Category: ΑΠΟΨΕΙΣ

Από καταβολής κόσμου, οι άνθρωποι διακρίνονται για τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους, όπως λ.χ. ήπιοι ή επιθετικοί, ειλικρινείς ή ψεύτες, δίκαιοι ή άδικοι, συνεπείς ή ασυνεπείς, εργατικοί και μη, και ούτω καθεξής. Αυτή η ποικιλομορφία στον ανθρώπινο χαρακτήρα, καθιστά το είδος μας ξεχωριστό, στο ζωικό βασίλειο, αφού τα υπόλοιπα ζώα, διακρίνονται σε 2 μεγάλες κατηγορίες, τα σαρκοφάγα και τα φυτοφάγα, με πολύ κοινά χαρακτηριστικά μεταξύ τους, όταν ανήκουν στην ίδια κατηγορία, όπως η επιθετικότητα αλλά και η εν γένει συμπεριφορά. Έτσι, για παράδειγμα, φοβόμαστε να κολυμπήσουμε με κροκόδειλους ή να κάνουμε βόλτα στο πάρκο με λιοντάρια, αλλά συζούμε ευχάριστα με γάτες ή θα θέλαμε ευχαρίστως να χαϊδέψουμε ένα ζαρκάδι ή ακόμα πιο εύκολα ένα άλογο. Με έναν άγνωστο όμως άνθρωπο είμαστε, και καλά κάνουμε, ιδιαίτερα επιφυλακτικοί, και μάλιστα γινόμαστε, με την πάροδο του χρόνου, διαρκώς πιο προσεκτικοί σ΄όλες τις κοινωνικές και προσωπικές μας σχέσεις.

Την ίδια περίπου περίοδο που εμφανίζεται και διαμορφώνεται το ανθρώπινο γένος, οι Homo sapiens, μεταναστεύουν από την ανατολική Αφρική προς την Ευρώπη και την Ασία, αρχικά, και σιγά σιγά προς την Αυστραλία και την Αμερική. Χαρακτηριστικό τους η εξυπνάδα και η προσαρμοστικότητα, δυο απαραίτητα στοιχεία επιβίωσης, τόσο κατά των αντίξοων κλιματικών φαινομένων, όσο και ενάντια σε πολύ πιο ισχυρά πλάσματα του ζωικού βασιλείου, και που σίγουρα προϋπήρχαν στον πλανήτη, από τον μακρινό μας πρόγονο. Για να επιβιώσουν λοιπόν οι Homo sapiens, αντιλήφθηκαν την αναγκαιότητα της συνύπαρξης πολλών ανθρώπων μαζί και την σημασία του « η ισχύς εν τη ενώσει». Και έτσι γεννήθηκαν οι πρώτες οργανωμένες κοινωνίες, κάπου μεταξύ 80.000 και 100.000 χρόνια πίσω, στην ανθρώπινη ιστορία.

Μια όμως οργανωμένη κοινωνική ομάδα, ακόμα και σε πρωταρχικό βαθμό, απαιτεί οργανωτική δομή. Πιο απλά, απαιτεί συντονιστική ή αν θέλετε διοικητική ομάδα που θέτει τους κανόνες συμβίωσης και φυσικά επιβλέπει και για την ορθή εκτέλεση τους. Σε μια τέτοια οργανωτική δομή, κάποιοι θα έπρεπε να σπείρουν χωράφια, κάποιοι άλλοι να βγουν για κυνήγι, και κάποιοι άλλοι να φροντίσουν τα παιδιά και την ασφάλεια της κοινωνίας. Έτσι λοιπόν γεννήθηκε και η πυραμίδα της ιεραρχίας, μέσα σε μια κοινωνία, με αρχηγό, συμβούλιο με ειδικές αρμοδιότητες, εργάτες στον πρωτογενή τομέα, ασφάλεια κατά εχθρικών επιβουλών, προστασία και εκπαίδευση παιδιών κλπ. κλπ. Και κάπου εδώ ξεκινάνε και τα καλά και τα κακά, και φθάνουν μέχρι σήμερα, χωρίς μεγάλες διαφοροποιήσεις, από την εποχή του Homo sapiens. Όταν δηλαδή το συμβούλιο και κυρίως ο αρχηγός, διεκρίνετο με τα θετικά, όπως αναλύσαμε στην αρχή του άρθρου χαρακτηριστικά, τότε ολόκληρη η οργανωτική ανθρώπινη δομή εξελίσσετο γρήγορα και με θετικό για όλα τα μέλη πρόσημο. Αντίθετα, όταν η κορυφή της πυραμίδας παρουσίαζε την κακή πλευρά των ανθρώπινων χαρακτηριστικών, τότε ολόκληρη η κοινωνία βρισκόταν σε αποδομή και πολύ συχνά διαλυόταν ή γινόταν βορά άγριων ζώων ή άλλων ανθρώπινων οργανωμένων ή μη κοινωνιών.

Το ίδιο ακριβώς φαινόμενο, από το μακρινό 80.000 π.Χ. μέχρι σήμερα. Χιλιάδες παραδείγματα, στην νεότερη ιστορία, όπου ηγέτες οργανωμένων πλέον κρατών ή φυλών, ωφέλησαν με τις αρετές τους, τα κράτη τους ή αντίθετα τα κατέστρεψαν ή τα γύρισαν δεκάδες χρόνια πίσω. Φωτεινά παραδείγματα, για να αναφερθούμε επιγραμματικά, οι διάφορες δυναστείες των Φαραώ, που κάποιες έσπρωξαν προς τα εμπρός όχι μόνο τους Αιγύπτιους αλλά ολόκληρη την ανθρωπότητα, ενώ κάποιες άλλες την γύρισαν προς τα πίσω, η χρυσή εποχή της Αθήνας με τον Περικλή, αλλά και τους τριάκοντα τυράννους, με επικεφαλή τον Κριτία, που έβαλαν την ταφόπλακα στον «χρυσό αιώνα», τον Γερμανό αναμορφωτή Κόνραντ Αντενάουερ versus Αδόλφο Χίτλερ, τον Ινδό Μαχάτμα Γκάντι versus Ίντιρα Γκάντι, και εκατοντάδες αλλά παραδείγματα που αφορούν σ΄όλες τις οργανωμένες δομές κρατών η παλαιότερα φυλών. Παρά το γεγονός ότι η Ιστορία είναι συχνά επιφυλακτική για το ποιοι ηγέτες θεωρούνται επιτυχημένοι ή όχι, με το επιχείρημα ότι η αξιολόγηση έχει πολλά υποκειμενικά στοιχεία, το βέβαιο είναι ότι ηγέτες όπως ο Ραμσής ο Β’, ο Μέγας Αλέξανδρος,ο Μάο Τσε Τούνγκ, και ο Χίτλερ επηρέασαν με τον προσωπικό τους χαρακτήρα όχι μόνο την γεωγραφική περιοχή που διοίκησαν αλλά και ολόκληρη την ανθρωπότητα. Και ερχόμαστε στο σήμερα, με μια κυρίαρχη προσωπικότητα που ακούει στο όνομα Τράμπ. Μέσα σε λιγότερο από ενάμιση χρόνο θητείας, κατάφερε να αλλάξει συνθέμελα όλες τις παγκόσμιες οικονομικές, πολιτικές και κοινωνικές ισορροπίες. Εξελέγη με το σύνθημα « Κάντε την Αμερική Μεγάλη και Πάλι», αλλά προσωπικά πιστεύω ότι θα παραδώσει μια Αμερική πολύ «μικρότερη» από ότι την παρέλαβε. Με κυνισμό, απληστία αλλά και αλαζονεία, επιτίθεται καθημερινά ακόμα και κατά παραδοσιακών συμμάχων της Αμερικής, όπως Καναδά, Ευρώπη των 27 κρατών, Μεγάλη Βρετανία, Μεξικό, Νότια Αμερική και γενικά προς κάθε κατεύθυνση, ανάλογα από ποια πλευρά στην κυριολεξία, θα ξυπνήσει το πρωί. Επιτέθηκε στην νόμιμη κυβέρνηση της Βενεζουέλα, απέκλεισε ενεργειακά και όχι μόνο το ειρηνικό νησί της Κούβας, ζήτησε επίμονα να προσαρτήσει τον Καναδά και το Δανέζικο νησί της Γροιλανδίας, επιτέθηκε δασμολογικά σχεδόν σε όλα τα κράτη του πλανήτη. Και τέλος, διεξάγει εδώ και τρεις μήνες, ένα αδικαιολόγητο πόλεμο κατά του Ιράν στην άλλη άκρη του κόσμου από την χώρα του των Η.Π.Α!!!

Με αυτόν τον απίστευτο δε πόλεμο, επηρεάζει καταλυτικά όλον σχεδόν τον πλανήτη, φτωχοποιώντας ακόμα περισσότερο εκατοντάδες εκατομμύρια νοικοκυριά, μέσω ενός πληθωρισμού, που έχει ξεπεράσει το 5% ακόμα και σε Ευρωπαϊκές χώρες όπως η Ελλάδα. Το αποτέλεσμα; Η Αμερική απομονώνεται από συμμάχους αφού και τα επίσημα galops δείχνουν ότι το 75% των Ευρωπαίων πολιτών δεν εμπιστεύονται την Αμερική σαν αξιόπιστο σύμμαχο, σε αντίθεση με την Κίνα που αυξάνει τα ποσοστά δημοφιλίας της στην Γηραιά Ήπειρο, πάνω από 60%. Παράλληλα με τις πολιτικές ισορροπίες, αναδιαμορφώνεται ένα νέο οικονομικό γίγνεσθαι, όπου η Αμερική μικραίνει τραγικά και η Κίνα, ο μεγάλος αντίπαλος της μεγαλώνει εκθετικά με αντίστροφες κινήσεις όπως ελεύθερη διακίνηση προϊόντων από Αφρική, ενίσχυση αποθεμάτων ενέργειας σε χώρες που πλήττονται δραματικά από τον πόλεμο στο Ιράν, όπως η Αυστραλία, οι Φιλιππίνες, η Κορέα (παραδοσιακοί σύμμαχοι της Αμερικής), δισεκατομμύρια δολάρια δάνεια σχεδόν αγύριστα σε αναπτυσσόμενες χώρες στην Ασία, την Αφρική ακόμα και στην Νότια Αμερική, μεταφορά τελευταίας τεχνολογίας αλλά και σπάνιων γαιών, όπου της ζητηθεί, και πάνω από όλα απουσία επιθετικότητας, αλαζονείας, και απληστίας.

Κάτω από αυτές τις συνθήκες είναι εύλογο να αναρωτηθεί κανείς εάν το σύνθημα «Κάνε την Αμερική Μεγάλη και Πάλι» μετατρέπεται στην πραγματικότητα στο « Κάντε την Αμερική Μικρότερη Παρά Ποτέ».

Το βέβαιο είναι ότι ο Τράμπ, σε καμία περίπτωση δεν θα τοποθετηθεί από τον ιστορικό του μέλλοντος, σαν ένας ηγέτης που άφησε θετικό αποτύπωμα στην εξέλιξη της Αμερικής και εν γένει της ανθρωπότητας σε οικονομικό, πολιτικό και ανθρωπιστικό επίπεδο.

Η αλαζονεία και η απληστία στο χρήμα και την προσωπική ανάδειξη, αποδεδειγμένα, φέρνουν ακριβώς τα αντίθετα από τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα.
Η Αμερική του Τράμπ θα «ιδρώσει» παρά πολύ στην μετά Τράμπ εποχή, για να επαναφέρει τα παγκόσμια κεκτημένα της. Και εάν τα καταφέρει. Κάποιες δυναστείες όταν χάνονται δεν επανέρχονται ποτέ. Δείτε το παράδειγμα του Χρυσού Αιώνα των Αθηνών και του Περικλή.

Δυστυχώς τα ίδια φαινόμενα παρατηρούνται και στην διοίκηση της σημερινής Ελληνικής Κυβέρνησης με συμπεριφορές υπεροψίας και αλαζονείας, ακόμα και από δευτεροκλασάτα στελέχη υπουργείων. Το λέω αυτό από προσωπική εμπειρία, και σίγουρα αυτό δεν θα βγει σε καλό της Ν.Δ. στις προσεχείς εκλογές, όποτε και να γίνουν.
Καλό καλοκαίρι

Aπο τον Ζαχαρία Καπλανίδη
Οικονοµολόγο

Δεν υπάρχει αμφιβολία, ότι ολόκληρος ο πλανήτης μας βιώνει, εδώ και τουλάχιστον ένα χρόνο, το φαινόμενο Trump, που σε απλά και χωρίς περιστροφές λόγια σημαίνει, επιβολή των συμφερόντων του δια της απειλής και χρήσης της στρατιωτικής ισχύος. Η αλήθεια είναι ότι το φαινόμενο αυτό δεν είναι μόνο σημερινό.

Από καταβολής κόσμου, οι πρόγονοι μας, σε ατομικό καταρχήν επίπεδο και αργότερα, όταν δημιούργησαν κοινωνικές ομάδες, σε συλλογικό, επιβάλλοντο των αντιπάλων τους με την χρήση βίας και με την σωματική ή συλλογική ισχύ. Δυστυχώς ακόμα και από την εποχή του Άβελ και Κάιν, οι άνθρωποι είχαν έντονο το στοιχείο του ανταγωνισμού και την ανάγκη επικράτησης έναντι άλλων συνανθρώπων τους, ακόμα και ολόκληρων κοινωνιών. Αναρίθμητοι οι φόνοι σε ατομικό επίπεδο και αναρίθμητοι οι πόλεμοι κοινωνιών και κρατών από την εποχή ακόμα της εξάπλωσης των Homo Sapiens 100.000 χρόνια προ Χριστού. Θεωρώ ότι αυτή είναι η μεγαλύτερη κατάρα του Πλάστη μας προς το ανθρώπινο γένος. Ο ανταγωνισμός και ο φθόνος, πολύ συχνά χωρίς λελογισμένη βάση, προς τον συνάνθρωπο μας.

