Category: ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ

Mαρίζα Φασιανού

Εταίρος & Διευθύνων Σύμβουλος Μουσείου Αλέκος Φασιανός- Ιδρύτρια της γκαλερί ΙΡΙΣ

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ: ΑΝΝΑ ΓΡΙΜΑΝΗ

Το πρώτο κεφάλαιο της διαδρομής σας.
Γεννήθηκα στην Αθήνα. Το σχολείο μου ήταν το Αρσάκειο,στο οποίο είχα την τύχη να μαθητεύσω δίπλα σε άριστους καθηγητές και έχοντας κλήση στην κλασσική παιδεία. Η σκέψη, το ήθος, η διανοητική ανάπτυξη που καλλιεργούσαν ήταν ανεκτίμητα αγαθά και γι’ αυτό τους μνημονεύω με σεβασμό. Σπούδασα νομικά στην Νομική Αθηνών με επίσης σημαντικότατους ακαδημαϊκούς καθηγητές! Άσκησα την δικηγορία για λίγα χρόνια.

Τα χρόνια που διαμορφώνεται η προσωπικότητα.
Νομίζω ότι αρχής γενομένης από το σπίτι που μεγάλωσα, όπου επικρατούσε φιλελεύθερο πνεύμα-γεγονός όχι δεδομένο για την εποχή εκείνη-μέχρι τις φιλικές σχέσεις του πατέρα μου με καλλιτέχνες, με τους οποίους προτιμούσε να συνδιαλέγεται, να ανταλλάσσει απόψεις και τελικά να εμπλέκει σε όλο αυτή την επικοινωνία και εμάς τα δυό του παιδιά- την μικρότερη αδελφή μου κι εμένα -μέχρι τα σχολικά και φοιτητικά χρόνια, ότι όλα συνετέλεσαν,νχωρίς βέβαια να το έχω τότε αντιληφθεί, σε αυτό που θα ακολουθούσε…

Όταν κτίστηκε η καριέρα.
Αρχίζοντας με κέφι και εργατικότητα το επάγγελμα του δικηγόρου, ήρθε μια στιγμή που παρατήρησα τον εαυτό μου να συγκινείται από το ελεύθερο πνεύμα, τις λόγιες αντιλήψεις, την δημιουργικότητα, την φαντασία των καλλιτεχνών βλέποντας διαρκώς και τα έργα τους και σε συνδυασμό με τις συνθήκες της ζωής μου, οπότε εκείνη την στιγμή, αποφάσισα να κάνω μια τολμηρά μεγάλη στροφή! Να ασχοληθώ με την τέχνη ανοίγοντας γκαλερί.

Τι στοχεύσατε με το νέο ρόλο σας και τι πετύχατε;
Θέλησα να βοηθώ νέους καλλιτέχνες να κάνουν πράξη το όραμα τους, να επιμένουν σε αυτό, να δημιουργούν και τελικά να καταφέρνουμε να δημιουργούμε λάτρεις της τέχνης, συλλέκτες από έρωτα, πράγμα που θα ήταν εκτός από ευχάριστο λυτρωτικό σε κάποιες περιπτώσεις.

Στην κοινή ζωή σας με τον σπουδαίο Αλέκο Φασιανό- τι το σημαντικότερο κατακτήθηκε;
Άλλωστε ο Αλέκος Φασιανός, που εντωμεταξύ ήρθε στην ζωή μου αυτό πρέσβευε. Ο ρόλος του γκαλερίστα δεν πρέπει να είναι μόνο η πώληση χωρίς σχέση χωρίς διάλογο. Έλεγε ότι πρόκειται περί λειτουργήματος. Να είσαι δηλαδή ο δάσκαλος, ο καθοδηγητής, ο φίλος, ένας άνθρωπος που μπορεί να εμπιστευτεί την γνώμη σου ο τελικός αγοραστής. Αυτός που κάνει την δουλειά του έτσι, την κάνει σωστά.
Οι αρχές του, η μοναδική παιδεία του, η λογική αλλά και η συντροφικότητα του υπήρξαν βοηθητικές για εμένα πάντα!
Ενισχύθηκε η σιγουριά και η αυτοπεποίθηση μου ως προς την δουλειά μου.

Ποια είναι τα χαρακτηριστικά στη προσωπικότητα μιας γυναίκας, που διακρίνεται.
Ως γυναίκες που είμαστε, εργαζόμενες, μητέρες, σύντροφοι έχουμε τόσους διαφορετικούς ρόλους να υπηρετήσουμε, τόση ενέργεια να καταναλώσουμε, τόσες ισορροπίες να διατηρήσουμε, που πραγματικά θαυμάζω όλες εκείνες που τα καταφέρνουν, έστω και με παραλήψεις έστω και με κενά. Είναι τόση η προσπάθεια που καταβάλουν, ώστε κάθε φορά που το παρατηρώ σε κάποια γυναίκα με την οποία συναναστρέφομαι, πραγματικά υποκλίνομαι!

Οι αδιαπραγμάτευτες αξίες σας.
Θεωρώ ότι με ειλικρίνεια, αυθεντικότητα, ευγένεια, σεβασμό, καλοσύνη και αγάπη στον άνθρωπο η ζωή είναι σίγουρα πιο ωραία. Να είσαι ακέραιος.

Το στοίχημα με την τέχνη που ως σύγχρονη κοινωνία πρέπει να κερδίσουμε.
Βλέπουμε ότι και στην τέχνη έχουν «ειπωθεί» σχεδόν τα πάντα…Η τέχνη έχει εκφραστεί πλέον με όσους τρόπους η φαντασία, η ελευθερία έκφρασης και τα μέσα επιτρέπουν. Σίγουρα αυτό είναι κατάκτηση!
Αρκεί να μη χαθεί η επικοινωνία μεταξύ δημιουργού και θεατή. Η δημιουργία δηλαδή να αγγίζει τον θεατή. Να τον συγκινεί διεγείροντας συναισθήματα, μνήμες, προβληματισμούς, ψυχική ανάταση. Η τέχνη παράγεται από τον άνθρωπο και απευθύνεται στον άνθρωπο και μάλιστα στον καλύτερο εαυτό μας. Αυτό πρέπει να διασφαλιστεί.

