Blog

Απο την Άννα Γριμάνη

Το πρώτο κεφάλαιο της διαδρομής σας.
Κέρκυρα, Αρχιτεκτονική Ρώμη, Φεντερίκο Φελίνι, Θέατρο, Σινεμά, Πολιτική- Μαθητεία και γνώση.

Τι εκτιμάτε πιο πολύ στην ζωή;
Τους καλούς συνοδοιπόρους και την ομπρέλα που μου δίνουν όταν βρέχει.

Οι αμφισβητήσεις που σάς έδειξαν την άλλη όψη των πραγμάτων.
Δάσκαλοι για σταθερότερα βήματα.

Ό,τι αναγνωρίζετε αλλά και ό,τι αρνηθήκατε.
Τον παρορμητισμό μου και στις δυο περιπτώσεις!

Η προσωπική μου αλήθεια.
Η παιδικότητα που επιμένω να κουβαλάω μέσα μου.

Τα χαρακτηριστικά μιας γυναίκας που ξεχωρίζει.
Αντοχή, ψυχική ανθεκτικότητα, ελευθερία, αυτονομία, δύναμη.

Αξίες σας αδιαπραγμάτευτες.
Ακεραιότητα, Συνέπεια, Αλήθεια, Δικαιοσύνη.

Ποιο στοίχημα πρέπει ως ελληνική κοινωνία να κερδίσουμε για να βγούμε στο αύριο νικητές;
Το στοίχημα του να μην χάσουμε την ταυτότητα μας.
Σε εποχές που όλα αλλάζουν καλό είναι να μην ξεχνάμε την ταυτότητα μας και να αγαπάμε αληθινά αυτή τη χώρα γιατί όλοι μαζί μπορούμε να κάνουμε θαύματα! Όσο πιο πολύ γνωρίζω και όσο ανατρέχω στην ιστορία μας, στη φύση μας, την πνευματικότητά της, παρά τα εμπόδια και τα λάθη που έχουν γίνει από εμάς τους ίδιους – έχουμε βιάσει πολλές φορές τη χώρα μας– τόσο πιο πολύ την αγαπώ την Ελλάδα.
Εδώ συνέβησαν πράγματα μοναδικά στον κόσμο. Πιστεύω στο ανοιχτό πλαίσιο αντίληψης των πραγμάτων, αλλά με σεβασμό στην ταυτότητα και τις ρίζες μας. Κάθε άνθρωπος χρειάζεται τις ρίζες του, την ταυτότητά του και τα φτερά του για να πετάξει όπου θέλει. Αλλά χωρίς ρίζες θα χαθεί στο σύμπαν.
Δεν πάσχω από παρελθοντολαγνεία, απλώς αναφέρομαι στη γνώση του ποιοι είμαστε, από πού ερχόμαστε και πού θέλουμε να πάμε. Η σύγχρονη Ελλάδα κουβαλάει και το αρχαίο και το νέο, αλλά για να αγαπήσεις τη χώρα σου πρέπει να τη μάθεις. Έχουμε «καταφέρει» την Ιστορία να την κάνουμε το πιο βαρετό μάθημα για τα παιδιά μαςΤο αρχαίο είναι στο νέο μας. Δεν δέχομαι ότι άλλο το αρχαίο, άλλο το νέο.

Ο σύγχρονος ελληνικός πολιτισμός;
Περικλείει μέσα του τον αρχαίο πολιτισμό. Όλα είναι μια ευθεία γραμμή εξέλιξης, ενώ συνήθως τα βλέπουμε ως κύκλους που ανοίγουν και κλείνουν.Αυτό που είμαστε είναι αυτό που κουβαλάμε από αρχέγονους χρόνους. Και αυτό που κουβαλάμε εμείς οι Έλληνες είναι πανέμορφο και σπουδαίο.
Όταν ανά τον κόσμο υπάρχουν ακαδημαϊκοί και επιστήμονες που μελετούν και υπερασπίζονται τον πολιτισμό μας, σκέφτεσαι ότι κάτι δεν πάει καλά με εμάς όταν αυτό δεν το αντιλαμβανόμαστε. Το ίδιο συμβαίνει και με τη γλώσσα μας.

«Και χρωστάμε στη διάρκεια μιας λάμψης την πιθανή ευτυχία μας» (Οδ. Ελύτης). Ποια είναι για εσάς;
Για τίποτα και για κανέναν να μην πάψει να είναι ο εαυτός του! Για τίποτα και για κανέναν να μην πάψει να πιστεύει στους στόχους και τα όνειρά του!

Το αντικείμενο μιας ευχής- που δεν αποχωρίζεστε ποτέ.
Tο σταυρουδάκι μου το οποίο είναι για μένα ιερό σύμβολο και νιώθω την προστασία του.

Μια σημείωση από το ημερολόγιο ελληνικού καλοκαιριού.
All you want is Greece forever and ever!

«Το φεστιβάλ μας επιδιώκει να εμπνεύσει να εμπλακεί και να διασκεδάσει το πολυποίκιλο κοινό του, ενώ παράλληλα συντηρεί, εξυψώνει αλλά και προωθεί τον ελληνικό πολιτισμό, την ιστορία και τη γλώσσα στην περιοχή του Σαν Φρανσίσκο, καθώς και στην ευρύτερη αμερικανική ήπειρο μέσω του online προγράμματος». 

«Η Ελλάδα αγκάλιασε με θέρμη αυτή την ετήσια ελληνική καλλιτεχνική εκδήλωση της περιοχής μας. Κάθε χρόνο μας στηρίζει ο ΕΟΤ, εκπρόσωποι της ΕΡΤ έρχονται για να καλύψουν τηλεοπτικά το φεστιβάλ, καθώς και πολλοί αξιόλογοι δημοσιογράφοι προβάλλοντας το φεστιβάλ μας στον
Ελληνικό έντυπο τύπο».