Πολύ αργότερα από την εμφάνιση και επικράτηση των Homo Sapiens, οι άνθρωποι αντιλήφθηκαν ότι ο μόνος τρόπος για να επιβιώσουν απέναντι στα άγρια και πολύ ισχυρότερα θηρία αλλά και απέναντι στα στοιχεία της φύσης, ήταν η δημιουργία κοινωνιών δηλαδή μικρές ή μεγαλύτερες ομάδες ανθρώπων, με κοινά χαρακτηριστικά αλλά και κοινές ανάγκες. Έτσι αναγκαστικά, ανέκυψαν και οι κανόνες λειτουργίας αυτών των κοινωνιών, όπως ο επιμερισμός των εργασιών στο κυνήγι και την καλλιέργεια της γης, στην φροντίδα του σπιτιού και των παιδιών κ.α. Και φυσικά τέθηκαν και οι πρώτοι κανόνες δικαίου που όφειλαν όλοι να ακολουθούν και που ρύθμιζαν το κοινό συμφέρον της ομάδας και όχι το ατομικό του ισχυρότερου σωματικά.
Από εκείνες λοιπόν τις πρώτες συστάσεις ομάδων και κοινωνιών, μέχρι και σήμερα, η προσπάθεια τους είναι η θέσπιση κοινών αποδεκτών κανόνων δικαίου που υπερισχύουν του «προπατορικού αμαρτήματος»… το δίκαιο ή καλύτερα το συμφέρον του ισχυρότερου.

Ωστόσο παρά την αδιαμφισβήτητη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και συνύπαρξης των ανθρώπων σε κοινωνικές ομάδες και κυρίως σε Κράτη και Έθνη, στην σημερινή εποχή, τα φαινόμενα απόκλισης από κανόνες δικαίου όχι μόνο δεν εξαλείφθηκαν αλλά συνεχώς επαυξάνονται. Μετά μάλιστα τις καταστροφικές συνέπειες των Α’ και Β’ Παγκοσμίων Πολέμων, δημιουργήσαμε τόσο κανόνες διεθνούς δικαίου αλλά και οργανισμούς, όπως η Κοινωνία των Εθνών (ΚΤΕ) και ο ΟΗΕ, αλλά και διεθνείς φορείς όπως ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, το Διεθνές Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, κα.

Το αποτέλεσμα; δεκάδες πόλεμοι σε εξέλιξη, ακόμα και σήμερα, ανά την υφήλιο, εκατομμύρια φόνοι σε ατομικό επίπεδο, συστήματα δικαιοσύνης που μόνο δικαιοσύνη δεν παράγουν και η βία ακόμα και μεταξύ των ανηλίκων αλλά και στις ίδιες τις οικογένειες να είναι πρωτοσέλιδα σε όλες τις εφημερίδες του κόσμου. Την ίδια στιγμή, η διακυβέρνηση Trump,έρχεται με τον πιο ωμό τρόπο να στείλει ένα ξεκάθαρο μήνυμα ότι οι άνθρωποι και οι οργανωμένες κοινωνίες σε κράτη δεν είναι ισότιμες μεταξύ τους και οι διεθνείς σχέσεις δεν διέπονται από αντικειμενικούς κανόνες δικαίου. Ένα είναι το επικρατούν δίκαιο και αυτό είναι η απληστία και το συμφέρον του ισχυρού. Τελεία και παύλα.

Το ερώτημα είναι τι γίνεται απ΄εδώ και στο εξής. Κατά την άποψη μου δύο δρόμοι ανοίγονται μπροστά στην ανθρωπότητα και κυρίως μπροστά στα πιο αδύναμα κράτη: Ο ένας είναι η αποδοχή της πραγματικότητας και η υποταγή στην μοίρα μας και ο άλλος η αντίδραση. Η πρώτη περίπτωση είναι ίσως και η πιο εύκολη. Αποδέχεσαι τον ισχυρό εντάσσεσαι στην «αυλή του» γίνεσαι μέρος των σχεδίων του «και όλα «καλά». Απολαμβάνεις κάποιων προνομίων, θεωρείς ότι προστατεύεις τα συμφέροντα της οικογένειας σου και όλοι μαζί εξασφαλίζετε κάποιο ικανοποιητικό επίπεδο διαβίωσης. Την ίδια στιγμή δικαιολογείς τον εαυτό σου λέγοντας το «ποιος είμαι εγώ να τα βάλω μ’αυτούς, δεν έχω καμία ελπίδα». Πανανθρώπινες αξίες όπως δικαιοσύνη, ελευθερία, αλληλεγγύη, αξιοπρέπεια, που χύθηκαν ποτάμια αίματος στην ανθρώπινη ιστορία για να επικρατήσουν σαν υπέρτατα αγαθά, περνάνε σ ’αυτήν την περίπτωση σε δεύτερη μοίρα. Το πιάτο φακής του Κάιν είναι το υπέρτατο αγαθό. Η άλλη διέξοδος των κοινωνιών και των οργανωμένων κρατών είναι η λύση που πρότεινε ο Καναδός πρωθυπουργός πρόσφατα στην ομιλία του στο Νταβός. Η συνένωση των μεσαίων δυνάμεων, και εγώ θα έλεγα γιατί όχι και των μικρών, ενάντια στους ισχυρούς του πλανήτη.

Η Παγκόσμια Ιστορία είναι γεμάτη παραδείγματα, όπου όταν μικρές και ανίσχυρες θεωρητικά δυνάμεις συνενώθηκαν και αγωνίστηκαν με πάθος, όχι για πλούτη αλλά για ελευθερία και αξιοπρέπεια, κατόρθωσαν αυτό που μέχρι εκείνη την στιγμή θεωρείτο ακατόρθωτο. Μην πάμε μακριά. Σκεφθείτε την Ελληνική Επανάσταση, τους Βαλκανικούς Πολέμους, ενάντια στην πανίσχυρη Οθωμανική αυτοκρατορία, τις αλλεπάλληλες νίκες των τότε μικρών Ελληνικών πόλεων κατά των πανίσχυρων στρατών των Περσών, την ειρηνική επανάσταση του Γκάντι ενάντια στην πανίσχυρη Βρετανία. Το βλέπουμε όμως και σήμερα, στα επεκτατικά «οράματα» του προέδρου της Αμερικής. Ξεκίνησε με τον πόλεμο των δασμών, αλλά όπου βρήκε οργανωμένη αντίδραση το μάζεψε πίσω, απείλησε τον Καναδά και την Γροιλανδία για βίαιη ενσωμάτωση, αλλά και εδώ η διεθνής αντίδραση τον ανάγκασε σε ριζική αναθεώρηση. Ξεφτιλίζει τους ηγέτες των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά όταν αυτοί στέκονται στο ύψος τους υπαναχωρεί και τους εκθειάζει σαν σπουδαίους ηγέτες. Το ίδιο ισχύει σήμερα και με την Ρωσία. Πιστεύει κανείς πως αυτή η στρατιωτική υπερδύναμη δεν θα είχε εισέλθει στο Κίεβο από την πρώτη εβδομάδα του πολέμου αν δεν βάζανε πλάτη τα κράτη κυρίως της Ευρωπαϊκής Ένωσης; Ούτε συζήτηση!.

Συμπέρασμα: Οι οργανωμένες σήμερα κοινωνίες σε κράτη δικαίου, οφείλουν να διαφυλάξουν πανανθρώπινες αξίες όπως ισότητα, ελευθερία, αξιοπρέπεια, αλληλεγγύη, «αγαθά» για τα οποία η ανθρωπότητα χρειάστηκε αιματηρή προσπάθεια εκατοντάδων χιλιάδων χρόνων για την αναγνώριση της αξίας αλλά και προσπάθεια επιβολής των ενάντια σε κάθε επίδοξο οπαδό του δόγματος «η ισχής πάνω από όλα». Η αποτελεσματική αντιμετώπιση, όπως πάντα, απορρέει από την δύναμη των πολλών έστω και πιο αδύναμων κοινωνιών. Και εδώ αναφέρομαι σε κοινωνία και όχι απαραίτητα σε κρατικούς φορείς και όργανα, γιατί οι κοινωνίες είναι αυτές που μπορούν να οδηγήσουν σε μεγάλες ανατροπές και να πιέσουν τα Δημόσια Κέντρα απόφασης σε καθοριστικές αποφάσεις. Θυμηθείτε πάλι την Ελληνική Επανάσταση, αλλά και την Γαλλική, την Ινδική και τα χιλιάδες άλλα παραδείγματα. Οι κοινωνίες είναι η πρωτοβάθμια, αλλά στο τέλος και η τριτοβάθμια πηγή αντίστασης, σε φαινόμενα που αποκλίνουν από την ισότιμη και δίκαιη εξέλιξη του ανθρώπινου γένους. Γι’ αυτό όμως χρειάζονται κοινωνίες ενημερωμένες και ενεργές. Ο μεγαλύτερος σύμμαχος των απανταχού υποστηρικτών της επιβολής των συμφερόντων τους δια της ισχύος, είναι κοινωνίες χωρίς συνοχή, ενημέρωση και αλληλεγγύη. Στοιχεία διαχρονικά, που όμως οδήγησαν τον άνθρωπο να επιβιώσει μέχρι σήμερα σε αντιξοότητες, που και η ΑΙ, αν την γυρίζαμε 100.000 χρόνια πίσω, θα προέβλεπε την εξαφάνιση του.

Συμπέρασμα των Συμπερασμάτων: Δεν υπάρχουν 2 δρόμοι, όπως ανέφερα παραπάνω, αλλά ένας και ο πιο δύσκολος, που είναι η αντίσταση στην οπισθοδρόμηση και στην υποταγή της ανθρώπινης αξιοπρέπειας μέσω οικονομικής και στρατιωτικής ισχύος.

Τα σχόλια δικά σας, τα περιμένουμε …
email z.ka@women-in -business.gr

Απο τον Ζαχαρία Καπλανίδη, Οικονομολόγο

Διάβασα με ιδιαίτερη προσοχή, όπως προανέφερα, την αιτιολογία του. Είχε, είναι γεγονός, αρκετά θετικά στοιχεία όπως το Δημοσιοοικονομικό πλεόνασμα, την μείωση της ανεργίας, την μείωση του Δημόσιου χρέους σε σχέση με το ΑΕΠ, την βελτιωμένη πιστοληπτική εικόνα των ελληνικών τραπεζών. Από την άλλη, όμως, μας χρεώνει το υψηλό Δημόσιο χρέος, (150% του ΑΕΠ) το έλλειμμα ισοζυγίου συναλλαγών (6,6% του ΑΕΠ) αφού εξακολουθούμε να εισάγουμε πολύ περισσότερα απ’ ότι εξάγουμε, το πρόβλημα με την δικαιοσύνη, που αντί να βελτιώνεται διαρκώς χειροτερεύει, και «last but not least», το Δημογραφικό.

Μετά απ’ αυτήν την ανάγνωση, ρώτησα τον εαυτό μου(το συνηθίζω αυτό), ποια απ΄αυτές τις αρνητικές παραμέτρους, που παραθέτει ο S&P, και μας αφήνει σε επίπεδο ΒΒΒ, θεωρώ την πλέον σημαντική. Και ο εαυτός μου, χωρίς δεύτερη σκέψη μου απάντησε «μεγαλοφώνως» το Δημογραφικό. Ξέρετε, αυτές οι άμεσες απαντήσεις που μας δίνει καμιά φορά ο εγκέφαλος και το θυμικό μας, δεν είναι πάντοτε και οι πλέον ορθές και ενδεδειγμένες. Χρειάζονται περαιτέρω ορθολογική επεξεργασία. Και ελάτε λοιπόν μαζί να ξεδιπλώσουμε τα στοιχεία και να αποδείξουμε ορθολογικά εάν το Δημογραφικό στην χώρα μας είναι πράγματι η βόμβα στα θεμέλια της οικονομίας, αλλά και ταυτόχρονα κοινωνικό και υπαρξιακό πρόβλημα πολλών μεγατόνων ή όχι.
Δημογραφικό έλλειμμα σημαίνει απλά, ότι κάθε χρόνο γεννιούνται στην Ελλάδα λιγότεροι άνθρωποι απ΄ότι πεθαίνουν. Σ΄αυτόν τον ορισμό σίγουρα συμφωνούμε όλοι. Πράγματι τα τελευταία χρόνια στην χώρα μας, γεννιούνται 75-80,000 παιδιά και πεθαίνουν 120,000 Έλληνες. Απλά και μαθηματικά, χάνουμε κάθε χρόνο, 40,000 συμπολίτες μας, δηλαδή μια ολόκληρη πόλη του μεγέθους της Καβάλας.

Σε 10 δηλαδή χρόνια από σήμερα, θα πρέπει να διαγράψουμε από τον Δημογραφικό χάρτη 10 περίπου πόλεις του μεγέθους της πανέμορφης αυτής πόλης του Βορρά. Ποιες είναι και θα είναι διαρκώς πιο έντονες οι συνέπειες αυτού του φαινομένου; Εγώ θα έλεγα η έλλειψη νέων, η υποστελέχωση των επιχειρήσεων σ’ όλους τους κλάδους της οικονομίας, η γήρανση του πληθυσμού με συνέπεια την κατάρρευση του ασφαλιστικού, η ερημοποίηση της υπαίθρου με ανυπολόγιστες οικονομικές, κοινωνικές και ίσως και γεωπολιτικές συνέπειες, αναγκαστική εισαγωγή μεταναστών από τρίτες χώρες, που μεσομακροπρόθεσμα μπορούν να αλλοιώσουν και το ανθρωπολογικό χαρακτήρα των Ελλήνων, μείωση των ξένων επενδύσεων στην ελληνική οικονομία λόγω έλλειψης προσωπικού και μάλιστα εξειδικευμένου και …. ας σταματήσουμε σ΄αυτά γιατί θα μπορούσα να γράψω ολόκληρο βιβλίο για τις συνέπειες του συνεχούς εντεινόμενου Δημογραφικού μας ελλείμματος.