«Και χρωστάμε στην διάρκεια μιας λάμψης την πιθανή ευτυχία μας» (Οδ. Ελύτης). Η έννοια της ευτυχίας -προσωπικά;
Λέμε για παράδειγμα ότι η επίσκεψη σε μια ωραία έκθεση μας έκανες χαρούμενους ή ένα πρωινό δίπλα στην θάλασσα αγναντεύοντας ή ακόμα απολαμβάνοντας ένα επιβλητικό ορεινό τοπίο.
Ακούγοντας τα γέλια των παιδιών…. και τόσες άλλες στιγμές, που μπορεί να είναι εικόνες και συναισθήματα μικρής διάρκειας, αλλά που αυτές οι στιγμές είναι αυτό που ονομάζουμε ευτυχία. Η πληρότητα που αισθανόμαστε εκείνη τη στιγμή.

Ποιες εκθέσεις και καλλιτεχνικά γεγονότα σχεδιάζετε να παρουσιάσετε;
Για εμάς, είναι μεγάλη χαρά και η ανταπόκριση του κοινού και η αγάπη με την οποία έχει αγκαλιάσει το μουσείο Αλέκος Φασιανός, στο γνωστό οίκημα που εκείνος έχτισε με τον αρχιτέκτονα Κυριάκο Κρόκο.
Τα εκθέματα, τα εκπαιδευτικά προγράμματα για παιδιά, οι ξεναγήσεις, οι δράσεις σε όλη την διάρκεια του χρόνου μας δίνουν έμπνευση και διάθεση να συνεχίζουμε!
Ένας τομέας, που έχουμε αναπτύξει πολύ είναι οι διάλογοι νεότερων καταξιωμένων καλλιτεχνών με το έργο του Α.Φασιανού. Μετά λοιπόν από τις πολύ επιτυχημένες εκθέσεις του Πάνου Προφήτη, της Ευγενίας Βερελή, εγκαινιάζεται η έκθεση της Μαλβίνας Παναγιωτίδη στις 27/5/ 2026 και θα διαρκέσει έως τις 11/10/2026
Παράλληλα εκθέτουμε το έργο του Α. Φασιανού στο εξωτερικό, όπως η Art Basel και η Frieze ενώ ολοκληρώνεται η ατομική του έκθεση στο Λονδίνο στην γκαλερί Herald st.και ακολουθούν ομαδικές στην Κοπεγχάγη και Γενεύη.
Στην γκαλερί στην Αθήνα μόλις ολοκληρώθηκε η έκθεση του Αλέξανδρου Σιμόπουλου και ανοίγει η έκθεση του Στέλιου Καραμανώλη, ο οποίος μας έρχεται από το Βερολίνο.

ΒΑΡΒΑΡΑ ΜΩΡΑΙΤΗ

Διευθύντρια της Μονάδας Οικονομικής και Διοικητικής Υποστήριξης (Μ.Ο.Δ.Υ.) του Ειδικού Λογαριασμού Κονδυλίων Έρευνας (Ε.Λ.Κ.Ε.) του Ε.Κ.Π.Α.

Συνέντευξη στην Άννα Γριμάνη

Με σπουδές οικονομικών, προσήλωση στην εργασία της στο ΕΚΠΑ από το 2002 η Βαρβάρα Μωραίτη κατέχει μια θέση διοικητικής ευθύνης στο ΕΛΚΕ, δηλαδή τον Ειδικού Λογαριασμού Κονδυλίων Έρευνας του Πανεπιστημίου.
Με σκοπό την σαφή υποστήριξη της έρευνας στη χώρα, από τον διευθυντικό ρόλο της μεριμνά για τη ‘λήψη μέτρων που είναι απαραίτητα για την απρόσκοπτη λειτουργία των ερευνητικών προγραμμάτων και τη νόμιμη και αποτελεσματική χρήση των πόρων, διευκρινίζει, ενισχύοντας την καινοτομία. Τι απαιτεί ένας επιτυχημένος διοικητικός ρόλος από την ίδια- μια γυναίκα; ‘Να εκφράζεται με σαφήνεια, να ακούει, να μην είναι «ξύλινη», θα πει, να βλέπει την «μεγάλη εικόνα», να θέτει οράματα, να παίρνει δύσκολες αποφάσεις και να αναλαμβάνει την ευθύνη για τα αποτελέσματα.

Οι δραστηριότητες του ΕΛΚΕ.
Αντικείμενο έχει τη διαχείριση και αξιοποίηση των κονδυλίων επιστημονικής έρευνας, εκπαίδευσης, κατάρτισης, τεχνολογικής ανάπτυξης και καινοτομίας, καθώς και την παροχή συναφών υπηρεσιών, προς επίτευξη του σκοπού του.
Σκοπός του Ε.Λ.Κ.Ε. είναι η διαχείριση και διάθεση κονδυλίων που προέρχονται από οποιαδήποτε πηγή χρηματοδότησης, και προορίζονται για την κάλυψη δαπανών, οποιουδήποτε είδους, που είναι απαραίτητες για τις ανάγκες εκτέλεσης έργων ερευνητικών, εκπαιδευτικών, επιμορφωτικών, αναπτυξιακών, καθώς και έργων συνεχιζόμενης κατάρτισης, προς όφελος του Πανεπιστημίου.

Από που προέρχονται οι πόροι του;
Οι πόροι του ΕΛΚΕ προέρχονται από πολλές διαφορετικές πηγές, όπως από εθνικούς και διεθνείς πόρους, χορηγίες, δωρεές, έσοδα από δίδακτρα μεταπτυχιακών προγραμμάτων σπουδών, και από έργα παροχής υπηρεσιών.
Αποτελεί Φορέα Γενικής Κυβέρνησης. Εποπτεύεται από το Υπουργείο Παιδείας Θρησκευμάτων και Αθλητισμού και ελέγχεται από το Ελεγκτικό Συνέδριο και το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους.
Η Επιτροπή Ερευνών του Ειδικού Λογαριασμού Κονδυλίων Έρευνας είναι το αποφασιστικό όργανο του Ε.Λ.Κ.Ε. και είναι διακριτό από τα όργανα διοίκησης του Πανεπιστημίου.
Ο ΕΛΚΕ αποτελεί βραχίονα για την έρευνα στην Ελλάδα;
Ο ΕΛΚΕ αποτελεί βραχίονα για την έρευνα στην Ελλάδα διότι παρέχει διοικητική και οικονομική υποστήριξη στα ερευνητικά έργα που υλοποιούνται από το Διδακτικό Προσωπικό του Ιδρύματος, τους ερευνητές καθώς και άλλους συνεργάτες, και προωθεί την καινοτομία και τη σύνδεση της έρευνας με την παραγωγική διαδικασία, την τεχνολογική ανάπτυξη και τις πρακτικές εφαρμογές. Για παράδειγμα, το πρόγραμμα Horizon Europe είναι το βασικό χρηματοδοτικό πρόγραμμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την έρευνα και την καινοτομία.