Στο συναρπαστικό σκηνικό ζωής του San Francisco το ελληνικό αποτύπωμα, σε μια ακόμη εκδοχή του, αναδεικνύει τον πολιτισμό, την τέχνη, την έμπνευση: 400 ταινίες, 100 κινηματογραφιστές και ηθοποιοί και 20.000 θεατές μάς κάνουν αθροιστικά έναν 20χρόνο θεσμό με σημασία: το Ελληνικό Φεστιβάλ Κινη-ματογράφου του San Francisco (SFGFF) -ιδέα και δημιούργημα μιας ευρύτερης παρέας, όπως λέει η ιστορία, Ελληνοαμερικανών με αγάπη για την πατρίδα και την Έβδομη τέχνη.

Πρόσωπο με διακριτή πολιτιστική δράση στην κοινότητα των Ελλήνων του Bay Area και μέλος της Επιτροπής του Φεστιβάλ, η γιατρός Τατιάνα Δρακάκη, ξεδιπλώνει τα κεφάλαια διαδρομής του SFGFF ταξιδεύοντας μας στην απίθανα γοητευτική ατμόσφαιρα του.

Πώς δημιουργήθηκε το Ελληνικό Φεστιβάλ Κινηματογράφου στο San Francisco;
Η ιστορία του μακροβιότερου Ελληνικού κινηματογραφικού φεστιβάλ στις ΗΠΑ ( SFGFF) ξεκίνησε πριν από 20 χρόνια εδώ, στο Σαν Φρανσίσκο. Μία ομάδα Ελληνοαμερικανών, συνδυάζοντας την αγάπη τους για την πατρίδα και την εκτίμησή τους για τον κινηματογράφο, δημιούργησαν ένα καλλιτεχνικό γεγονός που παρουσιάζει τα έργα σύγχρονων κινηματογραφιστών από την Ελλάδα και την Kύπρο στο κοινό της περιοχής του Αγίου Φραγκίσκου, αλλά και όχι μόνο, ανοίγοντας έτσι τον δρόμο σε όλα τα υπόλοιπα ελληνικά φεστιβάλ των Αμερικής. Μέλη της συμβουλευτικής επιτροπής είναι σημαντικές προσωπικότητες στη βιομηχανία του κινηματογράφου, όπως ο Sid Ganis και ο Tom Skouras.

Ήταν κάτι που θα έφερνε μια διαφορετικότητα στη ζωή σας -των Ελλήνων- εκεί;
Στην πραγματικότητα το φεστιβάλ έφερε μία διαφορετικότητα στην πολιτιστική ζωή της περιοχής, ενώ ταυτόχρονα δόθηκε και η δυνατότητα στους Έλληνες και Κύπριους κινηματογραφιστές να κάνουν γνωστό το έργο τους στο ευρύτερο ενθουσιώδες αμερικανικό κοινό! Δεν είναι απλώς μία εβδομάδα προβολής ταινιών αλλά μία αληθινή γιορτή του ελληνικού κινηματογράφου και του πολιτισμού! Είναι το καλλιτεχνικό γεγονός που όλοι αναμένουν κάθε χρόνο με ιδιαίτερη χαρά. Το φεστιβάλ μας επιδιώκει να εμπνεύσει να εμπλακεί και να διασκεδάσει το πολυποίκιλο κοινό του, ενώ παράλληλα συντηρεί, εξυψώνει αλλά και προωθεί τον ελληνικό πολιτισμό, την ιστορία και τη γλώσσα στην περιοχή του Σαν Φρανσίσκο, καθώς και στην ευρύτερη αμερικανική ήπειρο μέσω του online προγράμματος. Κάποιος μπορεί να παρακολουθήσει ταινίες από τον καναπέ του είτε είναι στη Νέα Υόρκη ή το Μαϊάμι είτε ακόμη και στον Καναδά.

Ποιο το σκεπτικό στο περιεχόμενο των εκδηλώσεων;
To Φεστιβάλ μας είναι αφιερωμένο στην αναγνώριση, υποστήριξη και προώθηση του καλύτερου κινηματογραφικού έργου Ελλήνων και Κυπρίων κινηματογραφιστών από όλον τον κόσμο, προβάλλοντας μικρού και μεγάλου μήκους ταινίες και ντοκιμαντέρ. Φέτος, γιορτάστηκαν τα 20 χρόνια του, στη διάρκεια των οποίων έχουν παρουσιαστεί περισσότερες από 400 ταινίες, έχουν φιλοξενηθεί σχεδόν 100 κινηματογραφιστές και ηθοποιοί και έχουν διασκεδάσει περισσότεροι από 20.000 θεατές.

Το φεστιβάλ μας δεν είναι απλώς μία σειρά από προβολές ταινιών, αλλά περιλαμβάνει και τις δεξιώσεις έναρξης και λήξης που το καθιστούν μοναδικό και αξέχαστο, φέρνοντας πιο κοντά τους θεατές . Οι παρευρισκόμενοι αναμένουν με χαρά να συναντηθούν, ν’ ανταλλάξουν απόψεις και συναισθήματα από τις ταινίες που παρακολούθησαν, να γευτούν νόστιμα ελληνικά εδέσματα, να απολαύσουν καλό ελληνικό κρασί, ν’ ακούσουν μουσική. Είναι μία γιορτή, ένα πάρτι που με πολύ μεράκι οργανώνεται και που συμπληρώνει μοναδικά το καλλιτεχνικό ετήσιο δρώμενο. Η ομάδα μας αποτελείται από εθελοντές που βρίσκονται εδώ αλλά και στην Ελλάδα και εργάζεται πυρετωδώς όλο τον χρόνο για να παρουσιάσουν στο κοινό ένα άρτιο αποτέλεσμα.

Το φεστιβάλ υποστηρίζεται από χορηγίες ιδιωτών, επιχειρήσεων, κρατικών επιχορηγήσεων και πωλήσεις εισιτηρίων, ενώ τα έσοδά του επιχορηγούν το Ίδρυμα Νεοελληνικών Σπουδών (Modern Greek Studies Foundation)- στην ‘ομπρέλα’ του οποίου λειτουργεί το φεστιβάλ – το οποίο είναι ένας μη κερδοσκοπικός οργανισμός που δεσμεύεται να μεταδώσει την πολιτιστική και ιστορική προσφορά της Ελλάδας στον δυτικό κόσμο.