Μέχρι εδώ ελπίζω να συμφωνείτε μαζί μου.
Πάμε τώρα στα αίτια του φαινομένου. Χωρίς αμφιβολία είναι το θέμα της υπογεννητικότητας. Για να διατηρούμε τον πληθυσμό μας στα ίδια επίπεδα(περίπου 10 εκατομμύρια) θα πρέπει κάθε Ελληνίδα να γεννά μέσο όρο 2 ½ παιδιά στην περίοδο της γονιμότητας της. Αυτό όμως που μας λένε οι στατιστικές είναι ότι ο μέσος όρος, στην πραγματικότητα, είναι ελαφρώς κάτω του 1 ½ παιδιά ανά γυναίκα. Και λέω ανά γυναίκα και όχι ανά οικογένεια, γιατί σήμερα, πολλές γυναίκες αλλά και άνδρες, αποφασίζουν να μείνουν στην κυριολεξία εκτός νυμφώνος. Βέβαια, στο πρόβλημα συμβάλει και η μετανάστευση Ελλήνων στο εξωτερικό. Στα δύσκολα χρόνια των μνημονίων, «πήραν των ομματιών τους» τουλάχιστον 600,000 νέοι Έλληνες. Δεν είναι όμως αυτό το μείζον πρόβλημα. Είναι μετά βεβαιότητας η υπογεννητικότητα. Πού οφείλεται λοιπόν αυτή η «τρομερή κυρία» που απειλεί να αφανίσει το Ελληνικό DNA; Άπαντες σχεδόν συγκλίνουν στο οικονομικό πρόβλημα. Οι νέοι είναι άνεργοι, όσοι δουλεύουν αμείβονται πενιχρά, τα ενοίκια είναι στο Θεό, με αποτέλεσμα και οι τριαντάρηδες να μένουν στο πατρικό, ο πληθωρισμός να μην αφήνει κανένα περιθώριο στην αγοραστική ικανότητα ακόμα και του μέσου Έλληνα, οι τράπεζες μετά το φιάσκο της δεκαετίας 2008-2018, κρατούν τα ¾ των Ελλήνων εκτός πιστοληπτικής ικανότητας και πολλά άλλα. Με αυτή την λογική ακολουθία, το κράτος προσπαθεί να αμβλύνει το πρόβλημα, με παροχές τύπου επιστροφής ενός μισθώματος ενοικίου, επιδοτήσεις σε πολυτέκνους της τάξης των 150-200€ ανά παιδί, δάνεια για αγορά πρώτης κατοικίας έως 120,000€ όταν όμως ένα σπίτι αξιοπρεπές των 100τμ στοιχίζει τα διπλάσια, μείωση των φορολογικών συντελεστών σε νέους που αμείβονται με πάνω από 2000€ τον μήνα, δηλαδή το ένα τοις χιλίοις και ούτε. Οδοντογλυφίδες εναντίον ελέφαντα. Διαφωνώ κάθετα. Και βέβαια διαφωνώ με την ουσία του προβλήματος, ότι δηλαδή αιτία της υπογεννητικότητας είναι κυρίως το οικονομικό! Μην βιάζεστε να διαφωνήσετε!
Ένα καλό παράδειγμα είναι η γιαγιά μου η Καλλιόπη από την Πέτρα της Μυτιλήνης. Γέννησε και μεγάλωσε 13 παιδιά, στην διάρκεια του μεσοπολέμου και του Β’ Παγκοσμίου όπου τα οικονομικά των Ελλήνων ήταν σε επίπεδα απόλυτης εξαθλίωσης. Και δεν ήταν μόνο η γιαγιά μου, από το 1920 μέχρι το 1980 ο πληθυσμός της χώρας, και παρά τις έντονες ροές μετανάστευσης, σχεδόν διπλασιάστηκε,(από 5,5 εκατομ σε 9 εκατομ) με οικονομικές συνθήκες πολύ χειρότερες από τις σημερινές. Το πρόβλημα δεν είναι κατά την ταπεινή μου άποψη κυρίως οικονομικό.

Είναι κοινωνικοπολιτικό.
Κοινωνικό, γιατί οι νέοι σήμερα, δεν κόπτονται να ζευγαρώσουν επισήμως, έχουν άλλες προτεραιότητες, όπως, η ανεξαρτησία τους, η αποφυγή ανάληψης ευθυνών, η επαγγελματική τους ανέλιξη. Σ ‘αυτά συμβάλουν και οι ελεύθερες και εύκολες σχέσεις των δύο φύλων, οι γυναίκες σε επαγγελματικό ανταγωνισμό με τους άνδρες, η επιδείνωση της κλιματικής αλλαγής με συνέπεια το 1/3 των γυναικών να δυσκολεύεται στην τεκνοποίηση, γεγονός που επιτείνεται και από το αυξημένο άγχος αλλά και την ποιότητα της διατροφής. Με αυτήν την ανάλυση, καθίσταται σαφές, ότι τα μέτρα που λαμβάνει η κυβέρνηση, δεν θα έχουν καμία τύχη και η υπογεννητικότητα στην χώρα θα είναι μονόδρομος. Οι προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Στατιστικής Αρχής είναι ξεκάθαρες: σε 20 χρόνια από σήμερα, το 65% των Ελλήνων θα είναι πάνω από 68 χρονών και ο πληθυσμός της χώρας λιγότερος και από 9,000,000 κατοίκους. Ούτε σε διαρκή πόλεμο να είμαστε!
Εύλογα, θα μπορούσατε, είτε συμφωνείτε με τα παραπάνω είτε όχι, να με ρωτήσετε, εάν υπάρχει και ποια θα ήταν κατά την γνώμη μου μια αποτελεσματική στο πρόβλημα λύση. Ναι υπάρχει θα σας απαντούσα κατηγορηματικά.

Κι αυτή, είναι η ενδυνάμωση της εγκαταλελειμμένης ελληνικής επαρχίας. Αντί για επιδόματα και παντελώς ανεπαρκή οικονομικά κίνητρα στους νέους για δημιουργία οικογένειας και απόκτησης παιδιών, θα πρέπει να δώσει ισχυρά κίνητρα για έξοδο νέων κυρίως από Αθήνα και Θεσσαλονίκη σε όλη την επαρχία της Βόρειας και Κεντρικής Ελλάδας αλλά και του Βορείου Αιγαίου. Τα μέτρα θα πρέπει να περιλαμβάνουν ικανές χρηματοδοτήσεις για μετεγκατάσταση, διανομή κλήρου για ενασχόληση στον πρωτογενή τομέα, βελτίωση όλων των υποδομών σ ’αυτές τις περιοχές, όπως σχολεία, επαρκώς στελεχωμένα κέντρα υγείας, αρδευτικά έργα, σύγχρονες δομές και δίκτυα επικοινωνίας, εκπαίδευση και μεταφορά τεχνογνωσίας από δημόσιους φορείς όπως γεωπόνους, πολεοδόμους, ειδικούς χρηματοοικομικών και τραπεζικών συναλλαγών, που ούτως ή άλλως πληρώνει ο Ελληνικός λαός και τελικά τον κλέβουν και από πάνω, βλέπε ΟΠΕΚΕΠΕ και όχι μόνο.
Και αναλογιστείτε τώρα: έστω και 200,000 νέα ζευγάρια ή 400,000 μεμονωμένοι νέοι να αποφάσιζαν, με ένα τέτοιο πακέτο μέτρων, να έφευγαν, τι θα σήμαινε αυτό για την οικονομία αλλά και το δημογραφικό: πρώτον ενδυνάμωση του πρωτογενή τομέα, που σήμερα βρίσκεται στην εντατική, δεύτερον, αποσυμφόρηση της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης με πολλαπλά οφέλη όπως το κυκλοφοριακό, το στεγαστικό, την επιβάρυνση της ατμόσφαιρας, την αύξηση του άγχους, την ενδοοικογενειακή βία και την βία των νέων, την βελτίωση των υπηρεσιών υγείας και δεν έχει τέλος η λίστα αυτή. Από την άλλη πλευρά, ποιος νέος δεν θα προτιμούσε να ζει στην επαρχία και στο χωριό, όταν αυτό του εξασφαλίζει εργασία, εκπαιδευτικές και υγειονομικές παροχές, ευκαιρίες για τα παιδιά του, μια ζωή χωρίς έντονο άγχος, σε ιδανικό κλιματικό περιβάλλον αλλά και κοινωνικοποίηση και αλληλεγγύη που εξασφαλίζουν οι μικρές κοινωνίες στοιχεία που έχουν εξαφανιστεί ακόμα και σαν έννοιες από τις αδηφάγες μεγαλουπόλεις; Τι θα είχε στα αλήθεια να ζηλέψει ένας νέος σε ένα τέτοιο οργανωμένο περιβάλλον από την Αθήνα; Το οικονομικό; την ποιότητα των καθημερινών μετακινήσεων; την ποιότητα της ατμόσφαιρας; ή τις επιφανειακές σχέσεις του με το άλλο φύλο;

Τίποτα από όλα αυτά.
Αντίθετα, όλα τα πλεονεκτήματα θα ήταν υπέρ της ζωής στην επαρχία. Και το βασικό, που έχει σχέση με το σημερινό μας θέμα, οι οικογένειες αυτές, για πολλούς και ευνόητους λόγους, θα άρχιζαν να γεννούν παιδιά. Πάντοτε οι επαρχίες έδιναν περισσότερα παιδιά από τις μεγαλουπόλεις. Τυχαίο; δεν νομίζω. Μπορεί να μην φτάσουν το ρεκόρ της γιαγιάς μου της Καλλιόπης, αλλά σίγουρα θα φθάσουν τον ζητούμενο μέσο όρο των 2 ½ παιδιών ανά οικογένεια.

Και επειδή κυβέρνηση και αντιπολίτευση αλληλοκατηγορούνται, σχεδόν καθημερινά, για μέτρα ακοστολόγητα, που δεν αντέχει η Ελληνική Οικονομία, εγώ δεν θα επιτρέψω αυτό το άρθρο να κατηγορηθεί σαν ακοστολόγητο. Και σας καλώ μάλιστα να το κοστολογήσουμε μαζί. Δεν είναι τόσο δύσκολο, σας το υπόσχομαι.

Α. Επιδότηση 1000€ τον μήνα ή 12,000€ τον χρόνο για κάθε οικογένεια που θα μετακομίσει στην επαρχία και θα αποκτήσει 2 τουλάχιστον παιδιά. Μιλήσαμε για 200,000 οικογένειες θεωρητικά. Σύνολο επιβάρυνσης ετησίως 2.4 δισεκατομμύρια.
Β. Βελτίωση υποδομών σε σχολεία, κέντρα υγείας κ.λ.π. 500 εκατομμύρια τον χρόνο. Λίγο αυθαίρετο το νούμερο, αλλά όχι μη ρεαλιστικό.
Γ. Δάνειο από τις τράπεζες για έξοδα μετεγκατάστασης και εξοπλισμού νέων γεωργικών ή μικρών μεταποιητικών μονάδων (τυροκομεία, παρασκευής κομποστών, κ.α.) ύψους 100,000€ με εγγύηση του Δημοσίου. Το μέτρο αυτό δεν έχει δημοσιονομικό κόστος, παρά μόνο εάν δεν αποπληρωθεί από τους δανειολήπτες. Αντίθετα, υπάρχουν για αυτό τον σκοπό, δισεκατομμύρια από Ευρωπαϊκά προγράμματα αλλά και από την Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα.

Συμπέρασμα: Το πραγματικό δημοσιονομικό κόστος αυτού του εγχειρήματος δεν ξεπερνάει, εάν κάνετε την πρόσθεση, τα 3 δισεκατομμύρια ετησίως. Θέλετε να τα κάνουμε 3,5 ή ακόμα και 4 δισεκατομμύρια; να το δεχθώ. Δεχθείτε όμως και εσείς όλα αυτά τα οφέλη για την οικονομία, την κοινωνία το Δημογραφικό και πολλά άλλα στα οποία αναφερθήκαμε. Τέσσερα δις ευρώ επένδυση ετησίως, είναι τίποτα μπροστά στα 40 δις, που υπόσχεται η κυβέρνηση, ότι θα είναι οι επενδύσεις, Ιδιωτικές και Δημόσιες, από το 2026 και για τα επόμενα χρόνια (18% του ΑΕΠ).

Κλείνοντας θα ήθελα να σας προσκαλέσω να επικοινωνήσετε ελεύθερα την γνώμη σας για τις θέσεις αυτού του άρθρου.
Σας υπόσχομαι ότι θα τα διαβάσω όλα προσεκτικά και θα σας απαντήσω προσωπικά. Με μία μόνο παράκληση: οι θέσεις να μην είναι υβριστικές και επιθετικές προς καμία πλευρά. Το περιοδικό μας δεν κάνει πολιτική, αλλά εκφράζει ρεαλιστικές και επιστημονικά τεκμηριωμένες απόψεις σε θέματα που αφορούν στην καθημερινότητα του Έλληνα πολίτη. Ας κάνουμε λοιπόν το Women in Business & Science δεξαμενή ανταλλαγής απόψεων, σε ήπιο και δημιουργικό κλίμα, με την ελπίδα ότι δεν είναι αργά, όλοι μαζί, να κάνουμε την Ελλάδα και πάλι μεγάλη στο επίπεδο τουλάχιστον που της αξίζει.

