότι στη Μεσόγειο μπορεί να δημιουργηθεί ένα πρότυπο πορείας που θα εμπνεύσει και άλλες περιοχές. «Η βιωσιμότητα δεν είναι το τέλος αλλά η αρχή ενός νέου μοντέλου ανάπτυξης», σημείωσε κλείνοντας.

Σόφη Δασκαλάκη-Μυτιληναίου, Πρόεδρος, UN Global Compact Network Greece
Η αμφισβήτηση της βιωσιμότητας και οι πολιτικές αναταράξεις που διαμορφώνουν ένα ασταθές επιχειρηματικό περιβάλλον δεν μειώνουν τη σημασία της υπεύθυνης δράσης, τόνισε η πρόεδρος του UN Global Compact Network Greece Σόφη Δασκαλάκη-Μυτιληναίου. Αναφερόμενη στις πρόσφατες αλλαγές πολιτικής, κυρίως στις Ηνωμένες Πολιτείες, σημείωσε ότι αυτές δημιουργούν αβεβαιότητες, αλλά δεν ανατρέπουν την ανάγκη για δέσμευση στη βιώσιμη ανάπτυξη. Η μετάβαση σε ένα βιώσιμο μέλλον απαιτεί ηγεσία που θα συνδυάζει κράτος, κοινωνία και επιχειρήσεις, ανέφερε. «Τα Ηνωμένα Έθνη θεμελιώνονται σε αξίες όπως τα ανθρώπινα δικαιώματα, τα εργασιακά πρότυπα και η προστασία του περιβάλλοντος», είπε, προσθέτοντας πως ο ΟΗΕ δεν καθορίζεται από την πολιτική καμίας μεμονωμένης χώρας.
Σύμφωνα με την έρευνα CEO Study 2025 του UN Global Compact, το 88% των διευθυνόντων συμβούλων θεωρεί ότι η βιωσιμότητα δημιουργεί σήμερα μεγαλύτερη αξία από ό,τι πριν από πέντε χρόνια. Παρά τις προκλήσεις, οι επιχειρήσεις συνεχίζουν να επενδύουν στη βιώσιμη ανάπτυξη και στη μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητα. Έκλεισε καλώντας σε «εποχή νέας συλλογικής ηγεσίας», όπου οι επιχειρήσεις θα αποδεικνύουν ότι αποτελούν δύναμη θετικής αλλαγής.

Csaba Kőrösi, πρώην Πρόεδρος της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών
Το κρίσιμο ερώτημα για τη βιωσιμότητα δεν είναι μόνο ποιος θα ηγηθεί της πράσινης μετάβασης, αλλά πώς θα συνυπάρξουν διαφορετικά οικονομικά και τεχνολογικά μοντέλα σε μια εποχή ανακατατάξεων, σημείωσε ο πρώην Πρόεδρος της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών Csaba Kőrösi. Ο 20ός αιώνας ήταν «ο αιώνας του πετρελαίου», ενώ «ο 21ος θα καθοριστεί από το ποιος θα κυριαρχήσει στις τεχνολογίες της μετάβασης», ανέφερε. Αφού υπογράμμισε ότι «η Ευρώπη διαθέτει τους πιο προοδευτικούς κανονισμούς βιωσιμότητας», παρατήρησε πως «χάνει την ανταγωνιστικότητά της» εξαιτίας των αυξανόμενων ενεργειακών και αμυντικών δαπανών. Ο ηγετικός της ρόλος είναι περισσότερο διπλωματικός παρά τεχνολογικός. Αντίθετα, οι Ηνωμένες Πολιτείες απομακρύνονται από τη λογική των κανονισμών βιωσιμότητας, επενδύοντας σε νέες τεχνολογίες αιχμής, ενώ η Κίνα «βλέπει τον ηγετικό χώρο να ανοίγει» και τον καταλαμβάνει σταδιακά, πρόσθεσε. Ανέφερε ακόμα ότι η Ευρώπη πρέπει να εναρμονίσει την ενεργειακή της πολιτική με τη βιομηχανική στρατηγική της και να επιδιώξει ένα νέο πλεονέκτημα: «ένα πακέτο ολοκληρωμένων λύσεων» που θα γεφυρώσει το χάσμα με τις ΗΠΑ και την Κίνα και θα ανανεώσει την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα.