Kι ευρέως γνωστή δυνατότητα χρηματοδότησης.
Για την Ελλάδα, αποτελεί κρίσιμη ευκαιρία χρηματοδότησης για τα πανεπιστήμια γιατί στοχεύει στην ενίσχυση της επιστημονικής αριστείας, της ανταγωνιστικότητας και της πράσινης/ψηφιακής μετάβασης
Οι Δράσεις Marie Skłodowska-Curie αποτελούν το κορυφαίο πρόγραμμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την εκπαίδευση και την επαγγελματική εξέλιξη ερευνητών, χρηματοδοτώντας διδακτορικά και μεταδιδακτορικά προγράμματα σε όλους τους επιστημονικούς τομείς. Προσφέρουν υποτροφίες για την ενίσχυση της κινητικότητας και της έρευνας. Ο ΕΛΚΕ είναι ο μηχανισμός που επιτρέπει στα ελληνικά πανεπιστήμια να προσελκύουν και να διαχειρίζονται ερευνητικά προγράμματα, ενισχύοντας την ερευνητική τους δραστηριότητα μέσα στο κανονιστικό πλαίσιο που διέπει η εθνική και κοινοτική νομοθεσία.

Πως λειτουργεί σχετικά με την χρηματοδότηση- δώστε μας ορισμένα νούμερα.
Έως το 2009 η τακτική επιχορήγηση στο Πανεπιστήμιο άγγιζε τα 40 με 50.000.000 ευρώ. Λόγω της οικονομικής κρίσης επήλθε μια κατακόρυφη πτώση κατά τα έτη 2013-2014 της τάξεως των 9.000.000 ευρώ. Σήμερα η ετήσια τακτική επιχορήγηση του Πανεπιστημίου κυμαίνεται στο ποσό των 15 με 16.000.000 ευρώ από την οποία πρέπει να καλυφθούν όλες οι λειτουργικές του ανάγκες μεταξύ των οποίων η ηλεκτρική ενέργεια, η καθαριότητα και η φύλαξη των κτηρίων, οι τηλεπικοινωνίες, τα μισθώματα, το φυσικό αέριο και τα καύσιμα. Με την κάλυψη και των ανελαστικών δαπανών το ποσό της επιχορήγησης που υπολείπεται δεν επαρκεί για να καλύψει ανάγκες εκπαίδευσης, συντήρησης των κτηρίων, αγορά εξοπλισμού.
Τι καλύπτει και ειδικότερα τι θα αποδοθεί στο Πανεπιστήμιο για το 2026;
Τα τελευταία χρόνια ο Ε.Λ.Κ.Ε. συνεισφέρει ουσιωδώς μέσω της διάθεσης μέρους των ετήσιων εσόδων του στη δημιουργία έργων, τα οποία υποστηρίζουν τις λειτουργικές του ανάγκες, εκπαιδευτικές, ερευνητικές και λοιπές δράσεις των επιμέρους ακαδημαϊκών μονάδων του Ιδρύματος, και εν γένει δράσεις που σχετίζονται με το στρατηγικό σχέδιο και την αναπτυξιακή πολιτική του και καλύπτει μέρος βασικών λειτουργικών αναγκών, οι οποίες παλαιότερα βάρυναν τον τακτικό προϋπολογισμό του Πανεπιστημίου, όπως συντηρήσεις των κτηρίων, διαμόρφωση χώρων, εργαστηρίων, αμφιθεάτρων και αιθουσών διδασκαλίας εξασφαλίζοντας με αυτόν τον τρόπο τόσο τη συνέχιση της ομαλής λειτουργίας του Πανεπιστημίου, όσο και την περαιτέρω ανάπτυξή του. Για το οικονομικό έτος 2026, αποδόθηκε στο Πανεπιστήμιο ποσό της τάξεως του 1.000.000 ευρώ.

Πότε και πώς ξεκινά η σχέση σας με τον οργανισμό κι ο ρόλος σας σήμερα;
Εργάζομαι από το 2002 στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (Ε.Κ.Π.Α.), ως Διοικητική Υπάλληλος με τοποθέτηση στον Ειδικό Λογαριασμό Κονδυλίων Έρευνας (Ε.Λ.Κ.Ε.) Το 2014 μετακινήθηκα με απόφαση του τότε Πρύτανη, Καθηγητή κύριο Θεοδόσιου Πελεγρίνη στο Τμήμα Προμηθειών της Διεύθυνσης Οικονομικών Υπηρεσιών όπου μου ανατέθηκαν τα καθήκοντα της Προϊσταμένης του Τμήματος. Το 2019 ανέλαβα ως Προϊσταμένη το Τμήμα Εκκαθάρισης Δαπανών της ίδιας Διεύθυνσης και το 2023 μου ανατέθηκαν από τον Πρύτανη Καθηγητή κ. Αθανάσιο Μελέτιο Δημόπουλο τα καθήκοντα της Διεύθυνσης Οικονομικών Υπηρεσιών του Ε.Κ.Π.Α. Το 2024 μετακινήθηκα με απόφαση του νυν Πρύτανη, Καθηγητή κ. Γεράσιμου Σιάσου στον ΕΛΚΕ αναλαμβάνοντας τα καθήκοντα της Διεύθυνσης της Μ.Ο.ΔΥ. του Ε.Λ.Κ.Ε.

Και οι προκλήσεις που αντιμετωπίζετε;
Εκτός από τα καθήκοντα της Διεύθυνσης της Μ.Ο.Δ.Υ. του Ε.Λ.Κ.Ε., έχω και την ιδιότητα του Προϊσταμένου Οικονομικών Υπηρεσιών (Π.Ο.Υ.). Ο Π.Ο.Υ. έχει ελεγκτικό ρόλο και λογοδοτεί στο Γενικό Λογιστήριο του Κράτους.
Οι προκλήσεις; Πολλές! Καλούμαι να διαχειριστώ το ανθρώπινο δυναμικό της Υπηρεσίας, να διατηρώ ήρεμο το κλίμα μεταξύ των εργαζομένων, να συντονίζω τη ροή εργασιών με τρόπο ώστε να υλοποιούνται τα έργα εντός των προβλεπόμενων προθεσμιών, προκειμένου να συνεχίζεται αδιάκοπα η έρευνα.
Είναι μια συνεχιζόμενη πάλη ανάμεσα στον έλεγχο της νομιμότητας και κανονικότητας των διαδικασιών και της επίλυσης των θεμάτων με τρόπο ευέλικτο έχοντας ως σκοπό να μην εμποδίζεται ή διακόπτεται η έρευνα. Μέριμνά μου είναι η λήψη μέτρων που είναι απαραίτητα για την απρόσκοπτη λειτουργία των ερευνητικών προγραμμάτων και τη νόμιμη και αποτελεσματική χρήση των πόρων.