Απόψεις από μέρους σας, προς αυτή την κατεύθυνση, υποσχόμεθα το WIBS να τις δημοσιεύει είτε στα social media του περιοδικού είτε στην έντυπη έκδοση του.
Περιμένοντας την ανταπόκριση σας.
Email : z.ka@women-in-business.gr
Σας ευχόμαστε καλό χειμώνα

Σχόλια απο αναγνώστες του Women in Business & Science:

Στέφανος Βαβλιάρας
Συνταξιούχος Δάσκαλος
Πρώην Δήμαρχος Αιανής &
Κάτοικος Αιανής

Κύριε Καπλανίδη Θερμά Συγχαρητήρια.

Οι γονείς μας, πλούσιοι κι οπλισμένοι με αξίες, γνώριζαν τη ζωή τους. Πάνω από όλες τις αξίες, για τις περιόδους ’40, ’50, ’60, μέχρι και την δεκαετία του ’90 είχαν στην καθημερινότητά τους την Εργατικότητα, την αυτάρκεια κι ολιγάρκεια.

Σήμερα οι εποχές χαρακτηρίζονται από τις σπατάλες, την πλεονεξία και την ασέβεια στην γη. Εμείς παιδιά των γενιών εκείνων των περιόδων, όσοι πήραμε από τις αξίες αυτές, αναγνωρίζουμε την αξία του δημογραφικού. Πλην όμως, πολλά από τα « μορφωμένα παιδιά » της υπαίθρου, απαρνήθηκαν την καταγωγή τους. Ξεγελάστηκαν από τα φώτα των πόλεων κι έμειναν εκεί στις πόλεις μόνιμα. Σήμερα όλοι αυτοί είναι συνταξιούχοι και προτιμούν την ζωή στην πόλη.

Όλοι τους πρέπει να γυρίσουν στα χωριά τους. Όσο για την φορολογική πολιτική, ένα είναι το μέτρο. Οι Έλληνες που ζουν μόνιμα στα χωριά να μην πληρώνουν φόρο. Αντίθετα όποιος θέλει να κατοικεί στα αστικά κέντρα πάνω των τριάντα χιλιάδων κατοίκων να πληρώνει φόρο.

Δεν μπορεί το γάλα να κοστίζει στο χωριό 1,60 € και στην πόλη 1 €. Πολλά έχω να σου μεταφέρω, αλλά οι κατέχοντες την εξουσία δεν έχουν ώτα.

Παντελης Πασχαλίδης

Η ύπαιθρος που ήταν η μεγάλη δεξαμενή νέων ανθρώπων, όπου όλοι είχαν περισσότερα από τρία , εμένα η γονείς μου είχανε έξι παιδιά, απαξιώθηκε και χλευάστηκε από τούς αστικούς πληθυσμούς. Κανείς γονιός κοριτσιού δεν ήθελε να το παντρέψει σε χωριό, έστω και με τον καλύτερο νέο, ενώ πολύ πρόθυμα το πάντρευε στην πόλη, έστω και με ζητιάνο, για να γλιτώσει από τα χωράφια όπως έλεγαν. Και είχαν και κάποιο δίκιο, γιατί οι αγρότες και οι κτηνοτρόφοι, ήσαν τα μεγάλα θύματα των εμπόρων, που με την ανοχή του κράτους κατεχρώντο τον ιδρώτα των φτωχών ξωμάχων, οι οποίοι για να απαλύνουν τον πόνο τους, κατέφευγαν στον αυτοσαρκασμό. Θυμάμαι εν προκειμένω, ένα τέτοιο ποντιακό τραγούδι, που άκουγα συχνά την μητέρα μου να το τραγουδάει, τόσο συναισθηματικά, που δεν άντεχε να το τελειώσει γιατί την παίρναν τα κλάματα:

έριξαν οι εμπορ´να παιρνε τσάμπα τον καπνό

Τον χωρέτεν κι ερωτουνε σου λογαρεσμόν

Κι ο καημένον ο χωρευες παντελόν πα κι´εσσ

Κι α στην εντροπήν ατ´κειτε σου κρεβατ´απες.

Ερτε κι η γαρή στο πα Τάνια με τ´ατον

Νέος σκύλιε ντ´εδινες τζάμπα το καπνον

Τα μωρόπα σ´περισιάγκα απαν σου ακόμα

Τ´έναν ψαλαφά παπουτσιε τ´άλλον πανταλόν

Αυτή η κατάσταση επικρατούσε στην επαρχία, που ανάγκασε τους αγρότες και κτηνοτρόφους, την εντιμότερη και εργατικότερη κοινωνική τάξη, να εγκαταλείψει το χωριό του και να ξενιτευτεί η να μετακομίσει σε κάποια μεγαλούπολη και να σέρνεται πίσω από διάφορους πολιτικούς και πολιτικάντηδες, εκλιπαρώντας για κάποιο διορισμό -αποκατάσταση  και για το χωριό του ούτε να ακούσει πια. Πούλησε και τα Χωραφάκια του , αποκόπτοντας έτσι και τις ρίζες του από την επαρχία.

Κατερίνα Δημου

Έχετε δίκιο για όλα όσα γράφετε. Εγώ γεννήθηκα και μεγάλωσα και έκανα οικογένεια στο χωριό. Τα χρόνια έχουν αλλάξει. Πήγαινε η μάνα στο χωράφι, έπαιρνε και εμάς μαζί της. Βγαίναμε έξω για παιχνίδια και ήμασταν όλοι μαζί. Η μάνα ήταν σπίτι,  μάλωσες – θύμωσες – χτύπησες, έχεις κάποια απογοήτευση, το συζητούσαμε με την μάνα.

Τώρα τα παιδιά βλέπουν τη μάνα το βράδυ, κατάκοπη, τι να πρώτο κάνει.
Να μαγειρέψει, να βάλει πλυντήριο ρούχων – πιάτων, να τα διαβάσει, να ξεκουραστεί, να δει τα παιδιά, τον άντρα, ποτέ να τα αγκαλιάσει να τα συμβουλέψει, ποτέ να τα παίξει;

Η μαμά πρέπει να πληρώνεται και να μένει στο σπίτι, η μάνα προστατεύει την οικογένεια.

Σήμερα τα παιδιά είναι θύματα των συμμοριών. Σήμερα τα παιδιά κλείστηκαν στα διαμερίσματα. Δεν έχουν φίλους. Δεν επικοινωνούν μεταξύ τους. Φοβούνται τους ανθρώπους. Κρύβονται πίσω από ένα κινητό. Σήμερα τα παιδιά δεν ξέρουν τι χρώμα έχει το χώμα. Σήμερα δεν υπάρχει παιδεία στην χώρα μας. Εάν είναι σε δημόσιο σχολείο θα μείνει αναλφάβητο .Θέλει φροντιστήριο. Ένα παιδί και με πολύ ζόρι να το βοηθήσεις να μάθει γράμματα, να πάρει μια τέχνη. Σήμερα τα παιδιά δεν μπορούν να εκφράσουν τα συναισθήματα τους και τις απόψεις τους. Εμείς από το πρωί, έως πού να νυχτώσει έξω, παίζαμε.

Ζυμώνονται οι προσωπικότητες των παιδιών. Μαθαίνουνε να σέβονται τον φίλο. Να συνεργάζονται. Να μοιράζονται. Να προστατεύονται. Και να προστατεύουν τους φίλους. Όλοι όσοι μεγάλωσαν έτσι είναι πολύ καλοί οικογενειάρχες.

Όλοι οι κλέφτες, όπου και να βρίσκονται, έμαθαν μόνο για τον εαυτό τους. Δεν μοιράστηκαν ποτέ τίποτα. Δεν γνωρίζουν τον εαυτό τους. Όλοι οι πολιτικοί έτσι είναι μεγαλωμένοι. Δεν υπάρχει περίπτωση να νοιαστούν για τον συνάνθρωπο. Δεν ξέρουν. Όσο για την επαρχία, εδώ και 20 χρόνια πεθαίνει. Δεν έχει κοινότητα. Δεν υπάρχει αστυνομία.. Δεν υπάρχει γιατρός. Για να πας το παιδί σήμερα στο σχολείο δεν πρέπει να δουλεύεις. Πρέπει να είσαι επάνω στο αμάξι πήγαινε στο σχολείο, πάρτα από το σχολείο, πήγαινε φροντιστήριο, πήγαινε γυμναστήριο. Πήγαινε εδώ πήγαινε εκεί. Ποιος θα δουλεύει; Και πόσα θα βγάζουνε να τα ξοδέψουν στις βενζίνες;

Τα παιδιά στην επαρχία είναι πολύ καλύτερα σαν παιδιά. Ζούνε με μεγαλύτερες ηλικίες και μαθαίνουνε να σέβονται. Σήμερα, οι παππούδες και οι γιαγιάδες, γνωρίζουν τα εγγόνια τους από τις φωτογραφίες. Και οι παππούδες μαραζώνουν ξεχασμένοι . Θα μπορούσαν να βοηθήσουν τα παιδιά, να κρατούν για λίγο τα εγγόνια, να τα ταΐζουν και να τα κοιμήζουν. Να νιώθουν έτσι μέλη της οικογένειας και αυτοί. Και ας μην είναι κάτω απο την ίδια στέγη.

Ξέρεις οι γειτόνισσες οι Αλβανίδες, μας εμπιστεύονται τα παιδιά τους, για να πεταχτούνε κάπου σε μια δουλειά 2-3 ώρες και μέχρι να μάθουμε τα νέα τους πέρασε η ώρα. Συγνώμη σάς κούρασα. Αλλά είναι ένα πολύ σοβαρό πρόβλημα. Στην γειτονιά μου τα λιγότερα παιδιά είμασταν εμείς 3 κορίτσια. Όλοι είχαν από 6 -7 -9  παιδιά και όλοι κοιμόμασταν σε δύο ντιβάνια. Όλοι έκαναν οικογένεια έξω από το χωριό και είμαι πλέον η μόνη στην γειτονιά. Ευτυχώς ήρθαν Αλβανοί και έχεις να πεις μια καλημέρα. Συγνώμη σας κούρασα.

Nίκος Γιαννετός

Το δημογραφικό μας πρόβλημα, έχει να κάνει με την κανονικότητα της χώρας μας. Με την κοινωνική δικαιοσύνη και με το σεβασμό στους θεσμούς της δημοκρατίας. Έχει να κάνει με μία οικονομική πολιτική αντιδογματική έξω από τα συνηθισμένα και τα δεδομένα, με βάση την πραγματικότητα μίας χώρας και ενός λαού. Μία χώρα αισιόδοξη, που καθένας βρίσκει κάτι να κάνει, μία χώρα που δεν εμποδίζει τους ανθρώπους να εξελιχθούν, που δεν δυσκολεύει όλους τους ανθρώπους να ζήσουν. Μια κανονική χώρα, που η Ελλάδα δεν είναι πια τα τελευταία χρόνια

Δημήτρης Κόντος

Ο πρωτογενής τομέας (καλλιέργειες κτηνοτροφία αλιεία κλπ )κρατάνε ζωντανή την περιφερειακή Ελλάδα .Αυτήν τη στιγμή βιώνουμε μία τεράστια κρίση, στον πρωτογενή τομέα, ίσως μη αναστρέψιμη, με χρόνια άλυτα προβλήματα όπως ακριβό κόστος παραγωγής ,αρδευτικεςυποδομες, έλλειψη εργατών, υψηλό ΦΠΑ μικρός κλήρος με γραφειοκρατικές δυσκολίες για συνέργειες μεταξύ παραγωγών και πάρα πολλά άλλα, με αποτέλεσμα να εγκαταλείπουν κάθε χρόνο τον κλάδο κατά χιλιάδες . Άλλοι για εξωτερικό , άλλοι για Αθήνα, που φέτος δείχνει ότι πλέον δεν χωράει άλλους πια! Αβάσταχτη η ζωή για τους λίγους εναπομείναντες στα χωριά και τις κωμοπόλεις, αβάσταχτη και στην ασφυκτικά γεμάτη Αθήνα .

Η πολιτεία επιβάλεται να βάλει σε προτεραιότητα, την άμεση αντιμετώπιση του προβλήματος της εγκατάλειψης της υπαίθρου και του δημογραφικού, με πολύ γενναία μέτρα !

Προκόπης Νικολακάκος

Να γκρεμιστεί το κακό. Θα γκρεμιστεί το κακό και θα γίνουμε ξανά η Ελλάδα των παραδόσεων, των ηθών, των εθίμων, με την πίστη. Ο πύργος της Βαβέλ που χτίζουν θα τους καταπλακώσει

Vicky Vicky Thecook Kritikou
Το δημογραφικο φαινοταν οτι θα καταρρευσει απο την εποχη που τα περισσοτερα ζευγαρια εμεναν στα 2 παιδια. Στα αστικα κεντρα με εργαζομενους και τους δυο γονεις ακομα και τα δυο παιδια ηταν ηρωισμος. Τοτε επρεπε να ληφθουν τα πρωτα μετρα και σε σταθερη βαση! Τωρα πια πολλοι επιλεγουν να μην κανουν κανενα. Θλιψη! Αν προσθεσουμε σε αυτα την απολυτη εγκαταλειψη της επαρχιας χωρις βασικες υποδομες-δρομοι, ιατρικη περιθαλψη, εκπαιδευση, ευκολη και οικονομικη προσβαση στα αστικα κεντρα για καθε ειδους εξυπηρετηση-καταλαβαινουμε πως ειναι πολυ αργα για δακρυα.