Volkan Bozkır, πρ. Πρόεδρος της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών, πρ. Υπουργός Ευρωπαϊκών
Υποθέσεων της Τουρκίας
Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με το «πράσινο παράδοξο»: πώς θα διατηρήσει την ηγεσία της στη βιωσιμότητα χωρίς να υπονομεύσει την οικονομική της ισχύ, σύμφωνα με τον πρ. πρόεδρο της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών και πρ. υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Τουρκίας Volkan Bozkır, ο οποίος υπογράμμισε ότι «πρέπει να αναζητήσουμε τις ευκαιρίες μέσα στις προκλήσεις». Η Ευρώπη, είπε, είναι η ταχύτερα θερμαινόμενη ήπειρος, με υποβαθμισμένο περιβάλλον που απειλεί την ποιότητα ζωής και την παραγωγική της βάση. Η δέσμευση για μια κλιματικά ουδέτερη ήπειρο, έως το 2030, δεν αφορά μόνο την οικονομία αλλά και τη δημιουργία ανθεκτικών κοινωνιών και νέων μορφών ανάπτυξης. «Η μετάβαση σε μια πράσινη οικονομία προσφέρει τη δυνατότητα επανατοποθέτησης της Ευρώπης, σε ένα νέο παγκόσμιο πλαίσιο», είπε και υποστήριξε ότι η κυκλική οικονομία μπορεί να δημιουργήσει εκατομμύρια θέσεις εργασίας και να δώσει εξαγωγικό πλεονέκτημα στην ήπειρο, προσφέροντας το μοντέλο βιωσιμότητας που θα ακολουθήσουν και άλλοι. Ο κ. Bozkır κάλεσε σε σύμπραξη δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, με ενίσχυση επενδύσεων, εκπαίδευση και οικονομική στήριξη. «Το μονοπάτι της βιωσιμότητας είναι ταυτόχρονα ευκαιρία για καινοτομία και ηγεσία», κατέληξε.

Sir Partha Dasgupta, Καθηγητής και Εταίρος στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ
Η οικονομική πρόοδος δεν μπορεί να μετράται με το ΑΕΠ, υποστήριξε ο καθηγητής και εταίρος στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ Sir Partha Dasgupta. Όπως εξήγησε, το ΑΕΠ είναι «λανθασμένο νόμισμα» για να αποτιμηθεί η ευημερία των γενεών, αφού δεν λαμβάνει υπόψη την απομείωση του φυσικού και παραγωγικού κεφαλαίου, ούτε τις μακροχρόνιες επιπτώσεις των οικονομικών δραστηριοτήτων. «Το ΑΕΠ είναι ροή – δείχνει τι παράγεται ετησίως, όχι τι διατηρείται για το μέλλον», είπε, σημειώνοντας ότι το πραγματικό μέτρο ευημερίας είναι ο «περιεκτικός πλούτος»: το σύνολο της αξίας όλων των κεφαλαίων μιας οικονομίας, φυσικών, ανθρώπινων και κοινωνικών, υπολογισμένων στις λεγόμενες «σκιώδεις τιμές» τους. Ο ίδιος ανέφερε πως, σύμφωνα με τα στοιχεία του UNEP, σε περίπου 20 χώρες ο περιεκτικός πλούτος ανά κάτοικο μειώθηκε μεταξύ 1998 και 2015, παρότι το κατά κεφαλήν ΑΕΠ αυξήθηκε. «Η ευημερία των γενεών αυξάνεται μόνο όταν αυξάνεται ο περιεκτικός πλούτος», τόνισε, καλώντας σε αλλαγή του τρόπου με τον οποίο αξιολογείται η οικονομική επιτυχία. «Ο Άνταμ Σμιθ έγραψε για τον Πλούτο των Εθνών, όχι για το ΑΕΠ των εθνών», υπογράμμισε χαρακτηριστικά.