Η ομορφότερη στιγμή σε αυτά τα χρόνια του φεστιβάλ;
Θα θυμάμαι πάντα με νοσταλγία τη βραδιά έναρξης του 15ου φεστιβάλ που έγινε στα περίφημα Lucas Studio, καθώς και την τελετή λήξης στο περίφημο Dolby Theatre του SF. Για πρώτη φορά εκείνο το βράδυ απονεμήθηκε το βραβείο ‘Σπύρος Σκούρας’ από τον Τομ Σκούρα, μέλος της συμβουλευτικής επιτροπής του Φεστιβάλ και ανιψιό του αείμνηστου Σπύρου Παναγιώτη Σκούρα, του πρώτου Έλληνα προέδρου της 20th Century-Fox. Το βραβείο θεσπίστηκε για να τιμήσει εξαιρετικούς επαγγελματίες του κινηματογράφου ελληνικής καταγωγής, όπως ο Διευθύνων Σύμβουλος της Paramount Τζιμ Γιαννόπουλος, ο πρώην πρόεδρος της HBO Κάρι Ανθόλις κι άλλοι.

Πώς υποδέχθηκε η Ελλάδα την ιδέα;
Η Ελλάδα αγκάλιασε με θέρμη αυτή την ετήσια ελληνική καλλιτεχνική εκδήλωση της περιοχής μας. Κάθε χρόνο μας στηρίζει ο ΕΟΤ, εκπρόσωποι της ΕΡΤ έρχονται για να καλύψουν τηλεοπτικά το φεστιβάλ, καθώς και πολλοί αξιόλογοι δημοσιογράφοι προβάλλοντας το φεστιβάλ μας στον Ελληνικό έντυπο τύπο.

Οι απαιτήσεις του ρόλου σας στη διοργάνωση του φεστιβάλ;
Η αγάπη μου για τον πολιτισμό, τη γλώσσα αλλά και το ενδιαφέρον μου για τα ελληνικά δρώμενα -όντας μέλος του διοικητικού συμβουλίου του Ιδρύματος Νεοελληνικών Σπουδών υπό την ομπρέλα του οποίου, όπως ανέφερα, είναι το φεστιβάλ- μ’ έκαναν να ασχοληθώ με αυτό το καλλιτεχνικό γεγονός. Έτσι, εδώ και 8 χρόνια είμαι μέλος της Επιτροπής του και υπεύθυνη των εναρκτήριων εκδηλώσεων και δεξιώσεων. Στις αρμοδιότητές μου, επίσης, είναι να βλέπω όλες τις ταινίες που μας αποστέλλονται κάθε χρόνο (περίπου 400) και να συμμετέχω στην επιλογή τους. Η τακτική παρουσία μου (όπως και όλων των άλλων μελών) στις διάφορες συναντήσεις προγραμματισμού του Φεστιβάλ στοχεύουν στη φροντίδα των καλεσμένων μας ώστε να έχουν μια αξέχαστη εμπειρία κατά την παραμονή τους εδώ. Ειδικά πριν από την πανδημία φιλοξενούσαμε καλεσμένους του φεστιβάλ και στα σπίτια μας, κάνοντάς τους να νιώθουν μέλη της οικογένειάς μας. Όλα αυτά πιστεύω ότι κάνουν την ειδοποιό διαφορά από τα υπόλοιπα φεστιβάλ -η ζεστασιά της φιλοξενίας μας, κάνει τους καλεσμένους να μας θυμούνται με μεγάλη νοσταλγία.

Τι είναι το πιο εντυπωσιακό σε αυτή την ιστορία – οι προσωπικότητες, η διάχυτη τέχνη;
Όλα είναι εντυπωσιακά! Προερχόμενη από έναν εντελώς διαφορετικό επαγγελματικό χώρο, αυτόν της Ιατρικής, όταν πρωτοασχολήθηκα με το φεστιβάλ, το πρώτο πράγμα που με εντυπωσίασε ήταν η επαφή μου με τους καλλιτέχνες του κινηματογράφου. Άνθρωποι με ιδιαίτερες ευαισθησίες, πολλές φορές sui generis, που μέσα από τα δικά τους μάτια και τις αφηγήσεις προσέγγισα για πρώτη φορά τη δουλειά τους με διαφορετικό τρόπο κι ένιωσα τις αγωνίες, τους προβληματισμούς αλλά και τις χαρές τους! Κατάλαβα πόσο συλλογική υπόθεση είναι η δημιουργία μιας ταινίας -ενώ συχνά, ακόμη και κάτω από αντίξοες συνθήκες, δημιουργούν αριστουργήματα! Θέλει ψυχή, ατελείωτες ώρες αφοσίωσης, αμέριστη αγάπη για να φτάσεις στο αποτέλεσμα, στα έργα που απολαμβάνουμε. Ο σημερινός ελληνικός κινηματογράφος ακολουθεί τους ρυθμούς της σύγχρονης Ελλάδας, δημιουργώντας έργα που αντικατοπτρίζουν προβλήματα, αγωνίες κι αναζητήσεις της ελληνικής κοινωνίας! Ιδιαίτερη εντύπωση μάλιστα μου έχουν κάνει τα εξαιρετικά ελληνικά ντοκιμαντέρ που έχουν γυριστεί και που οι περισσότεροι από εμάς δεν τα γνωρίζουμε καν! Μου ήταν μια ευχάριστη αποκάλυψη η δυναμική του σύγχρονου ελληνικού κινηματογράφου και το πώς ο κόσμος εδώ αγκάλιασε αυτόν τον θεσμό!