Τι απαιτεί μια θέση διοικητικής ευθύνης και ηγεσίας από μια γυναίκα;
Μια θέση διοικητικής ευθύνης και ηγεσίας απαιτεί από μια γυναίκα να διακρίνεται για την ικανότητά της να κατανοεί τις ανάγκες της ομάδας της, να δημιουργεί ένα ασφαλές και υποστηρικτικό εργασιακό περιβάλλον, ενισχύοντας την καινοτομία και την αφοσίωση, να συνεργάζεται, να εκφράζεται με σαφήνεια, να ακούει, να μην είναι «ξύλινη», να βλέπει την «μεγάλη εικόνα», να θέτει οράματα, να παίρνει δύσκολες αποφάσεις και να αναλαμβάνει την ευθύνη για τα αποτελέσματα.

Σε καθημερινή βάση;
Να διαχειρίζεται το στρες, να ανακάμπτει από αποτυχίες και να προσαρμόζεται σε γρήγορες αλλαγές, συχνά λειτουργώντας υπό καθεστώς υψηλότερων προσδοκιών, να παραμένει πιστή στις αξίες της, να εμπιστεύεται τις ικανότητές της να θέτει όρια και να διαχειρίζεται το χρόνο της αποτελεσματικά, αντιμετωπίζοντας τις επιπλέον ευθύνες που συχνά επωμιζόμαστε οι γυναίκες. Η θέση απαιτεί να είσαι διαθέσιμη 24/7 και προϋποθέτει να είσαι το πρόσωπο που όλοι θέλουν να δουλέψουν μαζί του.

Πως θα συνοψίζατε το πεδίο εξέλιξης για την έρευνα στην Ελλάδα;
Το πεδίο εξέλιξης της έρευνας στην Ελλάδα χαρακτηρίζεται από μια δυναμική φάση μετασχηματισμού. Διανύουμε τη μετάβαση από το μοντέλο της ακαδημαϊκής έρευνας στο μοντέλο έρευνας και καινοτομίας με την ιδιωτική πρωτοβουλία να παρουσιάζει πιο ενεργό ρόλο ωστόσο η δημόσια χρηματοδότηση παραμένει ο βασικός και αναντικατάστατος πυλώνας ιδιαίτερα για τη βασική έρευνα. Ως κεντρικούς μοχλούς θα αναφέραμε το ΕΛΙΔΕΚ (Ελληνικό Ίδρυμα Έρευνας και Καινοτομίας) και τους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης (“Ελλάδα 2.0”) που χρηματοδοτούν βασική και εφαρμοσμένη έρευνα με έμφαση στην αριστεία και τη σύνδεση με την αγορά εργασίας, τη Γενική Γραμματεία Έρευνας και Καινοτομίας (ΓΓΕΚ), ως βασικό κρατικό φορέα που συντονίζει την εθνική πολιτική για την έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη, το Εθνικό Κέντρο Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης (ΕΚΕΤΑ) που κατατάσσεται στους κορυφαίους φορείς της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην προσέλκυση ευρωπαϊκών πόρων, το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών (ΕΙΕ), το οποίο παραμένει πυρήνας εκσυγχρονισμού με διεθνή εμβέλεια.