Δημήτρης Παπαλεξόπουλος, Πρόεδρος, Όμιλος ΤΙΤΑΝ
«Δεν θα πρέπει να διανοηθούμε καν στην Ευρώπη να αλλάξουμε πορεία ως προς τον στόχο της ενεργειακής μετάβασης. Θα πρέπει όμως να αντιμετωπίσουμε τις σχεδιαστικές αστοχίες που αναδείχθηκαν μέσα από την πορεία των τελευταίων ετών», υπογράμμισε ο πρόεδρος του Ομίλου ΤΙΤΑΝ Δημήτρης Παπαλεξόπουλος.
Συγκεκριμένα, εξέφρασε την εκτίμηση ότι υποβαθμίστηκαν ζητήματα όπως το ενεργειακό κόστος και η ανταγωνιστικότητα, υποτιμήθηκε το κόστος και η πολυπλοκότητα του στόχου της κλιματικής ουδετερότητας, υπήρξε ανεπαρκής εξωστρέφεια του εγχειρήματος, υλοποιήθηκε υπερβολικά πρόωρη επένδυση σε συγκεκριμένες τεχνολογίες χωρίς να φανεί από την αγορά στην πράξη ποιες θα πρέπει να είναι αυτές οι τεχνολογίες, και δεν έγινε η απαραίτητη προσαρμογή από το παραδοσιακό γεωπολιτικό μοντέλο –της διεθνούς συνεργασίας μέσω του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου– σε έναν κόσμο που λειτουργεί πλέον με λογικές αντιπαράθεσης. Για την Ελλάδα, ο κ. Παπαλεξόπουλος σημείωσε ότι αντιπροσωπεύει σήμερα το 1 τοις χιλίοις των παγκόσμιων εκπομπών και είναι από τις χώρες που θα πλήττονται περισσότερο από τις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης – και σχολίασε ότι θα πρέπει να επενδύσει ακόμη περισσότερο στην κλιματική προσαρμογή.

Μιχάλης Στασινόπουλος, Εκτελεστικό μέλος ΔΣ, Viohalco και Πρόεδρος ΔΣ, ElvalHalcor
«Θα πρέπει να αφήσουμε την ηττοπάθεια στην Ευρώπη και να στρωθούμε στη δουλειά», ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Μιχάλης Στασινόπουλος, εκτελεστικό μέλος ΔΣ της Viohalco και πρόεδρος ΔΣ της ElvalHalcorτονίζοντας ότι η Γηραιά Ήπειρος έχει αποδείξει διαχρονικά πως μπορεί να καινοτομήσει και να ηγηθεί διεθνώς – έφερε παραδείγματα καινοτόμων και συγχρόνως πράσινων τεχνολογιών από ευρωπαϊκές εταιρείες όπως η Airbus και η Siemens. Σημείωσε ακόμα σε κάθε περίπτωση ότι η Ε.Ε. θα πρέπει να προσαρμόσει την πολιτική της στα θέματα τόσο της κλιματικής όσο και της οικονομικής βιωσιμότητας.
Ο ίδιος στάθηκε ιδιαίτερα στην ανάγκη να αξιοποιηθεί καλύτερα η διαδικασία της κυκλικότητας, υπό την έννοια ότι μπορεί να παράσχει σημαντικές λύσεις προς την κατεύθυνση της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Παρατήρησε δε ότι η στρατηγική αυτονομία θα δώσει τη δύναμη στην Ευρώπη να παράγει πιο αποτελεσματικά και να διαπραγματεύεται αποτελεσματικότερα διεθνώς.
«Βιώνουμε έναν εμπορικό πόλεμο», ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Στασινόπουλος, ο οποίος αναφέρθηκε μεταξύ άλλων στην Κίνα λέγοντας ότι εξακολουθεί να ασκεί επιθετική εμπορική πολιτική, με χαμηλούς μισθούς και υψηλές επιδοτήσεις των εξαγωγών της. Τόνισε επίσης ότι η Κίνα εδώ και δεκαετίες έχει φροντίσει να κατέχει δεσπόζουσα θέση σε σημαντικές αγορές πρώτων υλών – βλ. σπάνιες γαίες και μαγνήσιο.