Από τους διάσημους συντελεστές του κινηματογράφου που έχουν περάσει από το Φεστιβάλ ποιοι κυρίως σάς εντυπωσίασαν;
Όλοι οι καλεσμένοι που έχουν περάσει από το Φεστιβάλ έχουν αφήσει ένα αποτύπωμα της προσωπικότητάς τους στο μυαλό και την ψυχή μου. Ωστόσο, αυτός που μου έκανε τη μεγαλύτερη εντύπωση είναι ο Ελληνοαμερικανός Kary Antholis, πρώην Διευθυντής της HBO, ο οποίος μάλιστα έχει πάρει και Όσκαρ για τη μικρού μήκους ταινία του One Survivor remembers. Μου έκανε εντύπωση η απλότητά του, το πόσο προσιτός και φιλικός ήταν ο ίδιος και η σύζυγός του.

Πώς να φανταστεί κανείς τη ζωή στην ”οθόνη” του Bay Area και ειδικότερα στη συναρπαστική πόλη του SF;
Το SF, όχι τυχαία, θεωρείται μια από τις πολιτιστικές πρωτεύουσες των ΗΠΑ. Είναι μια χαρισματική πόλη από αρκετές απόψεις -των ανοιχτών μυαλών κι ευρέων αντιλήψεων, ενώ χαρακτηριστικά της αποτελούν η διαφορετικότητα των ανθρώπων, η ποικιλομορφία στη γλώσσα, την τέχνη και φύση, η τεχνολογία, η επιστήμη, οι νέες ιδέες και καινοτομί

«Είχα πολλά χρόνια να κάνω ένα μεγάλο ταξίδι, από αυτά που σχεδιάζεις καιρό, και ο covid καθυστέρησε ορισμένα σχέδια‘’, θα πει. ‘’Η Αφρική έμοιαζε πάντα στο μυαλό μου κάτι μακρινό και ελκυστικό και μου κέντριζε το ενδιαφέρον. Ακόμα περισσότερο τα τελευταία χρόνια που η αφρικανική τέχνη διαχέεται ευρέως και γίνεται μέρος μεγάλων συλλογών και μουσείων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η συλλογή του Pinault, του Harry David που παρουσιάστηκε στο ΕΜΣΤ, όπως και άλλα».

Συνέντευξη στην Άννα Γριμάνη

Μεγαλωμένη – αυτό που θα λέγαμε- μέσα στην τέχνη, με σπουδές στο Λονδίνο, πρακτική στο περίφημο Victoria & Albert Museum και μια διαρκή αναζήτηση νέων καλλιτεχνικών τάσεων, η Δάφνη Ζουμπουλάκη διοικεί τη Zoumpoulakis Galleries-Conteporary Arts, το σύγχρονο κεφάλαιο της διασημότερης γκαλερί (1912) της Αθήνας, συγκεράζοντας με τρόπο αξιοσημείωτο την τέχνη με το επιχειρείν. Η Δάφνη με ‘’προίκα’’ την κουλτούρα από τις προσωπικότητες της τέχνης που έγραψαν εποχή στην γκαλερί Ζουμπουλάκη διατηρεί έναν ανοικτό διάλογο με τους νέους καλλιτέχνες, ενώ στο WIBS μίλησε λίγο καιρό μετά από το εντυπωσιακό ταξίδι της στη Νότιο Αφρική και τη Ναμίμπια.

Πώς σχεδιάστηκε αυτό το ταξίδι;
Με τους τρεις στενούς μου φίλους αποφασίστηκε και οργανώθηκε με προορισμό τη Νότιο Αφρική και τη Ναμίμπια. Στο Cape Town -αποκαλυπτικό στο σύνολό του- επισκέφτηκα το Investec Art Fair Cape Town. Σημαντικές γκαλερί εξέθεταν έργα και έπαιρνες μια καλή ιδέα των σύγχρονων τάσεων. Είχα την ευκαιρία να συνομιλήσω με διάφορους γκαλερίστες και καλλιτέχνες, η ραγδαία ανάδυση των οποίων ενδυναμώνει αυτή των τάσεων για απόκτηση αφρικανικής τέχνης.

Εντυπωσιακότατο ήταν και το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης “Zeitz Mocaa” στο Cape Town. Μια παλιά, ιστορική αποθήκη (σιλό) μετατράπηκε από το αρχιτεκτονικό γραφείο Heatherwick Studio του Λονδίνου στο μεγαλύτερο μουσείο σύγχρονης αφρικανικής τέχνης. Ομολογώ ότι και οι δύο εκθέσεις που επισκέφτηκα στο μουσείο”When we see us: A century of Black Figuration in Painting” και “Not working (working title)” του Igshaan Adams, τον οποίο και γνώρισα, ήταν εξαιρετική εμπειρία. Το έργο του συγκεκριμένου καλλιτέχνη το πρωτογνώρισα στην Μπιενάλε της Βενετίας το 2022 και ήταν ωραία συγκυρία να ξαναβλέπω δουλειά του στο Cape Town. Το μουσείο του παραχώρησε μέσω ενός studio residency τη δυνατότητα να δείξει τη διαδικασία παραγωγής ενός μνημειακού έργου που θα παρουσιάσει στην επόμενη Μπιενάλε του Σάο Πάολο.

Ποιες αξίες κρατήσατε από τους σπουδαίους δημιουργούς που σηματοδότησαν για δεκαετίες- μια εποχή- στην γκαλερί Ζουμπουλάκη.
Πιστεύω πραγματικά ότι είμαι πολύ τυχερή και ευγνώμων που μεγάλωσα σε αυτό το περιβάλλον. Ήρθα σε επαφή με διάφορες προσωπικότητες από τους οποίες αναπόφευκτα επηρεάστηκα και εκτίμησα την αξία της ποικιλομορφίας. Η διαφορετική στάση ζωής τους -η ‘φιλοσοφία’ τους- επέδρασε αναμφίβολα στον τρόπο που βλέπω και τη ζωή και την τέχνη. Νομίζω περισσότερο κρατώ την προσήλωσή τους στην τέχνη και την αξία της, την ακατάπαυστη ενασχόλησή τους με αυτό που ήταν η ουσία της ζωής τους. Και ένα είδος αισιοδοξίας για τη δημιουργία, που συχνά κουβαλούσαν μαζί τους.