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΗ Ζέτα Τζιώτη

Η διαδρομή της Ινώς Αφεντούλη συνιστά ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα ανθρώπου που διαμόρφωσε την πορεία του μέσα από τη συνάντηση διαφορετικών κόσμων και εμπειριών. Γεννημένη στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου, σε ένα πολυπολιτισμικό περιβάλλον με έντονες ιστορικές και κοινωνικές αναφορές, ανέπτυξε από νωρίς μια ευρύτερη αντίληψη για τον κόσμο και τις δυναμικές του. Η ιδιότητα της Αιγυπτιώτισσας δεν αποτελεί απλώς καταγωγή, αλλά ένα βιωματικό υπόβαθρο που επηρέασε ουσιαστικά τόσο τη σκέψη, όσο και την επαγγελματική της κατεύθυνση.
Σπούδασε Νομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και συνέχισε με μεταπτυχιακές σπουδές στις Πολιτικές Επιστήμες και την Πολιτική Επικοινωνία στα Πανεπιστήμια Paris I-Sorbonne και Paris II, αποκτώντας ισχυρά θεωρητικά εφόδια που συνδύασε δημιουργικά με την πρακτική εμπειρία. Η δημοσιογραφική της σταδιοδρομία ξεκίνησε το 1985 στην εφημερίδα «Αυγή», ενώ στη συνέχεια συνεργάστηκε ως πολιτική συντάκτρια με σημαντικά έντυπα και μέσα ενημέρωσης, όπως «Η Καθημερινή», «Μεσημβρινή», «Εξουσία», το Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων, τους ραδιοφωνικούς σταθμούς Αθήνα 9,84 και ΣΚΑΪ, καθώς και τον τηλεοπτικό σταθμό STAR. Υπήρξε επίσης αρχισυντάκτρια της ελληνικής έκδοσης του Economist Intelligence Unit κατά την περίοδο 1996–1999.
Από το 2002 έως το 2022 υπηρέτησε στη Διεύθυνση Δημόσιας Διπλωματίας του ΝΑΤΟ, με έδρα τις Βρυξέλλες, αναλαμβάνοντας τον σχεδιασμό και την υλοποίηση της επικοινωνιακής στρατηγικής της Συμμαχίας για τις χώρες της νότιας Ευρώπης —Ελλάδα, Γαλλία, Ιταλία, Ισπανία και Πορτογαλία— καθώς και για χώρες εταίρους στον Καύκασο και την Κεντρική Ασία. Η πολυετής αυτή εμπειρία της προσέδωσε βαθιά γνώση των διεθνών σχέσεων, της εξωτερικής πολιτικής και της στρατηγικής επικοινωνίας σε σύνθετα γεωπολιτικά περιβάλλοντα.
Έχει διατελέσει Εκτελεστική Διευθύντρια του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων του Παντείου Πανεπιστημίου, γενική γραμματέας του Ευρωπαϊκού Δικτύου Ελληνίδων Δημοσιογράφων, μέλος διοικητικών συμβουλίων και ιδρυτικό μέλος σημαντικών διακρατικών πρωτοβουλιών, όπως το Ελληνο-Ισραηλινό και το Ελληνο-Τουρκικό Φόρουμ.
Σήμερα κατέχει τη θέση ιδιαίτερης βαρύτητας της Ειδικής Συμβούλου του ΕΛΙΑΜΕΠ και Επικεφαλής του Παρατηρητηρίου Γεωπολιτικής και Διπλωματίας συμμετέχοντας στον δημόσιο διάλογο γύρω από κρίσιμα ζητήματα διεθνούς πολιτικής και ευρωπαϊκής προοπτικής.
Το συγγραφικό της έργο περιλαμβάνει τις εκδόσεις «Ποια Ευρώπη Θέλουμε» (εκδ. Ι. Σιδέρης, 1997), «Μάης ’68, Είκοσι Χρόνια Μετά» (εκδ. Οδυσσέας, 1988) και «Διαδρομές με τον Βύρωνα Θεοδωρόπουλο» (εκδ. Ποταμός, 2005), ενώ έχει δημοσιεύσει πλήθος άρθρων και αναλύσεων σε ελληνικά και διεθνή μέσα. Για την προσφορά της στην προώθηση της ευρωπαϊκής ιδέας τιμήθηκε με το Βραβείο Καλλιγά της Ένωσης Ευρωπαίων Δημοσιογράφων το 2001 και υπήρξε υποψήφια για το βραβείο «Γυναίκες της Ευρώπης».
Η πορεία της χαρακτηρίζεται από συνέπεια, γνώση και ουσιαστική προσφορά. Με σαφή αντίληψη των διεθνών συσχετισμών και βαθιά κατανόηση της ευρωπαϊκής πραγματικότητας, συμβάλλει με τρόπο νηφάλιο και τεκμηριωμένο στον δημόσιο διάλογο. Η παρουσία της δεν περιορίζεται στην καταγραφή ή την ανάλυση, αλλά επεκτείνεται στη διαμόρφωση θέσεων και προσεγγίσεων που ενισχύουν την κατανόηση ενός διαρκώς μεταβαλλόμενου κόσμου.
Στη συζήτησή μας αγγίξαμε ένα ευρύ φάσμα θεμάτων που εκτείνονται από την προσωπική της διαδρομή στη δημοσιογραφία και τις επιρροές που διαμόρφωσαν τη σκέψη της στις διεθνείς σχέσεις, μέχρι τη σημασία της δημόσιας διπλωματίας και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει στη σύγχρονη εποχή. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην πολυετή εμπειρία της στο ΝΑΤΟ και στα διδάγματα που αποκόμισε από τη διαχείριση σύνθετων γεωπολιτικών ζητημάτων, ενώ συζητήσαμε επίσης για τις τρέχουσες ανακατατάξεις στο διεθνές σύστημα, την ευρωπαϊκή ασφάλεια και τη θέση της Ελλάδας σε ένα ρευστό περιβάλλον. Τέλος, αναλύσαμε τον ρόλο του ΕΛΙΑΜΕΠ ως δεξαμενής σκέψης, καθώς και τους στρατηγικούς του στόχους για την ενίσχυση του δημόσιου διαλόγου και τη διαμόρφωση μιας σύγχρονης ελληνικής εξωτερικής πολιτικής.

Κυρία Αφεντούλη, ξεκινήσατε τη διαδρομή σας στη δημοσιογραφία σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών αλλαγών. Ποια γεγονότα θεωρείτε ότι διαμόρφωσαν τις απόψεις σας στις διεθνείς σχέσεις;
Ξεκίνησα τη δημοσιογραφία το 1983 κάνοντας μεταπτυχιακές σπουδές στο Παρίσι. Ήταν μια περίοδος εξαιρετικά ενδιαφέρουσα για τα ευρωπαϊκά πράγματα με κυρίαρχη την προσωπικότητα του τότε Γάλλου Προέδρου, Φρανσουά Μιττεράν. Δέσποζε όχι μόνο στη γαλλική πολιτική σκηνή αλλά και την ευρωπαϊκή. Έθετε τους όρους για την ευρωπαϊκή ενοποίηση και ας μην ξεχνάμε ότι την ίδια περίοδο επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ήταν ένας άλλος μεγάλος Γάλλος, ο Ζακ Ντελόρ.
Η σκηνή που ο Μιττεράν χέρι-χέρι με τον Κολ αποτίουν φόρο τιμής στους πεσόντες του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου στο Βερντέν ήταν συγκλονιστική ως παράδειγμα συμφιλίωσης δύο χωρών με χιλιάδες θύματα στους δύο παγκόσμιους πολέμους.
Θα έλεγα ωστόσο ότι πέραν της γαλλικής μου εμπειρίας, που έχει επηρεάσει τον τρόπο σκέψης μου, καθοριστική στιγμή ήταν η πτώση του τείχους του Βερολίνου το Νοέμβριο του 1989 και όσα επακολούθησαν. Βρισκόμουν πάλι στο Παρίσι για μια αποστολή και το δελτίο των 8 ήταν για μένα ένα must όποτε ανοίγω την τηλεόραση και παρακολουθώ ζωντανά τα γεγονότα. Προβληματίστηκα αν θα έπρεπε να μπω στο τραίνο και να πάω αλλά επικράτησαν συνετότερες σκέψεις. Εκείνη τη μέρα όμως ήταν καθαρό πως γράφεται ιστορία. Όπως και σήμερα με όσα ζούμε είναι πάλι πολύ έντονη η αίσθηση που έχω πως γράφεται ιστορία.