Γιάννης Μανιάτης, πρώην Υπουργός, Μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Αντιπρόεδρος των Ευρωπαίων Σοσιαλιστών για τις διεθνείς σχέσεις, την άμυνα και την ενεργειακή ασφάλεια
Στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, την πρόεδρό της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα άσκησε κριτική ο πρώην υπουργός και αντιπρόεδρος των Ευρωπαίων Σοσιαλιστών για τις διεθνείς σχέσεις, την άμυνα και την ενεργειακή ασφάλεια Γιάννης Μανιάτης, τονίζοντας την ανάγκη η ΕΕ να επιστρέψει σε μια φιλική προς το περιβάλλον πολιτική. Επεσήμανε ότι η ΕΕ πάντα έβαζε πολύ φιλόδοξους στόχους, χωρίς όμως τα κατάλληλα εργαλεία, με αποτέλεσμα στο πεδίο της εφαρμογής να υπάρχουν μόνο περιορισμοί και όχι χρηματοδοτικά κίνητρα, όπως στις ΗΠΑ. Τόνισε ότι την απεξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο δεν πρέπει να αντικαταστήσει η εξάρτηση σε LNG από άλλους παρόχους. Ο κ. Μανιάτης σχολίασε ότι η Κίνα έχει αγοράσει όλα τα ορυχεία κρίσιμων μετάλλων στην Αφρική και τη Λατινική Αμερική, ενώ η Ευρώπη δεν έχει κάνει τίποτα σε αυτόν τον τομέα. Μετά την εκλογή Τραμπ ζούμε σε έναν άλλο πλανήτη, είπε χαρακτηριστικά, εστιάζοντας στην ανάγκη να ενισχυθούν τα ευρωπαϊκά όργανα λήψης αποφάσεων. Τέλος, μίλησε για τη δυνατότητα της Ελλάδας να αναπτύξει ένα cluster πράσινης μετάβασης και άσκησε κριτική στις κυβερνήσεις των τελευταίων ετών για την απουσία προόδου στην εγχώρια έρευνα υδρογονανθράκων.

Ansis Zeltiņš, Πρόεδρος, Ευρωπαϊκός Οργανισμός Λιμένων
Τα τελευταία δέκα χρόνια ιδίως έχουν αλλάξει πολλά σε σχέση με τα λιμάνια, επεσήμανε ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Λιμένων Ansis Zeltiņš, προσθέτοντας ότι τα λιμάνια προσφέρουν πλέον πολλές νέες υπηρεσίες και δεν ασχολούνται μόνο με τα logistics. Αναφέρθηκε στη σημασία της πράσινης μετάβασης ιδίως για τους μεσογειακούς λιμένες και μίλησε για την ανάπτυξη υποδομών για καύσιμα στα λιμάνια και γενικότερα για τον νέο ρόλο των λιμανιών ως energy hubs. Ο κ. Zeltiņš έκανε επίσης αναφορά στο σύστημα εμπορίας καυσίμων καθώς και στην ανάγκη ανάπτυξης της κυβερνοασφάλειας των λιμανιών, που έχει σχέση και με την ψηφιοποίησή τους αλλά και με τη στρατιωτική-γεωπολιτική διάστασή τους.

Απόστολος Καμαρινάκης, πρόεδρος της Ένωσης Λιμένων Ελλάδας
Η Μεσόγειος είναι μια εξαιρετικά ευάλωτη θάλασσα, σημείωσε ο πρόεδρος της Ένωσης Λιμένων Ελλάδας Απόστολος Καμαρινάκης, παραθέτοντας σημαντικές περιβαλλοντικές απειλές για την περιοχή, όπως είναι η άνοδος της στάθμης της θάλασσας, τα ακραία καιρικά φαινόμενα, η πίεση στη βιοποικιλότητα, η υπεραλίευση, η μόλυνση κ.ά. Χαρακτήρισε τα λιμάνια «κόμβους ενεργειακής μετάβασης», καθώς, όπως είπε, προσφέρουν πλέον νέες τεχνολογίες, νέα καύσιμα, δυνατότητα παροχής ενέργειας από την ενδοχώρα κ.ά. Ο ίδιος αναφέρθηκε στην ανάγκη να υιοθετήσουν οι λιμένες τα κριτήρια ESG. Σχολίασε για αυτό ότι δεν είναι «πολυτέλεια», αλλά με αυτόν τον τρόπο τα λιμάνια θα εξασφαλίσουν επενδύσεις, θα διατηρήσουν την ανταγωνιστικότητά τους και θα διατηρήσουν τις σχέσεις εμπιστοσύνης με την κοινωνία.