Πώς νιώσατε όταν αναλάβατε τα ηνία της γκαλερί στην πλατεία Κολωνακίου; Διατηρήσατε ή ανασχηματίσατε τη λειτουργική της φιλοσοφία;
Η ενασχόλησή μου είχε ξεκινήσει καιρό πριν αναλάβω την γκαλερί εξολοκλήρου, οπότε θεωρητικά δεν άλλαξαν πολλά. Στην ουσία, άλλαξε πρακτικά και διαδικαστικά η λειτουργία της. Όλα τα αρχεία έγιναν ηλεκτρονικά, την αποστολή περίπου 3.000 προσκλήσεων μηνιαίως αντικατέστησε η αποστολή email και η χρήση των social media άλλαξε ριζικά τον τρόπο προβολής. Δόθηκε περισσότερη έμφαση στο site και τη λειτουργία του, άλλαξε ο τρόπος διάχυσης της πληροφορίας. Η σχέση, ωστόσο, με τους καλλιτέχνες και η επαφή μαζί τους παραμένει σε μεγάλο βαθμό όπως ήταν.

Πρακτικά, τι σημαίνει διοικώ μια γκαλερί;
Πρακτικά ότι κάνεις τα πάντα. Όρεξη να έχεις… επιμελητική δουλειά, δημόσιες σχέσεις, εμπορική δουλειά, δουλειά ηλεκτρολόγου, ελαιοχρωματιστή, γραφική και γραφιστική εργασία. Η προετοιμασία των εκθέσεων αλλά και η διαχείριση των πελατών υπάγονται σε ένα κύκλο δραστηριοτήτων αλληλένδετων και πολύ διαφορετικών μεταξύ τους. Προτεραιότητα, βεβαίως, έχει η επιλογή καλλιτεχνών, οι αποφάσεις για την παρουσίαση εκθέσεων. Eμένα, ομολογώ, με ενδιαφέρει ιδιαιτέρως και ο φωτισμός. Πολύ συχνά θα με βρείτε πάνω στη σκάλα να φτιάχνω τα φώτα για κάθε έκθεση. Με συναρπάζουν οι δυνατότητες που υπάρχουν και η επίδρασή τους στον τρόπο που βλέπεις ένα έργο.

Ταυτόχρονα, υπάρχουν και οι ανθρώπινες σχέσεις. Η ισορροπία ανάμεσα στους συνεργάτες, τους καλλιτέχνες. Ο γκαλερίστας είναι σαν διευθυντής ορχήστρας θα έλεγα. Πρέπει εκτός από το όραμα για το αποτέλεσμα, να έχει την ψυχραιμία να διαχειριστεί κάθε λογής κατάσταση, κάθε ανθρώπινη ιδιοσυγκρασία.

Επιχειρηματικότητα & Τέχνη: πώς συναντώνται τα πεδία, ποιο υπηρετεί το άλλο;
Προσπαθείς να μεταφέρεις τον ενθουσιασμό ενός παιδιού στον πελάτη. Αυτός ο ενθουσιασμός είναι που κινεί τα πράγματα. Ειδάλλως μπορεί να σου φαίνονται όλα βαρετά μετά από κάποιο σημείο. Το να μπορείς να μεταφέρεις αυτή την αίσθηση μοναδικότητας και συγκίνησης για ένα έργο τέχνης και εν τέλει να το πουλήσεις, αυτό είναι η θετική συνύπαρξη τέχνης και επιχειρηματικότητας. Το ένα είναι ουσιαστικά αλληλένδετο με το άλλο για μια γκαλερί. Η γκαλερί πρέπει και να πουλήσει. Μια ομάδα ανθρώπων θα ζήσει από αυτή την πώληση. Φτιάχνεις ένα έργο με την ελπίδα ότι ίσως και να το πουλήσεις (αν θέλεις), ενώ μια πώληση μπορεί να οδηγήσει και στη δημιουργία περισσότερων έργων. Σαν κινητήριος δύναμη.

Επενδύουν σήμερα στην τέχνη;
Πάντα υπάρχουν συλλέκτες -μικροί ή μεγάλοι. Και η συνεισφορά τους στον χώρο όλα αυτά τα χρόνια υπήρξε σημαντική για τις γκαλερί, εφόσον τα Μουσεία δεν συνήθιζαν να αγοράζουν έργα τέχνης από τις γκαλερί. Σήμερα οι συλλέκτες μοιάζουν πολύ ενημερωμένοι. Αγοράζουν στοχευμένα και συνειδητοποιημένα. Ο καθένας για τους δικούς του λόγους. Η επαφή με το διαδίκτυο οπωσδήποτε συνεισφέρει στη διαμόρφωση γνώμης και σε μια μεγαλύτερη εξειδίκευση. Νομίζω, ωστόσο, ότι πρέπει να υπάρχει πάντα το «μικρόβιο» του συλλέκτη. Ο έρωτας με το έργο, η ακατάσχετη επιθυμία να αποκτήσεις κάτι. Γιατί μόνο το επενδυτικό στοιχείο ως κριτήριο απομακρύνει από την απόλαυση της τέχνης. Από την προσωπική ματιά.