Βασίλης Γραμματικόπουλος

Δυστυχώς οι έμποροι τά ολιγοπώλια ακόμα καί τά κόμματα δεν εκτίμησαν τό χωριό όλοι εκμετάλλευση τό είδαν ο καθένας για τον σκοπό τού. χρειάζονται ισχυρά κίνητρα για επιστροφή στο χωριό με ψίχουλα καί θυμίαμα δεν μπορείς νά δώσεις λύσεις η κατάσταση τραγική η ύπαιθρος ερημώνει τά χωριά μας σβήνουν

Τον αποκαλούμε “βαριά βιομηχανία”, και όχι ίσως αδικαιολόγητα, αφού από το 1950, και κυρίως από την δεκαετία του ΄70, συμβάλλει ουσιαστικά στους σημαντικούς δείκτες της Ελληνικής Οικονομίας, όπως είναι το Ακαθάριστο Εθνικό προϊόν (ΑΕΠ) η απασχόληση, οι επενδύσεις σε υποδομές, η ανάπτυξη συμπληρωματικών και συναφών κλάδων (Πρωτογενής τομέας, μεταποίηση, υπηρεσίες ) η βελτίωση τού ισοζυγίου εμπορικών συναλλαγών.

Μιλάμε, όπως καταλάβατε, για τον Ελληνικό Τουρισμό. Τα βασικά αρχικά πλεονεκτήματα, πάνω στα οποία στηρίξαμε τα πρώτα βήματα ανάπτυξης, μετά το 1950, ήταν αναμφισβήτητα το φυσικό κάλλος, τα πλούσια ιστορικά και πολιτιστικά μας στοιχεία, η φιλοξενία των Ελλήνων και βέβαια και οι ανταγωνιστικές μας τιμές έναντι της Ιταλίας, Ισπανίας και άλλων χωρών, που είχαν ήδη προηγηθεί σημαντικά, στην ανάπτυξη της δικής τους Τουριστικής Βιομηχανίας.

Από τότε, έχει πέσει πολύ νερό στον μύλο, και μέσα από περιόδους ισχνών αλλά και παχιών αγελάδων, φθάσαμε στο σήμερα, δηλαδή στην εποχή των 30-33 εκατομμυρίων επισκεπτών και των 19 περίπου δισεκατομμυρίων εσόδων το χρόνο.
Πριν όμως αναλύσουμε περαιτέρω τα οικονομικά μεγέθη του Τουρισμού, στην χώρα μας, και φθάσουμε στην δικαιολόγηση του τίτλου αυτού του άρθρου, ας δούμε, μαζί, τι σημαίνει Τουρισμός για τον άνθρωπο, και ποια είναι τα κοινωνικοοικονομικά οφέλη, για μια χώρα υποδοχής, όπως η Ελλάδα.
Τουρισμός λοιπόν, με απλά λόγια, είναι η αναγκαιότητα του ανθρώπου και μάλιστα από τα πρώτα χρόνια ύπαρξης του, για μετακίνηση από ένα σημείο Α σε ένα σημείο Β. Οι λόγοι αυτής της αναγκαιότητας ήταν πολλοί και διέφεραν ανάλογα με την εποχή εξέλιξης του ανθρώπου.
Έτσι, αρχικά, οι άνθρωποι έπρεπε να μετακινούνται στην προσπάθεια να εξασφαλίσουν τροφή ή να προφυλαχτούν από διάφορους κινδύνους ή ακόμα από περιέργεια ή διάθεση περιπέτειας. Αργότερα, στην εποχή της οργάνωσης αποικιών και πόλεων, προστέθηκε και η ανάγκη ανταλλαγής προϊόντων αλλά και ιδεών και τεχνολογίας.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα οι Αρχαίοι Έλληνες, που όργωναν την Μεσόγειο μεταφέροντας αλλά και αποκομίζοντας υλικά, αλλά και άυλα προϊόντα, σ’ όλον τον τότε γνωστό κόσμο. Είναι κατά συνέπεια και αυτοί Τουρίστες, αφού μετακινούνται, προσωρινά, από τον χώρο της μόνιμης διαμονής τους, σε μια άλλη περιοχή, ανεξάρτητα του κινήτρου π.χ οικονομικού, επιστημονικού, περιπέτειας ή ανάγκης βίωσης μιας άλλης πραγματικότητας.

Με την εκβιομηχάνιση της παγκόσμιας οικονομίας και την εντατικοποίηση της εργασίας και του παραγωγικού μοντέλου, δημιουργήθηκε και μια επιπρόσθετη ανάγκη, για κατανάλωση τουριστικών υπηρεσιών. Είναι η επιτακτική ανάγκη των διακοπών, από την έντονη εργασιακή δραστηριότητα, και την αλλαγή παραστάσεων, που διευκολύνει την σωματική και ψυχική αποσυμπίεση.

Οι τελευταίοι αυτοί λόγοι, είναι και οι κύριοι παράγοντες, σήμερα, προσωρινής διακίνησης δισεκατομμυρίων ανθρώπων, είτε στο εσωτερικό της χώρας διαμονής τους, είτε στο εξωτερικό. Βασικό λοιπόν συμπέρασμα, χωρίς να υποτιμάμε τον βιωματικό Τουρισμό, τον εμπορικό ή ορθότερα τον επιχειρηματικό (corporate) ή τον επιστημονικό (Συνεδριακό) η ανάγκη των διακοπών, στον σύγχρονο άνθρωπο, είναι θέμα ζωτικής σημασίας για την ψυχική και σωματική του υγεία, και όλοι θα πρέπει να έχουν δικαίωμα και πρόσβαση σ ’αυτές. Κρατείστε το αυτό. Συνδέεται με την ουσία αυτού του άρθρου.

Ας δούμε, τώρα, τα βασικά οφέλη μιας χώρας, που υποδέχεται σημαντικό αριθμό επισκεπτών, όπως η Ελλάδα.
Τα οικονομικά είναι λίγο πολύ αντιληπτά σ’όλους. Γι’αυτό θα επικεντρωθούμε στα λιγότερο οφθαλμοφανή: Πρώτο και σημαντικό η διατήρηση του πληθυσμού εκατοντάδων νησιωτικών και όχι μόνο περιοχών, που με το φαινόμενο, και με ότι αυτό συνεπάγεται, της αστυφιλίας, μετά το 1960, θα είχαν στην κυριολεξία ερημώσει. Νομίζω ότι δεν χρειάζεται να αναλύσω περαιτέρω τις κοινωνικοοικονομικές συνέπειες μιας τέτοιας εξέλιξης στην Ελληνική Περιφέρεια.

Η ανάπτυξη του τουρισμού κράτησε, και σε πολλές περιπτώσεις αύξησε τον πληθυσμό, σε νησιά αλλά και την ενδοχώρα, βελτίωσε τις υποδομές, ακόμα και στην υγεία, έσωσε παραδοσιακά επαγγέλματα, όπως αγροτικά, κατασκευές μικρής κλίμακας, ανοικοδόμησης και πολλά άλλα.

Δεύτερον, και πολύ σημαντικό, συνέβαλλε και συμβάλλει στην καθιέρωση παραδοσιακών προϊόντων της χώρας, σε ξένες αγορές, όπως για παράδειγμα τα παραδοσιακά μας ποτά μαστίχα, ούζο, ρακί αλλά και φέτα, γαλακτοκομικά, λάδι, ελιές κλπ. Δεν είναι τυχαίο το ρεκόρ εξαγωγών μας σε ούζο, κρασιά και ρακί το 2022.

Τρίτον, η έλευση εκατομμυρίων τουριστών, από δεκάδες ξένα κράτη, και από τις πέντε Ηπείρους, δημιουργεί αισθήματα φιλίας και προάγει την διεθνή εικόνα της χώρας μας, στο παγκόσμιο γίγνεσθαι, με ότι αυτό συνεπάγεται.
Και τέλος, ωθεί Έλληνες και ξένους επενδυτές, αλλά και το ίδιο το κράτος, να επιταχύνουν την βελτίωση υποδομών, και μάλιστα σε ολο το φάσμα της οικονομικής, κοινωνικής και περιβαλλοντικής δραστηριότητας.

Και ερχόμαστε τώρα στο δια ταύτα. Στον τίτλο αναφερθήκαμε για εκτελεστικό απόσπασμα και μάλιστα με ¨Ελληνικά όπλα¨.

Πως συνδέεται αυτό με όλα τα παραπάνω?

Να λοιπόν πως συνδέονται: Αναλύσαμε γιατί ο Τουρισμός είναι μια παγκόσμια αναγκαιότητα, και μάλιστα με ρίζες που χάνονται στα βάθη πολλών αιώνων. Συμφωνήσαμε, ελπίζω, πόσο σημαντικός είναι για οικονομικούς αλλά και κοινωνικούς και πολιτικούς λόγους για την Ελλάδα. Διαπιστώσαμε, και το διαβάζουμε καθημερινά, ότι οι περισσότερες επενδύσεις, στην χώρα μας, πραγματοποιούνται στην Τουριστική μας Βιομηχανία, αφού τα τελευταία χρόνια, εκτός της περιόδου του κορωνοϊού, αυτή καταρρίπτει το ένα ρεκόρ μετά το άλλο.
Παρατηρούμε όμως, από πέρσι, και πολύ περισσότερο εφέτος, ότι το κόστος των διακοπών εκτινάχθηκε στα «ουράνια».
Οι Έλληνες δηλώνουν, απερίφραστα, ότι δεν μπορούν να διαμείνουν ούτε λίγες ημέρες, όχι στην Μύκονο ή την Σαντορίνη αλλά ούτε στις μικρές Κυκλάδες ούτε στα Ιόνια νησιά. Πρόσφατη έρευνα έδειξε, ότι το 73% των Ελλήνων, έχουν Τραπεζικούς λογαριασμούς ύψους κάτω από 1000 ευρώ! Πως να κάνει κανείς διακοπές και που με διαθέσιμα κάτω από 1000 ευρώ;!

Υπογραμμίσαμε, ωστόσο, παραπάνω, πόσο σημαντικές είναι οι έστω και σύντομες διακοπές για την σωματική και ψυχική υγεία ενός πληθυσμού. Το Κράτος, βέβαια, θα πει κάποιος , θα μοιράσει 300.000 επιταγές για κοινωνικό τουρισμό εφέτος. Ναι αλλά 300.000 είναι το 3% του Ελληνικού πληθυσμού. Εδώ μιλάμε για το 73%.
Επι πλέον: καταλήξαμε και διαπιστώσαμε, τις τεράστιες επενδύσεις που πραγματοποιούνται σε υποδομές και ξενοδοχεία. Δηλαδή αυξάνουμε την προσφορά σε καταλύματα. Την ίδια στιγμή αυξάνουμε δραματικά και τις τιμές!!

Το τέλειο μείγμα της αναπόφευκτης ύφεσης. Η ύφεση και οι κύκλοι της οικονομίας, οφείλονται ακριβώς στην υπερβάλλουσα αισιοδοξία, την αλόγιστη επένδυση και αύξηση της προσφοράς, η οποία μάλιστα, όταν συνοδεύεται και με αύξηση των τιμών, οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια, σε μακροχρόνια ύφεση και συχνά αποεπένδυση.
Το φαινόμενο αυτό το έχουμε δει και στο παρελθόν.
Έχοντας υπηρετήσει επί 44 χρόνια την Τουριστική μας βιομηχανία, έχω βιώσει τουλάχιστον άλλες τρείς τέτοιες κρίσεις, που οφείλονται στην έλλειψη τιμολογιακής στρατηγικής, και στην απληστία πολλών επιχειρηματιών για άμεσα υπερκέρδη. Οι περισσότερες επενδύσεις, στον τομέα, είναι ακριβές και μακράς πνοής.

Όταν οι επιχειρηματίες προσπαθούν να κάνουν απόσβεση σε 2-3 χρόνια, εκμεταλλευόμενοι μια συγκυριακή τις περισσότερες φορές, σημαντική αύξηση της ζήτησης, τότε πυροβολούν με τα ίδια τους τα χέρια την μακρόχρονη βιωσιμότητα της επένδυσης τους.
Με την πολιτική των πολύ υψηλών τιμών σε αεροπλάνα, πλοία και καταλύματα, εφέτος, αποκλείουν την συμμετοχή μεγάλης μερίδας του Ελληνικού λαού, από το απολύτως αναγκαίο αγαθό της ανάπαυλας, αλλά και στέλνουν ένα ηχηρό μήνυμα στις παγκόσμιες αγορές, ότι η Ελλάδα έχασε το συγκριτικό της πλεονέκτημα, που αφορά στο συνολικό κόστος διακοπών.

Όταν οι αγορές το συνειδητοποιήσουν, θα είναι αμείλικτες. Η αντίδραση τους θα είναι τιμωρητική και μάλιστα σε βάθος χρόνου. Θα μας πουν, και με το δίκιο τους, “υπάρχουν και αλλού πορτοκαλιές που κάνουν πορτοκάλια”. Και τότε….καληνύχτα σας. Τι πρέπει να γίνει, πριν φτάσουμε σ’αυτό το σημείο;
Άμεση παρέμβαση φορέων και κράτους. Θα ήταν ουτοπία να πιστεύουμε ότι οι χιλιάδες μικρές, μεσαίες και μεγάλες επιχειρήσεις, που εμπλέκονται στο τουριστικό προϊόν, θα αποκτήσουν ξαφνικά όλοι μαζί τιμολογιακή κουλτούρα και στρατηγική μακρόπνοης και βιώσιμης ανάπτυξης. Αδύνατον!!!