Η παγκόσμια οικονομία, ακολουθεί μέχρι στιγμής καλύτερη πορεία από την αναμενόμενη σε σύγκριση με τις εκτιμήσεις που έκαναν οι αναλυτές του ΟΟΣΑ πριν από μερικούς μήνες. Ωστόσο, σύμφωνα με τις αναθεωρημένες προβλέψεις, η νέα έκθεση του οργανισμού τονίζει ότι δεν έχει ακόμη φανεί ο πλήρης αντίκτυπος των δασμών, καθώς προς το παρόν αντισταθμίζεται από τη δημοσιονομική στήριξη που καλύπτει την οικονομική επιβράδυνση της Κίνας. Ειδικότερα, ο ΟΟΣΑ σημειώνει ότι τα αποτελέσματα των δασμών ακόμη αποκαλύπτονται και ότι οι εξαγωγικές εταιρείες απορροφούν μεγάλο μέρος τους με μικρότερα περιθώρια κέρδους. Επίσης πολλές εταιρείες με καλή διαχείριση συγκέντρωσαν υψηλό όγκο αποθεμάτων πριν από την αύξηση των δασμών, όπως επιβεβαιώνεται από την μεγάλη αύξηση στις εισαγωγές εμπορευμάτων στις ΗΠΑ έως τα τέλη Αυγούστου, πριν τη βουτιά των εξαγωγών από την Κίνα στις ΗΠΑ κατά 33% στα τέλη Αυγούστου.

Σημειωτέον πάντως πως το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ δέχθηκε να εξετάσει στις αρχές του Νοεμβρίου τη νομιμότητα των τελωνειακών δασμών που επέβαλε σε σχεδόν όλους τους εμπορικούς εταίρους της χώρας ο πρόεδρος των ΗΠΑ, αλλά όσο το δικαστήριο εκδικάζει την υπόθεση, οι δασμοί θα παραμείνουν σε ισχύ. Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι στοιχεία που δημοσιεύθηκαν από την Υπηρεσία Τελωνείων και Προστασίας των Συνόρων των ΗΠΑ δείχνουν ότι οι εισπράξεις δασμών για το οικονομικό έτος 2025 ανήλθαν το οκτάμηνο σε περίπου 475 δισ. δολάρια, με τα 210 δισ. δολάρια να προέρχονται από τους αμφισβητούμενους δασμούς. Ωστόσο, ο ΟΟΣΑ προειδοποίησε ότι η ανάπτυξη θα επιβραδυνθεί αισθητά το δεύτερο εξάμηνο του έτους, καθώς θα γίνει αισθητή η επίδραση των υψηλότερων δασμών, οδηγώντας σε αύξηση των τιμών εντός των ΗΠΑ.

Η ανθεκτικότητα που επιδεικνύει μέχρι στιγμής η παγκόσμια οικονομία έχει ως αποτέλεσμα ο ΟΟΣΑ να ανεβάσει τις προβλέψεις για φέτος σε ανάπτυξη 3,3% από 3,2% πέρυσι, ενώ προηγουμένως ανέμενε ανάπτυξη 2,9%. Ωστόσο, διατήρησε αμετάβλητες τις προβλέψεις για το 2026 στο 2,9%, λέγοντας ότι η ώθηση από τα υψηλά αποθέματα που συγκεντρώθηκαν ενόψει των δασμών εξαντλείται ήδη και αρχίζει να επιβαρύνει την ανάπτυξη των επενδύσεων και του εμπορίου.

Η αμερικανική οικονομία αναμένεται να επιβραδυνθεί στο 1,8% το 2025 και στο 1,6% το 2026 από 2,8% πέρυσι, ενώ στην Κίνα η ανάπτυξη αναμένεται να επιβραδυνθεί το δεύτερο εξάμηνο του έτους πριν επιστρέψει σε υψηλά επίπεδα και στο 4,4% το 2026, ενώ προηγουμένως αναμενόταν ανάπτυξη 4,3% το 2025 και 4,7% το 2026. Παράλληλα όμως η Κίνα προσπαθεί να αντισταθμίσει τις απώλειες από τις πωλήσεις στις ΗΠΑ, επιχειρώντας όπως δείχνουν τα στοιχεία, να διαφοροποιήσει τον εξαγωγικό προσανατολισμό της με στροφή προς την ΕΕ.