Ποια η στρατηγική μιας γκαλερί σύγχρονης τέχνης για την καθοδήγηση και προώθηση των νέων καλλιτεχνών;
Η αναζήτηση και η διαρκής ενημέρωση είναι οι κεντρικοί άξονες της καθοδήγησης ενός νέου καλλιτέχνη. Πρέπει ο γκαλερίστας να είναι σε θέση να τον στρέψει προς τις σωστότερες επιλογές, τις συμμετοχές του σε εκθέσεις ή fairs. Αλλά και να βρίσκεται σε έναν διάλογο μαζί του για το πώς μπορεί να εξελίξει και να προωθήσει το έργο του. Οπωσδήποτε τα διάφορα σύγχρονα μέσα έχουν ενισχύσει την αυτονόμηση των καλλιτεχνών, όμως η γκαλερί παραμένει ο χώρος που είναι σταθερό σημείο αναφοράς και σύνδεσης του καλλιτέχνη με το κοινό. Η έκθεση δίνει τη δυνατότητα στον καλλιτέχνη να βγει από τον προσωπικό του χώρο και να συνομιλήσει με τους θεατές του έργου του, να προβεί σε έναν γόνιμο διάλογο, να προβληματίσει και να προβληματιστεί. Η γκαλερί οφείλει να παρακολουθεί την εξέλιξη του έργου του, να είναι ενημερωμένη σχετικά με τις δράσεις του καλλιτέχνη, να συν-πορεύεται μαζί του. Και βεβαίως, έχει ή πρέπει να έχει τις επαφές και τις ικανότητες να αναλάβει την πορεία του έργου μετά τη δημιουργία του. Σε ποιους θα το δείξει, πώς, πότε. Όλα αυτά απαιτούν μεγάλο βαθμό πίστης στο έργο και στο όραμα των καλλιτεχνών.
Η Ελλάδα παράγει αξιοθαύμαστα τέχνη και πολιτισμό. Τι αποτυπώνεται ως μήνυμα εποχής για τις σύγχρονες εικαστικές τέχνες;
Το αισιόδοξο νέο είναι πλέον η επαναλειτουργία του ΕΜΣΤ τα τελευταία χρόνια και η παρουσίαση όλο και περισσότερων διεθνών εκθέσεων. Είναι αλήθεια ότι η σύγχρονη τέχνη δεν έχει ακόμα γίνει προτεραιότητα μιας στοχευμένης κρατικής πολιτικής, με τα απαραίτητα μέτρα υποστήριξής της. Η αρχαιότητα εξακολουθεί να είναι το εξαγόμενο πολιτιστικό προϊόν της χώρας και υπάρχει ακόμα μια παρωχημένη αντίληψη για την πρόσληψη της τέχνης. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια – και ιδιαίτερα μετά την παρουσίαση της Documenta στην Αθήνα- ακούγονται περισσότερο σύγχρονες εκθέσεις. Μέσα από ιδιωτικές πρωτοβουλίες και μικρές ομάδες γίνεται προσπάθεια να αναδειχθεί η σύγχρονη εικαστική παραγωγή. Είναι ίσως σημαντικό να αναλαμβάνουν και νεότεροι άνθρωποι θέσεις κλειδιά και να εναλλάσσονται ώστε να βρίσκουν πεδίο νέες προτάσεις και αντιλήψεις. Συνυπάρχοντας, ωστόσο, με την εμπειρία και την αξία του γνωστικού φορτίου που κουβαλάνε οι παλαιότερες γενιές. Είμαι πάντοτε αισιόδοξη και έτσι πιστεύω ότι τα πράγματα σταθερά θα βελτιώνονται.
Κάποτε σε εγκαίνια της γκαλερί Ζουμπουλάκη έκλειναν οι δρόμοι του Κολωνακίου. Σήμερα, πώς εκφράζεται ο φιλότεχνος κόσμος;
Νομίζω τα παλαιότερα εγκαίνια είχαν συχνά πιο κοσμικό χαρακτήρα. Ο κόσμος επιζητούσε την προβολή, φωτογραφιζόταν, τα εγκαίνια ήταν ένα κοινωνικό γεγονός που ενίοτε απομακρυνόταν από την ουσία του: την προβολή των έργων.
Τώρα- και ειδικά μετά την περίοδο απομόνωσης λόγω των περιορισμών του covid- τα πράγματα έχουν σίγουρα αλλάξει. Δεν υπάρχει ο συνωστισμός που υπήρχε. Σήμερα τα εγκαίνια έχουν πιο ήρεμο χαρακτήρα, ο κόσμος που έρχεται το κάνει πραγματικά για να δει τα έργα και τον καλλιτέχνη. Υπάρχει μια αίσθηση μεγαλύτερης συγκέντρωσης στην ουσία των πραγμάτων. Βεβαίως, αυτό δεν είναι ο κανόνας. Τα social media και η ανάγκη προβολής σε αυτά δημιουργεί σε περιπτώσεις μια παρόμοια ανάγκη φυσικής παρουσίας σε καλλιτεχνικά events.

Ποιόν ορίζοντα σάς άνοιξαν οι σπουδές στο Λονδίνο;
Έχει περάσει πολύς καιρός από τότε, αλλά θα πρέπει να πω ότι ήταν πολύ ουσιαστικά χρόνια. Βρέθηκα να κάνω την πρακτική μου σε ένα από τα μεγαλύτερα μουσεία του κόσμου. Θυμάμαι το δέος που ένιωθα καθαρίζοντας στην είσοδο του Μουσείου Victoria & Albert το γλυπτό του Antonio Canova. Το Λονδίνο εκείνη την εποχή ζούσε μεγάλη άνθιση στη σύγχρονη τέχνη. Δεν θα ξεχάσω την έκθεση του Damien Hirst στην Serpentine Gallery. Ήταν μια εποχή ελευθερίας, γεμάτη ερεθίσματα. Αυτά σε ακολουθούν στη συνέχεια της ζωής σου.

Ποιος ο ζωγράφος- σημείο αναφοράς για εσάς;
Ο Μόραλης, ο Νικολάου και ο Φασιανός, όχι μόνο λόγω του έργου τους, αλλά και λόγω της προσωπικής μου σχέσης με αυτούς. Ο Αλεξίου είναι μια άλλη περίπτωση. Η συνεργασία μαζί του ήταν τρομερή εμπειρία. Κάθε συνάντηση με κάποιον καλλιτέχνη προσφέρει μια νέα δυναμική. Μπορεί να σου αλλάξει, έστω και αμυδρά, τον τρόπο θέασης των πραγμάτων. Αυτό είναι το πιο γοητευτικό στοιχείο στη δουλειά μου.