Πώς επηρέασε η εμπειρία σας ως δημοσιογράφος τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζετε σήμερα την ανάλυση της εξωτερικής πολιτικής;
Η δημοσιογραφική μου εμπειρία καθορίζει σε πολύ μεγάλο βαθμό τον τρόπο ανάλυσης της εξωτερικής πολιτικής και των διεθνών σχέσεων. Ο δημοσιογράφος έχει άμεση επαφή με τα γεγονότα αλλά συχνά και με τους πρωταγωνιστές τους όποτε η προσέγγιση του είναι, πιστεύω, πολύ πιο ρεαλιστική και γόνιμη. Οι θεωρητικοί χωρίς να υποτιμώ τη δουλειά τους συχνά δεν μπορούν προσεγγίσουν τα γεγονότα με την ίδια αμεσότητα και διεισδυτικότητα.

Η πορεία σας συνδυάζει δημοσιογραφία, πολιτική ανάλυση και διεθνείς οργανισμούς. Ποια από αυτές τις εμπειρίες υπήρξε πιο καθοριστική;
Η εμπειρία που με οδήγησε στην επαγγελματική ωριμότητα ήταν η θητεία μου για δύο δεκαετίες σε έναν οργανισμό πολυεθνικό, το ΝΑΤΟ, όπου οι δεξιότητες που έπρεπε να αναπτύξω ήταν ένας συνδυασμός διπλωματίας και επικοινωνίας.
Για να το πετύχω έπρεπε να αφήσω στην άκρη την παρορμητικότητα, στοιχείο του δημοσιογράφου, και να καλλιεργήσω έναν τρόπο σκέψης και δράσης σε πολλά επίπεδα και βάθος ώστε να είναι αποτελεσματική η συνεργασία μου με άτομα, φορείς, κυβερνήσεις πολύ διαφορετικής προέλευσης.

Εργαστήκατε για πολλά χρόνια στο NATO στη διεύθυνση δημόσιας διπλωματίας. Ποια ήταν τα βασικά διδάγματα από αυτή την περίοδο;
-Η δημόσια διπλωματία, μια έννοια όχι τόσο κατανοητή ούτε αναπτυγμένη στην Ελλάδα, είναι η δραστηριότητα που αφορά στην καλλιέργεια της εικόνας αλλά και διάχυσης των προτεραιοτήτων ενός διεθνούς οργανισμού καθώς και μιας χώρας σε διεθνή ακροατήρια.
Στην περίπτωση των χωρών είναι ενδεχομένως πιο απλή δραστηριότητα την οποία επιτελούν οι αρμόδιες εθνικές αρχές. Στην περίπτωση των διεθνών οργανισμών, όπως το ΝΑΤΟ, ο ΟΗΕ, η ΕΕ η διαδικασία εκπόνησης δημόσιας διπλωματίας και ανάπτυξης της γίνεται πιο σύνθετη λόγω του πολυεθνικού τους χαρακτήρα καθώς πρέπει να εκφράζει τις χώρες-μέλη.

Πώς άλλαξε η αντίληψη της δημόσιας διπλωματίας μέσα στα χρόνια που εργαστήκατε στον οργανισμό;
-Η δημόσια διπλωματία και γενικότερα η επικοινωνία των διεθνών οργανισμών αλλά και των κρατών έχουν υποστεί επαναστατικές αλλαγές τα τελευταία είκοσι χρόνια λόγω της «εισβολής» των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στη δημόσια σφαίρα.
Από την προσωπική επικοινωνία που ήταν κυρίαρχη πριν, περάσαμε στη μαζική ηλεκτρονική επικοινωνία και την αποδοχή ή απόρριψη μηνυμάτων και θέσεων σε χρόνο μηδέν. Πρόκειται για μεγάλη πρόκληση ειδικότερα σε μια εποχή που η αξιοπιστία διεθνών φορέων εμφανίζει κάμψη.
Η επόμενη τεράστια πρόκληση θα είναι η επικράτηση της τεχνητής νοημοσύνης στην επικοινωνία χωρών και οργανισμών όπου όποιος διαθέτει τα ισχυρότερα μέσα θα μπορεί με μεγάλη ευκολία να επηρεάσει εκατομμύρια αποδεκτών.

Μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία, πώς θεωρείτε ότι επαναπροσδιορίζεται ο ρόλος του ΝΑΤΟ στην Ευρώπη;
Μπορούμε να μιλάμε για ΝΑΤΟ πριν και μετά την Ουκρανία. Οι χώρες της Συμμαχίας ανταποκρίθηκαν με μεγάλη αποτελεσματικότητα υποστηρίζοντας στρατιωτικά το Κίεβο, αλλά έμμεσα και την επικράτειά τους. Αν δεν το είχαν κάνει, και η Ουκρανία θα είχε ηττηθεί και η ασφάλεια των χωρών μας θα είχε σοβαρά κινδυνεύσει.
Πώς μπορεί μια μικρή ή μεσαία χώρα, όπως η Ελλάδα, να αξιοποιήσει καλύτερα τη συμμετοχή της σε διεθνείς οργανισμούς;
Η Ελλάδα θα έπρεπε να αξιοποιήσει στο μέγιστο δυνατό βαθμό τη συμμετοχή της σε διεθνείς οργανισμούς με ενεργητική διπλωματία και συμμετοχή σε δράσεις που αφορούν τις χώρες που θέλουμε να έχουμε στο πλευρό μας.

Βλέπουμε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών ανακατατάξεων. Ποιοι είναι οι μεγαλύτεροι κίνδυνοι για την ευρωπαϊκή ασφάλεια τα επόμενα χρόνια;
Στη σημερινή γεωπολιτική συγκυρία τίποτε δεν είναι δεδομένο. Βεβαιότητες του παρελθόντος ανατρέπονται. Η ευρωπαϊκή ασφάλεια στηριζόταν επί 80 χρόνια στην ύπαρξη του ΝΑΤΟ, στον ισχυρό δεσμό ΗΠΑ-Ευρώπης.
Εάν αυτός ο δεσμός κλονισθεί – και ήδη αυτή την απειλή επισείει ο πρόεδρος Τραμπ- οι ευρωπαϊκές χώρες είναι πιθανόν να αντιμετωπίσουν τη ρωσική απειλή σε βαθμό ανάλογο αυτού της Ουκρανίας.
Επομένως, όπως ήδη έχουν ξεκινήσει, πρέπει να οργανώσουν την ευρωπαϊκή άμυνα με ορίζοντα τη μειωμένη παρουσία των ΗΠΑ στην Ευρώπη. Χρειάζεται ένα βελούδινο διαζύγιο, οτιδήποτε άλλο θα είχε πολύ αρνητικές συνέπειες για την ήπειρο μας.