Στην Ευρωζώνη, το εμπόριο και οι γεωπολιτικές εντάσεις φαίνεται να αποτελούν βαρίδι για την οικονομία, παρά τη μείωση των επιτοκίων δανεισμού από την ΕΚΤ. Σύμφωνα με τις προβλέψεις του ΟΟΣΑ, η οικονομία των 27 χωρών μελών αναμένεται να αναπτυχθεί με ρυθμό 1,2% φέτος έναντι προβλέψεων για 1% προηγουμένως. Για το 2026 εκτιμάται ρυθμός 1% έναντι προβλέψεων για 1,2% στη θερινή έκθεση. Οι αλλαγές εισάγονται σταδιακά στην ΕΕ με την πάροδο του χρόνου, ενώ ορισμένες ευρωπαϊκές εταιρείες για να μην χάσουν την αμερικανική αγορά απορροφούν τους δασμούς και αποδέχονται, προς το παρόν, μικρότερα περιθώρια κέρδους. Αντίστοιχα η Κίνα, με όπλα την υψηλή ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων της, το φθηνό της νόμισμα σε σύγκριση με το ακριβό ευρώ και την ισχυρή κρατική στήριξη έχει ξεκινήσει με έκρηξη εξαγωγών να πλημμυρίσει την Ευρώπη με φθηνά κινεζικά προϊόντα.

Όλα τα παραπάνω συνηγορούν πως ο αντίκτυπος από τις επιπτώσεις των δασμών στις οικονομίες των ευρωπαϊκών χωρών δεν έχει γίνει ακόμα αισθητός, αλλά δεν θα αργήσει να γίνει και η ΕΕ πρέπει να σπεύσει να κάνει κινήσεις για να επαναφέρει την ισορροπία προσφοράς και ζήτησης, καθώς και να διαφυλάξει το εμπορικό ισοζύγιο εισαγωγών και εξαγωγών από και προς την Ευρώπη.

Η προώθηση της εξωστρέφειας και η υποστήριξη των εξαγωγικών επιχειρήσεων βρίσκονται στον «πυρήνα» των προτάσεων του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Θεσσαλονίκης για το Πενταετές Στρατηγικό Σχέδιο Εξωστρέφειας 2026-2030.
Η σχετική επιστολή απευθύνθηκε στον Γενικό Γραμματέα Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων και Εξωστρέφειας του Υπουργείου Εξωτερικών, κ. Δημήτρη Σκάλκο και υπογράφεται από τον Πρόεδρο του ΕΒΕΘ, κ. Ιωάννη Μασούτη.

Το κείμενο της επιστολής είναι το ακόλουθο:

«Αξιότιμε κύριε Γενικέ Γραμματέα,
Στο πλαίσιο της διαβούλευσης που διεξάγει η Γενική Γραμματεία Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων & Εξωστρέφειας, με τους παραγωγικούς φορείς της χώρας, για την κατάρτιση του Πενταετούς Στρατηγικού Σχεδίου Εξωστρέφειας 2026-2030, το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Θεσσαλονίκης (ΕΒΕΘ) επιθυμώντας να συμβάλει ενεργά στη διαμόρφωση μιας συνεκτικής και αποτελεσματικής στρατηγικής, προτείνει τις ακόλουθες προτεραιότητες:

Εκπόνηση μελετών για τον εντοπισμό αγορών – στόχων

Η ενίσχυση της εξαγωγικής παρουσίας των ελληνικών επιχειρήσεων, μπορεί να υποστηριχθεί, μέσα από την εκπόνηση εξειδικευμένων μελετών, και ερευνών που θα αναδείξουν τους κλάδους με τη μεγαλύτερη εξαγωγική δυναμική. Τα αποτελέσματα αυτών των μελετών, είναι σκόπιμο, να αξιοποιηθούν για την επιλογή των πλέον κατάλληλων αγορών και τον πιο στοχευμένο προγραμματισμό δράσεων εξωστρέφειας, αλλά και για τον σχεδιασμό περισσότερο σύγχρονων και αποδοτικών επιδοτούμενων δράσεων, κατά την επόμενη πενταετία.