Ποια η Δάφνη της καθημερινής ζωής;
Θα έλεγα ένας άνθρωπος πάντα αισιόδοξος με απέραντη εκτίμηση στη χιουμοριστική πλευρά της ζωής. Βλέπω το ποτήρι μισογεμάτο και αυτό με έχει σώσει πολλές φορές. Δεν το βάζω κάτω.
Κάτι το καίριο, πού διδαχτήκατε από τη μητέρα σας, Πέγκυ Ζουμπουλάκη.
Ότι για όλα τα θέματα υπάρχουν 39 λύσεις! Ότι το χιούμορ σώζει. Δεν είναι η τυπική μητέρα. Έχει και τα στοιχεία μιας φίλης. Τσακωνόμαστε, αγαπιόμαστε. Η συνεύρεση μαζί της είναι μεγάλη μαθητεία.

Ποια θεωρείτε την πιο ζωγραφική πόλη;
Αν και σπούδασα στο Λονδίνο, θα έλεγα το Παρίσι. Κουβαλάει έναν συνδυασμό στοιχείων, εποχών, ύφους. Διαρκώς ανακαλύπτεις γωνίες-κάδρα, το φως πάνω στα κτίρια που αλλάζει προσδίδει γοητεία, η ατμόσφαιρα της πόλης. Και αυτή η ανάμιξη, όπως του design, της τέχνης, της μαγειρικής, της μόδας.

Συνέντευξη στην Φωτεινή Νάσσου

Εδώ και περισσότερα από δώδεκα χρόνια διαχειρίζεται την πορεία της ζωής εκατοντάδων νεφροπαθών στο ΙΑΣΩ Θεσσαλίας. Ταγμένη στην επιστήμη της, έχει μάθει να «συνομιλεί» με τον θάνατο, να τον παλεύει και να τον νικάει. Ένταση, πίεση, άγχος, μάχη με τον χρόνο… Η Αθηνά Γόμπου, υπεύθυνη του νεφρολογικού τμήματος και της μονάδας τεχνητού νεφρού και Διευθύντρια της Α’ νεφρολογικής κλινικής, μιλάει στο WIBS για τη χρόνια νεφρική νόσο, τη δική της σχέση με τους ασθενείς στην αιμοκάθαρση, αλλά και για τη χώρα μας που εξακολουθεί να είναι ουραγός στις μεταμοσχεύσεις.

Είστε έτοιμοι και για μεταμοσχεύσεις στο ΙΑΣΩ Θεσσαλίας; Μπορείτε να επιτύχετε αυτό το «άλμα ζωής»; Πόσο εύκολο είναι κάτι τέτοιο;
Σε αυτή την ερώτηση απαντώ με κάτι που ανέφερε ο παγκοσμίου φήμης μεταμοσχευτής, Ανδρέας Τζάκης, στην πρόσφατη βράβευσή του στο Βόλο, από την Μητρόπολη Δημητριάδος: «Οι μεταμοσχεύσεις μπορούν και πρέπει να γίνονται και σε ιδιωτικά νοσοκομεία, υπό την επίβλεψη του Εθνικού Οργανισμού Μεταμοσχεύσεων. Σ΄ αυτόν θα πρέπει υποχρεωτικά να αναφέρονται, κάτω από το άγρυπνο βλέμμα του, για πλήρη διαφάνεια και αξιοκρατία». Αυτό το «άλμα ζωής», όπως είπατε, με χαρά θα το υποδεχόμασταν στο Ιασώ Θεσσαλίας με πλήρη επίγνωση της νομοθεσίας και της τεχνογνωσίας, με προσωπικό καταρτισμένο και εξειδικευμένο στη μεταμοσχευτική αλυσίδα. Αρχικά θα είναι δύσκολο, αλλά με πιθανή σύμπραξη και αρωγή των δημόσιων μεταμοσχευτικών κέντρων δεν θα ήταν ακατόρθωτο. Ειδικά στο εξωτερικό, οι μεταμοσχεύσεις από ζώντες δότες διενεργούνται κατά το πλείστον στον ιδιωτικό τομέα.

Είστε διευθύντρια της Α’ νεφρολογικής κλινικής στο μεγαλύτερο ιδιωτικό νοσοκομείο της Κεντρικής Ελλάδας. H κλινική αυτή αποτελεί «ανάσα» για εκατοντάδες πολίτες. Τα σχέδιά σας, φαντάζομαι, δεν σταματούν εδώ…
Μέσα στα σχέδιά μας, που δεν σταματούν εδώ φυσικά, θα ήταν η ίδρυση ενός εκπαιδευτικού κέντρου εκμάθησης και εξειδίκευσης νοσηλευτικού προσωπικού με γνώμονα την πλήρη επάρκεια στην αιμοκάθαρση, με συγκεκριμένη διάρκεια και πιστοποίηση..

Γιατί είναι τόσο σημαντική η ίδρυση νεφρολογικής κλινικής στην Κεντρική Ελλάδα;
Γενικά, είναι πολύ σημαντική η ίδρυση νεφρολογικών κλινικών. Είναι πολύ σημαντική ειδικότητα η νεφρολογία, καθώς εξειδικεύεται σε αυτόν τον ευαίσθητο, πολυπαθή πληθυσμό των νεφροπαθών ή μεταμοσχευμένων και χειρίζεται ολιστικά όχι μόνο τις ιατρικές, αλλά και τις τόσες άλλες ιδιαιτερότητές τους. Η παρουσία νεφρολόγων και νεφρολογικών κλινικών προσφέρει στήριξη και ανακούφιση και στις άλλες ειδικότητες συναδέλφων, οι οποίοι πολλές φορές επωμίζονται ευθύνες και χειρισμούς που δεν τους αναλογούν.