Πώς επηρεάζουν οι νέες διεθνείς ισορροπίες τη θέση της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο;
Οι διεθνείς εξελίξεις επηρεάζουν την ασφάλεια και της χώρας μας. Η Ελλάδα από το 1974 μέχρι σήμερα στηριζόταν αφενός στη σχέση της με τις ΗΠΑ για την αντιμετώπιση των προβλημάτων με την Τουρκία και αφετέρου στην ένταξη της στην ΕΕ για την οικονομική της σταθερότητα και τη συμμετοχή της σε ένα ισχυρό κλαμπ χωρών που λειτουργούσε και ως ασπίδα προστασίας έναντι της γείτονος.
Τα τελευταία χρόνια προστέθηκε και η ισχυρή σχέση με το Ισραήλ που δημιουργεί όρους στρατηγικής συνεργασίας στην Ανατολική Μεσόγειο. Αλλά καθώς η κατάσταση στην περιοχή είναι πολύ ρευστή, επιβάλλεται έξυπνη και πολυμερής διπλωματία με όλες τις χώρες της περιοχής.

Ποιος είναι σήμερα ο ρόλος του ΕΛΙΑΜΕΠ στη διαμόρφωση της δημόσιας συζήτησης για την εξωτερική πολιτική της Ελλάδας;
Το Ελληνικό Ίδρυμα Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ) στο δυναμικό του οποίου ανήκω από την αρχή της χρονιάς, είναι η μόνη ελληνική δεξαμενή σκέψης με διεθνή αναγνωρισιμότητα, δικτύωση και παρουσία.
Η συμβολή του στην προβολή της χώρας και στην άσκηση δημόσιας διπλωματίας έχει υπάρξει διαχρονικά εξαιρετικά σημαντική. Οι δεξαμενές σκέψης αποτελούν έναν πολύ σημαντικό δίαυλο επικοινωνίας διεθνώς για τη διαμόρφωση θέσεων πολιτικής που επηρεάζουν τόσο τα κράτη όσο και τους διακρατικούς και διεθνείς οργανισμούς. Είναι φυτώρια ιδεών, φόρα ανταλλαγής απόψεων σε ανεπίσημο επίπεδο που ωστόσο μπορούν να δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις για υιοθέτησή τους σε επίσημο επίπεδο.
Είναι επομένως απολύτως αναγκαίο για μια χώρα μικρή, όπως η Ελλάδα, να αξιοποιεί όλες αυτές τις δυνατότητες προώθησης των θέσεων της.

Ποιοι είναι οι βασικοί στρατηγικοί στόχοι του ΕΛΙΑΜΕΠ για τα επόμενα χρόνια;
Το Παρατηρητήριο Γεωπολιτικής και Διπλωματίας αποτελεί μια νέα στρατηγική πρωτοβουλία του ΕΛΙΑΜΕΠ με στόχο τη συστηματική ανάλυση των διεθνών και περιφερειακών μεταβολών που επηρεάζουν τη θέση, το αποτύπωμα ισχύος και τις στρατηγικές επιλογές της Ελλάδας.
Σε ένα διεθνές περιβάλλον όπου η πολυμέρεια υποχωρεί και η γεωπολιτική αβεβαιότητα αυξάνεται, το Παρατηρητήριο φιλοδοξεί να συμβάλει στη διαμόρφωση μιας σύγχρονης «υψηλής στρατηγικής» για την ελληνική εξωτερική πολιτική, μέσα από τεκμηριωμένες αναλύσεις και εφαρμόσιμες προτάσεις πολιτικής. Η προσπάθεια αυτή θα ενισχυθεί μέσω της ενεργού συμμετοχής μιας νέας γενιάς επιστημόνων, οι οποίοι, σε συνεργασία με το έμπειρο και καταρτισμένο ανθρώπινο δυναμικό του ΕΛΙΑΜΕΠ, θα μελετούν τις σημαντικές διεθνείς αλλαγές και θα συμβάλλουν στη διαμόρφωση ρεαλιστικών προτάσεων πολιτικής.

Πώς σκοπεύει το ΕΛΙΑΜΕΠ να ενισχύσει τον δημόσιο διάλογο γύρω από τα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής στην Ελλάδα;
Το μεγαλύτερο στοίχημα της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής σήμερα είναι να διέλθει με εσωτερική σύμπνοια και σταθερότητα την πολύ δύσκολη περίοδο αλλαγών που θα οδηγήσει σε μια νέα διεθνή ισορροπία.
Θα πρέπει να συμμετάσχει ενεργά στη διαμόρφωση της νέας ισορροπίας δυνάμεως στην Ευρώπη και να επιδιώξει τη σύγκλιση και όχι τη σύγκρουση με τις χώρες της περιοχής.

ΧΡΥΣΑ ΑΡΑΠΟΓΛΟΥ – ΔΗΜΑΡΧΟΣ ΚΑΛΑΜΑΡΙΑΣ

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΗ  ΦΩΤΕΙΝΗ ΝΑΣΣΟΥ

Είναι η πρώτη γυναίκα Δήμαρχος στην Καλαμαριά. Δεσμεύτηκε για «σχέδιο και δουλειά» και υποσχέθηκε «μία μεγάλη Καλαμαριά», συμπεριληπτική, εξωστρεφής, με συμμετοχικές διαδικασίες, που θα σέβεται και θα υπερασπιστεί τον δημόσιο χώρο.

Οι συνδημότες σας – σας τίμησαν με την ψήφο τους και σας εξέλεξαν Δήμαρχο της πόλης. Τι ζητούν, τι προσμένουν από εσάς;
Οι πολίτες της Καλαμαριάς μάς τίμησαν με μια ισχυρή εντολή ανανέωσης και προοπτικής. Ζήτησαν μια διοίκηση με σχέδιο, συνέπεια και αποτελεσματικότητα, που να μπορεί να δίνει λύσεις στην καθημερινότητα αλλά και να ανοίγει έναν νέο ορίζοντα για την πόλη.
Η Καλαμαριά έχει μεγάλες δυνατότητες και οι δημότες προσδοκούν έναν Δήμο πιο σύγχρονο, πιο εξωστρεφή και πιο διεκδικητικό. Έναν Δήμο που να εμπνέει εμπιστοσύνη, να λειτουργεί με διαφάνεια και να παράγει ουσιαστικό έργο με επίκεντρο τον άνθρωπο και την ποιότητα ζωής.