Το κράτος όμως και οι κοινωνικοί εταίροι του, όπως για παράδειγμα ο ΣΕΤΕ, έχουν και την γνώση και τα όπλα, για να παρέμβουν διορθωτικά και αποτελεσματικά. Η νέα διοίκηση του ΣΕΤΕ, αποτελείται από έμπειρα στελέχη και οφείλει να συζητήσει αποφασιστικά με τα μέλη και μη μέλη του, για μια βιώσιμη στρατηγική τιμών, καθώς και άλλων θεμάτων, όπως η έλλειψη και η εκπαίδευση προσωπικού στον κλάδο.
Το κράτος πρέπει να διαφυλάξει την ¨βαριά μας βιομηχανία¨, από τους κύκλους της οικονομίας, με παρεμβάσεις, ακόμα και σε επίπεδο πλαφόν, στις τιμές, αν μη τι άλλο, στα τριάστερα αλλά και τετράστερα ξενοδοχεία, αλλά και στο κόστος των μεταφορών εν γένει.

Αν ο κλάδος περιέλθει σε ύφεση, πρέπει να καταλάβει, ότι θα βρεθεί αντιμέτωπο με ανεργία, αποεπένδυση και οικονομικές ενισχύσεις σε επιχειρήσεις όπως έγινε τελευταία με την κρίση της πανδημίας. Οι αρχές της Κεϋνσιανής θεωρίας, εφαρμόζονται, σήμερα, και στα πιο φιλελεύθερα κράτη (βλέπε Fed στο θέμα των επιτοκίων). Πόσο μάλλον στην Ελλάδα, για την πιο σημαντική της βιομηχανία.
Δεν μου αρέσει να γίνομαι προπομπός κακών μηνυμάτων, αλλά έχω το κακό προαίσθημα, ότι ή αλλάζουμε πολιτική, ή σύντομα θα θυμόμαστε το 2019 ή το 2023, ως τις καλύτερες τουριστικά χρονιές, για τα επόμενα τουλάχιστον 10 χρόνια.

Η Μύκονος, η Σαντορίνη θα βιώσουν πρώτες αυτές τις συνέπειες, γιατί πρώτες ξεπέρασαν τις κόκκινες γραμμές. Ήδη μαθαίνω ότι ο φετινός Μάιος ήταν 40% κάτω του περσινού.

Κλείσιμο και τελικό συμπέρασμα: Η τουριστική μας βιομηχανία, τόσο σημαντική για οικονομικούς, κοινωνικούς ακόμα και για πολιτικούς λόγους, βρίσκεται σήμερα στο μεταίχμιο της περαιτέρω ανάπτυξης ή κάθετης, οπισθοχώρησης. Κράτος και κοινωνικοί εταίροι οφείλουν όχι να πανηγυρίζουν για το σήμερα, αλλά να αντικρύζουν τις προκλήσεις του αύριο με ιδιαίτερη προσοχή. Οι επιχειρηματίες του κλάδου, ας σκεφτούν σοβαρά, ότι η απληστία δεν οδηγεί, παρά σε μια πρόσκαιρη ευημερία, που τρώει ουσιαστικά τα έσοδα του αύριο.

Και επιχείρηση χωρίς αύριο ίσον με μη επιχείρηση.

Καλό Καλοκαίρι.

Μοιάζει πράγματι σαν γρίφος, τα τελευταία τουλάχιστον 3-4 χρόνια, το γεγονός, ότι ενώ η Ελληνική οικονομία αναπτύσσεται με ικανοποιητικούς θα λέγαμε ρυθμούς, η ανεργία στο γενικό πληθυσμό, παραμένει στο 11%, ενώ στους νέους και τις γυναίκες ξεπερνάει το 25%.

Παράλληλα, 3 στις 4 επιχειρήσεις, δηλώνουν αδυναμία εξεύρεσης κατάλληλου προσωπικού και μάλιστα και στους 3 τομείς της οικονομίας, δηλαδή τον πρωτογενή (γεωργία), τον δευτερογενή (μεταποίηση) και τον τριτογενή (υπηρεσίες). Το φαινόμενο αυτό δεν είναι ωστόσο άγνωστο στους οικονομολόγους και ακούει στο όνομα «διαρθρωτική ανεργία». Με απλά λόγια, σημαίνει ότι μέχρι ένα ποσοστό της τάξης του 2,5% – 3%, η ανεργία είναι αποδεκτή λόγω της διάρθρωσης προσφοράς και ζήτησης.

Εάν, για παράδειγμα, μας λείπουν εργαζόμενοι στον κατασκευαστικό κλάδο στην Αθήνα, ενώ περισσεύουν και αργούν στη Θράκη, στο βαθμό που οι Θρακιώτες δεν είναι διατεθιμένοι να μετακομίσουν στην Αθήνα, θα έχουμε στατιστικά και ανεργία και ταυτόχρονη έλλειψη εργατικού δυναμικού στον τομέα. Το ίδιο φαινόμενο, θα παρατηρηθεί και στην περίπτωση που παρουσιάζεται μεγάλη έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού, για παράδειγμα με ψηφιακές δεξιότητες και την ίδια στιγμή αργούν χιλιάδες άνθρωποι με εκπαίδευση και εξειδίκευση π.χ. στο χώρο της υγείας.

Συμπερασματικά, οι λόγοι του φαινομένου της διαρθρωτικής ανεργίας οφείλονται, κατά κύριο λόγο, στη δυσκολία μετακίνησης εργαζομένων από μια γεωγραφική περιοχή σε μια άλλη, καθώς και από τη διαφορετικότητα των εκάστοτε αναγκών της αγοράς σε εξειδικευμένο προσωπικό. Μέχρι εδώ λοιπόν, ακούγεται φυσιολογικό το φαινόμενο της έλλειψης εργαζομένων και την ίδια στιγμή εμφάνισης ποσοστού ανεργίας. Αυτό όμως που χρήζει ιδιαίτερης έρευνας, στην Ελληνική πραγματικότητα και αποτελεί βόμβα στα θεμέλια της περαιτέρω ανάπτυξής της, είναι το μέγεθος του προβλήματος.

Αναφέραμε παραπάνω, ότι σε ένα ποσοστό 2,5% – 3% παρατηρείται διαρθρωτική ανεργία ακόμα και στα πιο αναπτυγμένα κράτη και μάλιστα υπό συνθήκες οικονομικής ανάπτυξης και όχι ύφεσης. Ποσοστά 11% ή 25% σε νέους και γυναίκες, όπως στην Ελλάδα, είναι απαράδεκτα και ιδιαίτερα περίπλοκα και επικίνδυνα.

Σε πρόσφατο συνέδριο του Economist, στην Αθήνα, με την ευκαιρία του Ευρωπαϊκού Έτους 2023 για τις δεξιότητες και την επιδίωξη του Upskilling & Reskilling, δηλαδή αναβάθμισης και αναδιάρθρωσης των δεξιοτήτων του εργατικού δυναμικού της χώρας, ακούστηκαν διάφορα ενδιαφέροντα, που σχετίζονται με το υπό ανάλυση φαινόμενο. Θα αναφερθώ στα πιο σημαντικά, σε μια προσπάθεια να κατανοήσουμε μαζί τι πραγματικά συμβαίνει στη χώρα μας σήμερα, και τι μέλλει να συμβεί στο άμεσο και απώτερο μέλλον.

Καταρχήν, όλοι σχεδόν οι εισηγητές του Συνεδρίου, συμφώνησαν ότι οι τεχνολογικές εξελίξεις, η τεχνητή νοημοσύνη, η πράσινη ανάπτυξη, ο ψηφιακός μετασχηματισμός, που όλα μαζί συνιστούν αυτό που αποκαλούμε 4η βιομηχανική επανάσταση, επιφέρουν τεράστιες μεταβολές στον εργασιακό χώρο, με πολλά επαγγέλματα να οδηγούνται σε εξαφάνιση και άλλο τόσα να αναδύονται, με απόλυτα εξειδικευμένες δεξιότητες ανθρώπινου προσωπικού. Σε αυτό συμφωνούμε και εμείς και φαντάζομαι και όλοι εσείς που διαβάζετε το άρθρο. Αναλύοντας ωστόσο τις απόψεις κάποιων εκ των εισηγητών του συνεδρίου, αναπόφευκτα οδηγούμεθα σε εύλογο σκεπτικισμό. Για παράδειγμα, ο Υπουργός Ανάπτυξης κύριος Γεωργιάδης, ανέφερε ότι δεν είναι η πολιτεία υπεύθυνη για την αλλαγή του εργασιακού μοντέλου στην Ελλάδα, αλλά οι ίδιοι οι επαγγελματικοί φορείς και οι συντεχνίες εργαζομένων. Υπογράμμισε δε, ότι υπάρχουν διαθέσιμα από ευρωπαϊκούς πόρους, τουλάχιστον ένα δισεκατομμύριο ευρώ, για εκπαίδευση εργαζομένων σε νέες δεξιότητες. Σε ένα βαθμό θα συμφωνήσουμε με τον υπουργό, σε μεγάλο βαθμό όμως όχι. Πράγματι, επαγγελματικοί φορείς όπως επιμελητήρια, ενώσεις τραπεζών, συντεχνίες εργαζομένων κλπ έχουν τον πρώτο λόγο στην παρατήρηση των ραγδαίων εξελίξεων στο χώρο των δεξιοτήτων στο εργασιακό δυναμικό της χώρας, αλλά μεσοπρόθεσμα και πολύ περισσότερο μακροπρόθεσμα, εναπόκειται στον εκπαιδευτικό και αναπτυξιακό σχεδιασμό της πολιτείας.

Πιο συγκεκριμένα: το εκπαιδευτικό σύστημα θα πρέπει να ενσωματώνει ευέλικτα και άμεσα τις ραγδαίες αλλαγές στις ανάγκες της οικονομίας, μειώνοντας για παράδειγμα σχολές ή και αριθμό φοιτητών σε ορισμένες ειδικότητες και αυξάνοντας σχολές ή και φοιτητές σε κάποιες άλλες. Για παράδειγμα, η χώρα μας έχει το μεγαλύτερο ποσοστό ιατρών, σε σχέση με τον πληθυσμό στην Ευρώπη (3 στους 1000) και παράλληλα η Αθήνα έχει διπλάσιους δικηγόρους από ότι το Παρίσι! Σαν αποτέλεσμα, οι γιατροί μας αναγκάζονται να φεύγουν στο εξωτερικό, για να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους, ενώ κόστισαν για τις σπουδές τους στο Ελληνικό δημόσιο και παράλληλα η υπερπληθώρα δικηγόρων στη χώρα μας, οδηγεί στα δικαστήρια εκατοντάδες χιλιάδες υποθέσεις, που κανονικά δεν θα έπρεπε να έχουν δικαστική κατάληξη. Πώς αυτό; απλά αφού κάθε σχεδόν Ελληνική οικογένεια έχει κάποιο συγγενή πρώτου ή δεύτερου ή και τρίτου βαθμού, δικηγόρο, είναι επόμενο, με το παραμικρό, ακόμα και για «στραβή… καλημέρα» να καταφεύγει στη δικαιοσύνη. Έτσι για να δώσουμε και στο «δικό μας παιδί… δουλειά».

Είναι ηλίου φαεινότερο, ότι ο αριθμός των σχολών και συνεπώς και ο αριθμός των φοιτητών της Ιατρικής και της Νομικής, πρέπει να μειωθούν, άμεσα, από την πολιτεία. Ποιος όμως υπουργός θα βρει τα κότσια για να το κάνει; Οι αντιδράσεις από πρυτάνεις, καθηγητές, τοπικές κοινωνίες, τοπικούς βουλευτές και… βάλε θα είναι καταιγιστικές. Εάν όμως αυτό δεν συμβεί, τα προγράμματα Skilling και Reskilling θα έχουν πολύ μικρή απόδοση, έστω και αν τα ευρωπαϊκά κονδύλια στην Ελλάδα τριπλασιαστούν. Για παράδειγμα, πιστεύετε ότι γιατροί και δικηγόροι θα καθίσουν ξανά στα θρανία για να εκπαιδευτούν σε νέες δεξιότητες που έχουν να κάνουν με ψηφιακό μετασχηματισμό, πράσινη ανάπτυξη, εφαρμογές τεχνικής νοημοσύνης; Όχι βέβαια.

Επιπρόσθετα, την ίδια στιγμή που η Ελλάδα θεωρείται επισήμως και από όλους, ότι κατέχει μία από τις 3 τελευταίες θέσεις, στις νέες δεξιότητες στην Ευρώπη, την ίδια στιγμή οι Έλληνες κατέχουν ένα από τα υψηλότερα ποσοστά πτυχιούχων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης σε σχέση με τον πληθυσμό! Τραγική αντίφαση, μορφωμένοι μεν, αλλά χωρίς δεξιότητες δε. Με δυο λόγια, αποτυχία του εκπαιδευτικού συστήματος, στην έγκαιρη διάγνωση των μελλοντικών αναγκών σε επίπεδο μορφωτικό και δεξιοτήτων.
Και ερχόμαστε τώρα στην ανάπτυξη, που αναφέραμε παραπάνω, σαν έλλειμμα σχεδιασμού από πλευράς πολιτείας και ιδιαίτερα ισόρροπης ανάπτυξης πανελλαδικά.