Τι συμβαίνει με τις μεταμοσχεύσεις; Σε ποιο επίπεδο βρίσκεται η Ελλάδα; Τι είναι αυτό που φοβίζει τους ανθρώπους να γίνουν δότες και που κάνει το σύστημα να υστερεί;
Η χώρα μας απέχει αρκετά από το μέσο ευρωπαϊκό δείκτη δοτών ανά 1.000.000 πληθυσμού. Τα τελευταία χρόνια προσπαθούμε συνέχεια να ενσωματώσουμε τις ευρωπαϊκές και διεθνείς οδηγίες. Απόδειξη αυτού είναι και η επικαιροποιημένη νομοθεσία για τις μεταμοσχεύσεις με το νόμο 3984/2011. Δυστυχώς, δεν καταφέραμε το ποθητό αποτέλεσμα. Ποιο είναι αυτό; Να καταφέρουμε το αργότερο στην 5ετία να έχουμε όλα τα άτομα στη λίστα αναμονής μεταμοσχευμένα και να την ανανεώσουμε εκ νέου. Στόχος είναι κανείς να μην πεθαίνει, περιμένοντας το πολύτιμο μόσχευμα. Οι άνθρωποι δεν φοβούνται όπως παλιά. Ελάχιστες είναι οι περιπτώσεις που, μετά από ουσιαστική προσέγγιση, αρνούνται να προχωρήσουν σε δωρεά οργάνων.

Ποιο είναι το ποσοστό του γενικού πληθυσμού που θα χρειαστεί κάποια στιγμή στη ζωή του νεφρολόγο;
Το ποσοστό του γενικού πληθυσμού που πιθανόν να χρειαστεί νεφρολόγο κάποια στιγμή στη ζωή του δεν είναι ευκαταφρόνητο, αν αναλογιστεί κανείς ότι οι ασθενείς που τελικά καταλήγουν σε Χρόνια Νεφρική Νόσο Τελικού Σταδίου, αυξάνονται κατά 2% ετησίως και συνολικά ο αριθμός των ατόμων με Χρόνια Νεφρική Νόσο στην Ελλάδα ανέρχεται στο 1.000.000 (10% του συνολικού πληθυσμού της χώρας).

Είναι ίσως η μοναδική ειδικότητα στην ιατρική που φέρνει τόσο κοντά τον γιατρό με τον ασθενή, με τον οποίο συναντά τρεις – τέσσερις φορές την εβδομάδα. Ταυτόχρονα όμως, οι ασθενείς αυτοί έχουν πολύ υψηλό ποσοστό θνησιμότητας ετησίως. Πώς το διαχειρίζεστε αυτό;
Το θέμα του θανάτου έχει πολύ διαφορετική διαχείριση σε κάθε περίπτωση. Άλλη φορά με το «γιατί», άλλη φορά με αίσθημα λύτρωσης για αυτόν που υποφέρει. Η θρησκεία, ο χριστιανισμός και η πίστη μου με έχουν βοηθήσει πολύ. Πιστεύω ακράδαντα ότι τόσο για τη ζωή όσο και για το θάνατο ΑΛΛΟΣ αποφασίζει και αυτό το διαχειρίζομαι χωρίς ιατρικό εγωϊσμό ή έπαρση. Η πορεία των νεφροπαθών είναι διαφορετική, άλλοι υπακούουν στις ιατρικές συμβουλές, άλλοι είναι αυτοκαταστροφικοί, άλλοι υποχόνδριοι – όλοι βέβαια είναι παιδιά μας και είμαστε δίπλα τους για να διασφαλίσουμε την άριστη συνεργασία και εμπιστοσύνη στη σχέση ιατρού-ασθενή.

Πώς αγαπήσατε τη νεφρολογία;
Εγώ άλλαξα ειδικότητα στην πορεία. Είχα εμπνευστή και μέντορα έναν άνθρωπο που αγαπούσα και αγαπώ πολύ, τον διευθυντή Νεφρολόγο του Νοσοκομείου Σύρου, κ. Παπαχρήστο Βασίλειο. Το 1997 είχε μόλις έρθει στο νοσοκομείο ως νέος διευθυντής για να ξεκινήσει η αιμοκάθαρση στο νομό Κυκλάδων. Εντυπωσιάστηκα από τον τρόπο προσέγγισης του στους ασθενείς, την τόλμη του να φύγει από την Πάτρα για να βοηθήσει να μην ξεσπιτώνονται οι άνθρωποι των Κυκλάδων, απλά και μόνο επειδή είχαν ενταχθεί στο παρήμερο σχήμα των αιμοκαθάρσεων. Εγώ τότε έκανα το τρίμηνο μου πριν το αγροτικό μου στην Ίο, εν αναμονή της ειδικότητας που είχα επιλέξει και που ήταν η Ψυχιατρική. Η καλοσύνη του και η δοτικότητά του ήταν απαράμιλλες, η μεταδοτικότητά του με έκανε να λατρέψω τη Νεφρολογία (υπάρχουν πολλές λεπτομέρειες συγκινητικές που τις έχω βαθιά μέσα μου) και έτσι, μετά από ώριμη σκέψη, άλλαξα ειδικότητα, πηγαίνοντας στο νοσοκομείο που μου υπέδειξε και το οποίο ήταν μεγάλο σχολείο: το Λαϊκό Νοσοκομείο Αθηνών. Η συμβουλή του ήταν ότι δεν επρόκειτο ποτέ να μετανιώσω για την επιλογή και της ειδικότητας και του νοσοκομείου και όντως έτσι είναι. Χρωστώ μεγάλη ευγνωμοσύνη και στους δασκάλους μου και στο μέντορά μου.

Θα ήθελα και μια ιατρική συμβουλή…
Well being. Δεν αρκεί να ζούμε, να υπάρχουμε έτσι απλά, πρέπει να ζούμε καλά και να προσέχουμε πολύ τον εαυτό μας, να επενδύουμε στη φιλία, στη συμπόνοια, στο γέλιο, στην ευγνωμοσύνη, στην ευχαριστία, στην υγεία. Τα καθαρά συναισθήματα δεν εξαρτώνται από τους άλλους, ξεκινούν από εμάς τους ίδιους, από την ύπαρξή μας.