Αξιοποίηση ψηφιακών μέσων, εφαρμογών Τεχνητής Νοημοσύνης & μέσων κοινωνικής δικτύωσης

Επιπλέον, προτείνεται, η ενίσχυση της χρήσης ψηφιακών μέσων, για την προώθηση διαδικτυακών Β2Β διεθνών συνεργασιών. Μέσω της συμμετοχής τους, σε διαδικτυακές εκθέσεις και εξειδικευμένες B2B διαδικτυακές πλατφόρμες, οι επιχειρήσεις μπορούν να προσεγγίσουν νέους πελάτες, να παρουσιάσουν τα προϊόντα τους και να ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητά τους σε παγκόσμιο επίπεδο. Παράλληλα, οι εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, μπορούν να λειτουργήσουν ως αποτελεσματικά εργαλεία, για την ανάλυση αγορών, την πρόβλεψη ζήτησης και την εξατομίκευση της στρατηγικής διείσδυσης σε νέες, αναπτυσσόμενες αγορές.

Εκσυγχρονισμός και απλούστευση τελωνειακών και φορολογικών διαδικασιών

Ιδιαίτερη σημασία, θα πρέπει να αποδοθεί, στον εκσυγχρονισμό της λειτουργίας των Τελωνείων και των ΔΟΥ, με έμφαση στην εκπαίδευση του προσωπικού σε σύγχρονες τεχνολογίες, και στη σταδιακή απλούστευση των τελωνειακών και φορολογικών διαδικασιών. Οι παρεμβάσεις αυτές, θα συμβάλουν καθοριστικά στη μείωση του διοικητικού κόστους και στην επιτάχυνση των εξαγωγικών ροών.

Ενίσχυση Εξαγωγικής Κουλτούρας και Εκπαίδευση επιχειρήσεων

Πολύ σημαντική κρίνεται η ενίσχυση της εξαγωγικής κουλτούρας των επιχειρήσεων, μέσω κατάλληλων εκπαιδευτικών προγραμμάτων και εργαλείων. Στο πλαίσιο αυτό, χρήσιμη θεωρείται η αξιοποίηση και περαιτέρω προβολή πρωτοβουλιών όπως το Ολοκληρωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα της Enterprise Greece “Exports Academy” και το “ICC One Click”, ένα καινοτόμο ψηφιακό εργαλείο του Διεθνούς Εμπορικού Επιμελητηρίου που υποστηρίζει τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις στην επέκτασή τους σε διεθνείς αγορές. Παράλληλα, θα ήταν σκόπιμη η ανάπτυξη και άλλων αντίστοιχων δράσεων που θα συμβάλλουν στην εκπαίδευση και ενδυνάμωση των εξαγωγικών επιχειρήσεων.

Δημιουργία κεντρικού helpdesk για θέματα διεθνών συναλλαγών

Τέλος, προτείνεται η δημιουργία ενός κεντρικού helpdesk, υπό την διαχείριση της Ελληνικής Εταιρείας Επενδύσεων & Εξωτερικού Εμπορίου ΑΕ (Enterpise Greece) του Υπουργείου Εξωτερικών, στο οποίο θα μπορούν να υποβάλλονται ερωτήματα από επιχειρήσεις και φορείς σχετικά με θέματα διεθνών συναλλαγών. Μέσω της λειτουργίας του helpdesk θα παρέχεται άμεση και αξιόπιστη πληροφόρηση, ενισχύοντας το αίσθημα ασφάλειας των διεθνώς δραστηριοποιούμενων επιχειρηματιών και βελτιώνοντας παράλληλα την ταχύτητα και την αποτελεσματικότητα των συναλλαγών.

Το ΕΒΕΘ παραμένει στη διάθεσή σας για οποιαδήποτε περαιτέρω συνεργασία και εξειδίκευση των προτάσεων αυτών, με στόχο την από κοινού διαμόρφωση ενός ρεαλιστικού, καινοτόμου και αποτελεσματικού σχεδίου εξωστρέφειας που θα ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα των ελληνικών επιχειρήσεων και θα συμβάλει στην ανάπτυξη της εθνικής οικονομίας».