Αναλύσαμε, στην αρχή του άρθρου, ότι μία από τις 2 βασικές αιτίες της διαρθρωτικής ανεργίας, είναι η δυσκολία μετακίνησης πλεονάζοντος εργατικού δυναμικού από μια γεωγραφική περιοχή σε μια άλλη με υπερβάλλουσες ανάγκες σε ανθρώπινο δυναμικό. Οι λόγοι που δυσκολεύουν τέτοιες μετακινήσεις είναι κατά βάση αρκετοί, με κάποιους όμως να έχουν ιδιαίτερη βαρύτητα. Ο βασικός όμως λόγος είναι ο οικονομικός. Πώς να φύγει από τη Θράκη, για παράδειγμα και να εγκατασταθεί στην Αθήνα με μισθό 700€ ακόμα και 800 € , όταν θα πρέπει να πληρώνει για ενοίκιο τουλάχιστον 400-500 €; Η Αθήνα σήμερα είναι από τις πιο ακριβές πόλεις στα ενοίκια, αλλά και στο υπόλοιπο κόστος διαβίωσης. Και πήρα για παράδειγμα την Αθήνα και δεν τολμώ να αναφέρω περιοχές όπως η Σαντορίνη, η Μύκονος, η Ρόδος και άλλες. Φαντάζεστε έναν δάσκαλο ή υγειονομικό ή δημόσιο υπάλληλο στη Σαντορίνη; Θα πρέπει όλο το βράδυ, να δουλεύει παράλληλα σε μπαρ ή εστιατόρια για να τα βγάλει πέρα. Έτσι, είναι συμφερότερο για το Θρακιώτη να μείνει στον τόπο του, έστω και άνεργος, αλλά στο σπίτι των γονιών του και με το χαρτζιλίκι των οικείων του, περιμένοντας «τον λαχνό» να βρεθεί σχετική δουλειά στην ευρύτερη περιοχή διαμονής του. Για να ξεπεραστεί λοιπόν αυτή η βασική αιτία «διαρθρωτικής ανεργίας», θα πρέπει το κράτος να αναπτύξει σχέδια ισόρροπης ανάπτυξης σε όλα τα μήκη και πλάτη της επικράτειας. Μονομερής γεωγραφική ανάπτυξη οδηγεί, εκτός των άλλων, σε ερήμωση της περιφέρειας, επιδείνωση κλιματολογικών συνθηκών, ιδιαίτερα σε μεγάλα αστικά κέντρα, αύξηση του κόστους ζωής σε αυτά, την υποβάθμιση της παραγωγής στον τόσο ζωτικό κλάδο του πρωτογενούς τομέα και ένα σωρό άλλα δεινά. Για να γίνει όμως σοβαρή ισόρροπη γεωγραφική ανάπτυξη, χρειάζεται σχέδιο και μεσομακροπρόθεσμος προγραμματισμός.

Η Ελλάδα, δυστυχώς και ανέκαθεν, χωλαίνει τραγικά και στα 2. Τα σύγχρονα κράτη της Δύσης, αλλά ακόμα και της Ασίας, να είστε σίγουροι, ότι απασχολούν εξειδικευμένους επιστήμονες, που δουλεύουν πυρετωδώς για την εικόνα της χώρας τους, σε όλα τα επίπεδα, για μετά από 10, 20 ακόμα και 30 χρόνια. Εμείς μετά βίας, μέσω του οικονομικού προϋπολογισμού, κάθε φθινόπωρο, προβλέπουμε για το οικονομικό και όχι μόνο μοντέλο, του επόμενου χρόνου.

Είναι μέσα στα αρνητικά του DNA μας και του δημόσιου βίου μας. Να μην σχεδιάζουμε το εγγύς ή ακόμα χειρότερα το απώτερο μέλλον μας, αλλά να ζούμε για το σήμερα. Ίσως να μας έμεινε από την Τουρκοκρατία, που ακόμα και το «αύριο» ήταν απολύτως αβέβαιο. Ωστόσο, από τότε, έχουν περάσει τουλάχιστον 200 χρόνια. Μήπως είναι καιρός για μία τόσο σημαντική για τη ζωή όλων μας διαφοροποίηση; Απαντήστε και εσείς μόνοι σας, γιατί και σε ατομικό επίπεδο την ίδια κακή νοοτροπία ακολουθούμε. Ζούμε για το σήμερα χωρίς σχεδιασμό και πρόβλεψη για το αύριο.

Για παράδειγμα, στο πλαίσιο του εν λόγω συνεδρίου του Economist, ο υπουργός εργασίας κύριος Χατζηδάκης ανέφερε ότι οι Έλληνες δεν αγαπούν κάποιες εργασίες, όπως τις αγροτικές. Έτσι τον πλησίασα στο τέλος της ομιλίας του και τον ρώτησα: αφού οι Έλληνες, όπως πιστεύει ο ίδιος και η κυβέρνηση, δεν αγαπούν τη γεωργία, γιατί τόσα χρόνια με το μεταναστευτικό στη χώρα μας, δεν φροντίσαμε να επιλέξουμε εξειδικευμένους και νοικοκυρεμένους μετανάστες από τη Συρία, την Αίγυπτο, την Ινδία κλπ για να τους εντάξουμε συγκροτημένα στο ανθρώπινο εργατικό δυναμικό της χώρας; Μου απάντησε, ειλικρινά θα έλεγα και αφοπλιστικά, ότι δεν γνωρίζει το γιατί. Εγώ όμως, τολμώ να πω ότι το γνωρίζω. Για 2 λόγους. Πρώτον, γιατί ποιος θα τολμούσε, από τους υπουργούς της τωρινής αλλά και της προηγούμενης κυβέρνησης, να μιλήσει για ένταξη στο εργατικό δυναμικό της χώρας, 30.000 έως 40.000 μεταναστών, όταν η ανεργία έτρεχε με 15 – 20% και δεύτερον, γιατί λόγω έλλειψης κεντρικού μεσοπρόθεσμου σχεδιασμού, δεν έβλεπαν τις ανάγκες που ήρθαν και έρχονται στη γεωργία, τον τουρισμό, τον κατασκευαστικό τομέα, στη βιομηχανία, ακόμα και στη ναυτιλία. Ο σοφός λαός λέει ότι εάν δεν σπάσεις αυγά, δεν τρως ομελέτα. Οι πολιτικοί μας, πρέπει επιτέλους, όχι απλά να κατανοήσουν, γιατί σίγουρα κατανοούν και είναι μάλιστα κατά την άποψή μου, στην πλειονότητά τους ιδιαίτερα ευφυείς, αλλά να αποφασίσουν ότι οι σημαντικές αλλαγές στην 4η βιομηχανική επανάσταση απαιτούν, όπως όλες οι επαναστάσεις, ρήξεις και συχνά επώδυνες για πολλούς ακόμα και για τους ίδιους τους πολιτικούς, με τα καταστημένα, είτε αυτά λέγονται συντεχνιακά, είτε ακαδημαϊκά, είτε κοινωνικά και πολιτικά. Το κατά τα άλλα ευφυές πέταγμα στο μπαλάκι, από τον Άδωνι Γεωργιάδη, στους κοινωνικούς εταίρους, ότι εσείς έχετε την ευθύνη για τις διαρθρωτικές αλλαγές στα εργασιακά, εμείς έχουμε απλά ένα δισεκατομμύριο για προγράμματα, δεν βοηθάει την οικονομία, παρά μόνο, όπως αναλύσαμε παραπάνω, τον κάθε πολιτικό, να αποφύγει να συγκρουστεί με τα κατεστημένα μιας κοινωνίας τη δεδομένη στιγμή. Η διασφάλιση της συνέχισης μιας πολιτικής καριέρας, φαίνεται να είναι πάνω από οποιαδήποτε προσπάθεια αναγκαίων για την ευημερία διαρθρωτικών μετασχηματισμών. Όταν το 40% σχεδόν του Ελληνικού Κοινοβουλίου αποτελείται από βουλευτές με περισσότερο από 15 χρόνια στα έδρανα, τότε το λειτούργημα γίνεται επάγγελμα και εξ’ ορισμού, οι επαγγελματίες πολιτικοί αδυνατούν να έρθουν σε ρήξη με δυνάμεις που αντιδρούν σε αναγκαίες μεν, αλλά συχνά επώδυνες αλλαγές.

Συμπεράσματα:

• Το φαινόμενο της υψηλής γενικής ανεργίας στην Ελλάδα, με παράλληλη έλλειψη εργατικού δυναμικού, οφείλεται 100% σε διαρθρωτικές αδυναμίες του συστήματος και μάλιστα σε βάθος χρόνου.
• Απαιτείται άμεση προσαρμογή του εκπαιδευτικού μας συστήματος, όχι μόνο στις σημερινές ανάγκες της 4ης βιομηχανικής επανάστασης, αλλά και εν όψει της επερχόμενης τεχνητής νοημοσύνης.
• Τα προγράμματα Skilling & Reskilling θα βοηθήσουν μόνο σε ανειδίκευτο εργατικό δυναμικό, ενώ σε επίπεδο τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, θα έχουμε κυρίως φυγή στο εξωτερικό, προς εύρεση σχετικών με τις δεξιότητές τους θέσεων εργασίας.
• Απαιτείται περισσότερο παρά ποτέ η ανάγκη για μεσομακροχρόνιο σχεδιασμό και προγραμματισμό, από πλευράς κράτους, αλλά ακόμα και σε ατομικό επίπεδο.
• Τα νοικοκυριά πρέπει να καταλάβουν, ότι επαγγέλματα όπως γιατρός ή δικηγόρος, δεν έχουν πλέον την ίδια αξία στο χρηματιστήριο επαγγελματικής ανέλιξης, όπως στις δεκαετίες του ‘50 έως ’90. Τουλάχιστον εάν δεν θέλουν να δουν τα παιδιά τους να φεύγουν στο εξωτερικό, ή να ζουν εδώ με το χαρτζιλίκι των οικείων τους.Άλλες δεξιότητες έχουν πλέον προτεραιότητα στο επαγγελματικό και οικονομικό γίγνεσθαι.
• Ανεξάρτητα από το επίπεδο των δεξιοτήτων μας και το επάγγελμα που ακολουθούμε, οφείλουμε διαρκώς να βελτιώνουμε τις γνώσεις μας, εάν θέλουμε να μην απαξιωθούμε σαν επαγγελματίες. Στην εποχή που διανύουμε, αναπόφευκτα, πρέπει όλοι μας να είμαστε διά βίου φοιτητές. Όσοι δεν το κατανοήσουν θα βλέπουν τα τρένα να περνούν χωρίς να μπορούν να επιβιβαστούν σε ένα από αυτά εκτός και αν είναι επιλογή τους. Υπάρχει και αυτή η εκδοχή… Δεν επιθυμώ να επιβιβαστώ σε κανένα σύγχρονο τρένο. Προτιμώ… το ποδήλατο. Είναι και αυτό μια εκδοχή. Πάω αργά γιατί βιάζομαι, αρκεί βέβαια και οι απαιτήσεις μας σε αυτή την περίπτωση να είναι ανάλογες. Δεν γίνεται και ποδήλατο και πολλά.. χιλιόμετρα την ημέρα. Πάντως, ό, τι και να αποφασίσετε στη ζωή σας, ένα είναι σίγουρο: να το κάνετε με σχέδιο και συνείδηση. Ο αυστηρότερος κριτής μας είναι ο ίδιος μας ο εαυτός και από την κριτική του και τις απαιτήσεις του δεν ξεφεύγει κανείς μας.
  Καλή μας άνοιξη.

Στο best-seller βιβλίο της με τίτλο «Η ευτυχία είναι η απόφαση» η Κατερίνα Τσεμπερλίδου αναφέρει πως η ευτυχία ανήκει σε όλους και μπορούμε να την κερδίζουμε καθημερινά, ανεξάρτητα από το τι συμβαίνει στη ζωή μας. Είναι μια απόφαση. Σήμερα, με ένα μικρό, ηθελημένο αναγραμματισμό εξηγεί με το χαρισματικό τρόπο της πως το ίδιο ισχύει και για την επιτυχία

Η Κατερίνα Τσεμπερλίδου είναι συγγραφέας, inspirational speaker, blogger, δημιουργός των site www.tsemperlidou.gr και www.vivlio.gr. Μετά την πολυβραβευμένη καριέρα της στη διαφήμιση αφοσιώθηκε στη συγγραφή. Έχει γράψει 14 βιβλία (μυθιστορήματα, διηγήματα, βιβλία αυτογνωσίας), πολλά από τα οποία έχουν γίνει best seller. Επίσης, η κυρία Τσεμπερλίδου είναι μέλος της Συντακτικής Επιτροπής του περιοδικού μας.
Tο 51,4% του ελληνικού πληθυσμού, με την ψηφιακή απογραφή του 2021, είναι γυναίκες. Άρα, είμαστε περισσότερες από τους άντρες. Αν η χώρα μας ήταν εταιρεία, θα συνέβαινε το εξής: ο μέτοχος που διαθέτει το 51,4% της εταιρείας έχει τον έλεγχο της εταιρείας. Αν οι γυναίκες της Ελλάδας συνειδητοποιούσαν τη δύναμή τους, θα μπορούσαν να ελέγχουν την Ελλάδα.
Από αυτό τον αριθμό πληθυσμού, ποιο ποσοστό των γυναικών κατέχει υψηλές θέσεις ηγεσίας;
Η ζωή μάς ζητάει να παίρνουμε συνεχώς αποφάσεις για ό,τι μας κάνει ευτυχισμένους. Και η επιτυχία μας είναι ένας στόχος ζωής.
Εδώ και αιώνες καλλιεργούνται πολλοί μύθοι για τις ικανότητες ηγεσίας των γυναικών, με τoν πιο διαδεδομένo πως οι γυναίκες δεν είναι έτοιμες να αναλάβουν ηγετικές θέσεις σε έναν κόσμο ανδρών.
Τον προηγούμενο Μάρτιο, σε μια πτήση μου για τη Ζυρίχη με ελληνικό αερομεταφορέα, η πιλότος ήταν γυναίκα. Με το που πήρε το μικρόφωνο για να μιλήσει, όλοι κοιτάχτηκαν με απορία και με αισθήματα αμφιβολίας για την ασφάλεια της πτήσης. Αυτή η γυναίκα, πριν αρκετά χρόνια, είχε αποφασίσει ότι θέλει να επιτύχει ως πιλότος. Και τα κατάφερε.
Οι πιέσεις και οι επιρροές από στερεότυπα αιώνων έρχονται σε αντίθεση όχι μόνο με τον αριθμό του γυναικείου πληθυσμού στην Ελλάδα, αλλά και με τις ικανότητες των γυναικών σε δύναμη, σθένος, ανθεκτικότητα. Όμως τα στερεότυπα παραμένουν να είναι εμπόδια για την έμφυλη ισότητα.

Αντίθετα στα στερεότυπα για την επιτυχία
Από μικρά τα κορίτσια χρειάζεται να βρουν το πάθος και την αυτοπεποίθηση για να αποφασίσουν ότι θα πετύχουν αυτό που θέλουν στη ζωή. Συχνά, τα εμπόδια για το δρόμο της επιτυχίας ξεκινούν από την ίδια τη νοοτροπία της πατριαρχικής οικογένειας, η οποία διαιωνίζει το στερεότυπο πως το κορίτσι έχει άλλη αποστολή ζωής από το αγόρι. Το κορίτσι χρειάζεται το σθένος και την αποφασιστικότητα για να ακολουθήσει το δρόμο προς την επιτυχία που θέλει να χαράξει.
Στο βιβλίο μου «Οι Ελληνίδες είναι θεές» αναφέρω ότι στις εισαγωγικές εξετάσεις για τις ανώτερες σχολές είναι μεγαλύτερος ο αριθμός των κοριτσιών που επιτυγχάνουν, και μάλιστα με καλύτερους βαθμούς από τα αγόρια. Επομένως, οι γυναίκες διψούν για μάθηση και διάκριση και θέλουν να πετύχουν στις σπουδές τους.
Οι γυναίκες καλούνται να ξεπεράσουν πολλά εμπόδια στον επαγγελματικό στίβο, με μόνο εφόδιο τις ικανότητές τους και τη μεγάλη εσωτερική τους δύναμη. Η ανατροφή των παιδιών, η μητρότητα και η άδεια εγκυμοσύνης εξακολουθούν να αποτελούν το μεγαλύτερο θέμα που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες. Όμως σήμερα, για το καλό όλου του κόσμου, θα πρέπει να θεωρείται παρελθόν η σύγκρουση μεταξύ καριέρας και οικογένειας που επιβάλλεται σαν ψευτοδίλημμα σε σύγχρονες εργαζόμενες.
Οι εταιρείες αξίζει να διαβεβαιώνουν τις γυναίκες πως δεν είναι μειονέκτημα η μητρότητα. Παράλληλα, στο πλαίσιο της έμφυλης ισότητας, οι ικανές γυναίκες είναι απαραίτητο να ακούγονται στα Διοικητικά Συμβούλια των εταιρειών. Η έλλειψή τους στις υψηλές θέσεις δίνει το μήνυμα ότι η εταιρεία δεν ενδιαφέρεται για γυναικείες φωνές σε ανώτερο επίπεδο.

Δικαιώματα και αποφάσεις, αποφάσεις, αποφάσεις
Η επιτυχία μιας γυναίκας σημαίνει επιτυχία για κάθε γυναίκα. Οι γυναίκες έχουν δικαιώματα να επιδιώξουν τα όνειρά τους χωρίς ενοχές, φτάνει να το πάρουν οι ίδιες απόφαση. Κανείς δεν είναι τέλειος, ούτε οι άντρες συνάδελφοι. Παράλληλα, συνειδητοποιώντας την αξία τους, οι γυναίκες νιώθουν αυτοπεποίθηση για να διεκδικήσουν τη θέση που ονειρεύονται, χωρίς αυτο-αμφιβολίες για το αν μπορούν ή αν αξίζουν την άνοδό τους στην ιεραρχία. Η αυτοπεποίθηση διευκολύνει την απόφαση να διεκδικήσουν την επιτυχία σε ηγετικό ρόλο, από όποια θέση και αν βρίσκονται.
Μια άλλη απόφαση που χρειάζεται να πάρουν είναι η δημόσια έκθεσή τους, να γίνουν ορατές, χωρίς αναστολές. Να είναι ενεργές στα κατάλληλα social media, να αρθρογραφούν, να συμμετέχουν σε συνέδρια, να δέχονται να κάνουν ομιλίες, να παίρνουν πρωτοβουλίες που θα τις κάνουν γνωστές σε ένα ευρύτερο κύκλο επιρροής.
Ο ρόλος του μέντορα είναι μια ακόμα απόφαση ηγεσίας. Αναλαμβάνοντας τον ηγετικό ρόλο του μέντορα σε γυναίκες με λιγότερη εμπειρία, μια άλλη γυναίκα συμβάλλει στην επιτυχία τους.
Όλες οι αποφάσεις μας δεν μας «βγαίνουν». Στα 18 μου αποφάσισα, επειδή άκουσα τη συμβουλή του πατέρα μου, να μπω στη Νομική.
Όταν όμως αργότερα βρέθηκα από μια σύμπτωση στο χώρο της διαφήμισης, αποφάσισα σε ηλικία 22 ετών ότι θα σταματήσω τις σπουδές μου στη Νομική και θα ακολουθήσω καριέρα στη διαφήμιση. Πήρα ένα ρίσκο και διεκδίκησα την επιτυχία σε άλλο δρόμο από εκείνον που αρχικά αποφάσισα.

Χωρίς να παραβλέπουμε και κάποιες καλές συμπτώσεις που χρειάζονται, μπορούμε να καταλήξουμε πως η επιτυχία είναι απόφαση.

Από την Ξένια Κούρτογλου, MSc.
Ιδρύτρια Focus Bari, e-satisfaction, MEX Mentor & Coach, Resilience Expert, Συγγραφέας

Επί αιώνες η άσκηση διοίκησης και η επιχειρηματικότητα ήταν έννοιες συνδεδεμένες, σχεδόν αποκλειστικά, με ανδρικά χαρακτηριστικά, όπως η ισχύς, η ανταγωνιστικότητα, η αναζήτηση εξουσίας. Σήμερα αναζητείται ένα νέο διοικητικό μοντέλο που να μην περιορίζεται απλώς στις ποσοστώσεις και την αριθμητική αύξηση των γυναικών, αλλά να επιδιώκει την ισορροπία και την αρμονική συνεργασία των φύλων, βάσει των ειδικών χαρακτηριστικών τους. Για το μοντέλο αυτό γράφει στο Women In Business μια κορυφαία Ελληνίδα επιχειρηματίας και μέλος της Συντακτικής Επιτροπής του περιοδικού.

Από την αρχή της καριέρας μου στην Έρευνα Αγοράς, τόσο ως ειδικός όσο και ως επιχειρηματίας, μελετώ και εμβαθύνω στην ανθρώπινη συμπεριφορά. Αργότερα, μέσα από το μεταπτυχιακό μου στην Ψυχοθεραπεία, ασχολήθηκα σε βάθος με τις σχέσεις των ανθρώπων και συνειδητοποίησα ότι η ποιότητα της ζωής μας, προσωπικής και επαγγελματικής, έχει άμεση συνάρτηση με την ποιότητα των σχέσεων μας. Θα αναρωτηθείτε ίσως τι σχέση έχουν η ηγεσία και η διοίκηση των επιχειρήσεων με αυτή τη μελέτη; Έχουν, και μάλιστα μεγάλη, καθώς, σύμφωνα με τον Simon Sinek, «οι επιχειρήσεις είναι άνθρωποι και αν δεν καταλαβαίνεις από ανθρώπους, δεν καταλαβαίνεις από επιχειρήσεις».

Σήμερα, στην εποχή του ESG (Environment, Sustainability, Governance), οι επιχειρήσεις καλούνται να προβούν σε μια «ολιστική μεταμόρφωση», επαναπροσδιορίζοντας το όραμα, την αποστολή, τις αξίες, τον τρόπο λειτουργίας τους και πάνω απ’ όλα τον τρόπο που διοικούν τους ανθρώπους τους. Ο επαναπροσδιορισμός αυτός καλείται να γίνει με απολύτως ανθρωποκεντρική εστίαση, ηθική, δεοντολογία και σεβασμό στο περιβάλλον. Εξ άλλου, είναι πολλοί πλέον οι εργοδότες που φροντίζουν το δικό τους «employer brand», ούτως ώστε να αποτελεί ελκυστικό εργασιακό περιβάλλον για τα αξιόλογα νέα στελέχη που αποζητούν πολύ πιο ισορροπημένη σχέση μεταξύ εργοδοσίας και εργαζομένου.

Όλα αυτά έρχονται σήμερα ως ζητούμενες «ποιότητες» στο περιβάλλον μιας επιχείρησης και είναι στοιχεία που αποπνέονται κυρίως από τη θηλυκή ενέργεια. Στο σημείο αυτό θα αναφερθώ σύντομα στη βιολογία και στις διαφορές μεταξύ του ανδρικού και του γυναικείου εγκεφάλου: ενώ και οι άντρες και οι γυναίκες ανήκουν στο ανθρώπινο είδος, υπάρχουν ουσιαστικές διαφορές μεταξύ των δύο εγκεφάλων που καθορίζουν τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί το κάθε φύλο. Οι διαφορές αυτές προέρχονται από τον άνθρωπο των σπηλαίων, όπου ο άντρας είχε τον ρόλο του κυνηγού έξω στους κινδύνους, προκειμένου να προσφέρει τροφή και προστασία στην οικογένειά του, ενώ η γυναίκα μέσα στη σπηλιά είχε τον ρόλο της τροφού και της φροντίδας της οικογένειας.
Επομένως, από τη φύση της η ανδρική ενέργεια έχει περισσότερο να κάνει με δύναμη, ανταγωνιστικότητα, ρίσκο, αναζήτηση εξουσίας, μαχητικότητα, αγώνα και κυνήγι της νίκης. Από την άλλη πλευρά, η θηλυκή ενέργεια έχει να κάνει περισσότερο με επικοινωνία, ενσυναίσθηση, υποστήριξη, ομαδικότητα, φροντίδα και βιωσιμότητα.

Στην κοινωνία μας, εδώ και πολλά χρόνια, οι γυναίκες μορφώνονται εξ ίσου με τους άντρες και έχουν μπει ενεργά στον επαγγελματικό στίβο. Παραμένει όμως περιορισμένη —στην Ελλάδα και διεθνώς— η αναλογία των γυναικών που φτάνουν σε υψηλές βαθμίδες καριέρας και στις ανώτατες διοικήσεις των οργανισμών. Ωστόσο, αυτό που αποτελεί ιδιαίτερο ενδιαφέρον εύρημα διεθνών και τοπικών μελετών είναι ότι οι επιχειρήσεις που διοικούνται από γυναίκες ή έχουν μεγάλη συμμετοχή γυναικών στις διοικητικές τους ομάδες είναι μακροβιότερες και έχουν καλύτερα οικονομικά αποτελέσματα συγκριτικά με εκείνες που διοικούνται μόνο από άντρες!

Το 2020 πραγματοποιήσαμε μια μεγάλη έρευνα για τη Vodafone που αφορούσε στη γυναικεία επιχειρηματικότητα και ηγεσία. Τα βασικά ευρήματα αυτού του ερευνητικού έργου, που κάλυψε και άντρες και γυναίκες, αποκάλυψαν κάποια πολύ ενδιαφέροντα συμπεράσματα:

• Ως προσωπικότητες οι άντρες και οι γυναίκες επιχειρηματίες αναπτύσσουν τις επιχειρήσεις τους μέσα από διαφορετικές «διαδρομές»: οι άντρες μέσα από φιλοδοξία/στόχους, επιμονή, ρίσκο και αυτοπεποίθηση, ενώ οι γυναίκες μέσα από δημιουργικότητα, ευελιξία, υπομονή, σταθερότητα, κατανόηση, συνεννόηση, φροντίδα.
• Για τις γυναίκες τα βασικά οφέλη του να έχουν δική τους επιχείρηση αποτελούν η ελευθερία κινήσεων, η συνεχής εξέλιξη / γνώση και οι σχέσεις που αναπτύσσονται, ενώ οι άντρες δίνουν συγκριτικά μεγαλύτερη έμφαση στο αίσθημα επιτυχίας και το οικονομικό όφελος.
• Συνολικά, οι γυναίκες επιχειρηματίες φαίνονται πιο ρεαλίστριες, πιο προσεκτικές, δίνουν περισσότερη έμφαση στη βελτίωση (έναντι της ανάπτυξης), προτιμούν τη σταδιακή εξέλιξη και αποφεύγουν τα μεγάλα ρίσκα και τις μη καλοϋπολογισμένες αποφάσεις και κινήσεις.
Αν έρθουμε τώρα στα σύγχρονα ζητούμενα ηγεσίας των επιχειρήσεων, εν όψει των πολύπλοκων συνθηκών, προκλήσεων και συνεχών αλλαγών αναδεικνύεται το «ιδανικό» μοντέλο διοίκησης που έρχεται να αντικαταστήσει το παλιό, σύμφωνα με το πιο κάτω σχήμα*: Όπως διαπιστώνουμε, τα χαρακτηριστικά, οι ποιότητες και οι δεξιότητες που καλούνται να υιοθετήσουν πιο έντονα οι σημερινοί ηγέτες κλίνουν περισσότερο προς τη θηλυκή ενέργεια, παρά στην αντρική. Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι θα πρέπει να αποχωρήσουν οι άντρες από την ηγεσία των οργανισμών και να τους αντικαταστήσουν οι γυναίκες! Αντίθετα, αυτό που σήμερα καλούνται να υιοθετήσουν οι οργανισμοί είναι ομάδες ηγεσίας με ισορροπία φύλου και αρμονική συνεργασία, ώστε να αξιοποιηθούν τόσο τα ανδρικά όσο και τα γυναικεία χαρακτηριστικά ηγεσίας.