Δυόμισι χρόνια μετά, τι έχετε αποκομίσει από την ηγεσία της διοίκησης του Δήμου; Πόσο εφικτό είναι να γίνει το όραμα πράξη;
Η διοίκηση ενός μεγάλου Δήμου όπως η Καλαμαριά είναι μια απαιτητική αλλά και δημιουργική διαδικασία. Καθημερινά καλούμαστε να διαχειριστούμε σύνθετες ανάγκες, θεσμικές δυσκολίες και αυξημένες απαιτήσεις των πολιτών, μέσα σε ένα περιβάλλον που αλλάζει συνεχώς.
Παρ’ όλα αυτά, πιστεύω ότι όταν υπάρχει σχέδιο, επιμονή και συνεργασία, μπορείς να πετύχεις ουσιαστικά αποτελέσματα.
Η Καλαμαριά είναι μια πόλη με μοναδική ταυτότητα και τεράστιες δυνατότητες ανάπτυξης. Τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της, το παραλιακό μέτωπο, το Κόδρα, οι δημόσιοι χώροι, απαιτούν διαρκή διεκδίκηση και σοβαρό σχεδιασμό, ώστε να αποδοθούν πραγματικά στους πολίτες και στις επόμενες γενιές.
Και σε αυτόν τον δρόμο είμαστε σταθερά προσανατολισμένοι.

Ποια είναι τα πιο σημαντικά προβλήματα που καλείστε να αντιμετωπίσετε;
Τα προβλήματα έχουν διπλή διάσταση. Από τη μία, η καθημερινότητα των πολιτών: καθαριότητα, υποδομές, δημόσιος χώρος. Από την άλλη, ένα βαθύτερο, θεσμικό πρόβλημα: οι Δήμοι καλούνται να λειτουργήσουν χωρίς επαρκείς πόρους, χωρίς προσωπικό και με περιορισμένες δυνατότητες παρέμβασης.
Στην Καλαμαριά αυτό γίνεται ακόμη πιο έντονο. Η Καλαμαριά είναι η πόλη της θάλασσας, η πόλη των δύο αστικών ακτών που όμως δεν της ανήκει ούτε τετραγωνικό. Χαρακτηριστικό παράδειγμα που πλέον είναι γνωστό σε όλη τη χώρα είναι ο αγώνας μας για τη Μαρίνα της Αρετσούς που το Υπερταμείο θέλει να μετατρέψει σε πεδίο real estate μέσα στη θάλασσα. Η Καλαμαριά είναι η πόλη που έχει την ευλογία να διαθέτει στο κέντρο της ένα αστικό πάρκο όπως το Κόδρα κι όμως αυτό δεν μπορεί να το χαρεί, να το βιώσει ο κάτοικος και ο επισκέπτης εξαιτίας του πολυδαίδαλου ιδιοκτησιακού καθεστώτος. Αυτό δημιουργεί μια συνεχή πίεση και απαιτεί διαρκή διεκδίκηση.
Όλα τα παραπάνω, σε συνδυασμό με τις σύγχρονες προκλήσεις που δημιουργεί η κλιματική κρίση και η ανάγκη για βιώσιμη ανάπτυξη, κάνουν το μείγμα της καθημερινής μάχης ακόμα πιο δύσκολο.

Τελικά η αυτοδιοίκηση αυτοδιοικείται; Τι συμβαίνει με την υποστελέχωση;
Ας είμαστε ειλικρινείς: στην Ελλάδα, η αυτοδιοίκηση έχει γίνει πια… ετεροδιοίκηση. Οι Δήμοι έχουν διαρκώς αυξανόμενες ευθύνες και αρμοδιότητες, αλλά όχι την αντίστοιχη ελευθερία, ούτε φυσικά τους απαραίτητους πόρους.
Η υποστελέχωση είναι δραματική. Οι υπηρεσίες λειτουργούν στα όρια, ενώ το θεσμικό πλαίσιο αλλάζει συνεχώς, προσθέτοντας νέες υποχρεώσεις χωρίς τα αντίστοιχα εργαλεία.
Έχω τοποθετηθεί επανειλημμένα για την ανάγκη ουσιαστικής αποκέντρωσης. Δεν μπορεί να ζητάμε από τους Δήμους να δίνουν λύσεις, όταν δεν τους δίνουμε τα μέσα. Χρειάζεται πολιτική απόφαση: ή ενισχύουμε την αυτοδιοίκηση ή συνεχίζουμε να τη χρησιμοποιούμε ως «ενδιάμεσο».

Πώς κρίνετε τον εαυτό σας και την απόδοσή σας στη διοίκηση;
Η διοίκηση ενός Οργανισμού Αυτοδιοίκησης είναι ένας καθημερινός αγώνας. Αναλάβαμε τη διοίκηση σε μια απαιτητική συγκυρία, με σημαντικές οργανωτικές και οικονομικές δυσκολίες, αλλά από την πρώτη στιγμή επιλέξαμε να κινηθούμε με σχέδιο, σοβαρότητα και καθαρές προτεραιότητες.
Σήμερα μπορούμε να πούμε ότι η Καλαμαριά βρίσκεται σε μια σαφώς καλύτερη πορεία, με σταθεροποίηση των οικονομικών δεδομένων, καλύτερη λειτουργία των υπηρεσιών και σημαντικά έργα που είτε υλοποιούνται είτε μπαίνουν σε τροχιά υλοποίησης.
Αυτό μας δίνει αισιοδοξία αλλά και μεγαλύτερη ευθύνη να συνεχίσουμε ακόμη πιο δυναμικά.
Με αποφασιστικές ενέργειες και συνετή διαχείριση γλυτώσαμε τον δήμο από την οικονομική καταστροφή.

Αναδιοργανώσαμε τις δημοτικές υπηρεσίες με νέο Οργανισμό Εσωτερικής Υπηρεσίας.
Αποκαταστήσαμε την σχέση συνεργασίας των υπηρεσιών και των εργαζόμενων με την δημοτική αρχή.
Ιεραρχήσαμε τις ανάγκες της πόλης και δουλεύουμε με προγραμματισμό και απόλυτη προσήλωση στους στόχους μας, την προώθηση των απαραίτητων έργων και δράσεων.
Εξασφαλίσαμε την κατασκευή του μεγαλύτερου οδικού έργου στην ιστορία της Καλαμαριάς, της οδού Πόντου που αφού ολοκληρώνονται οι απαλλοτριώσεις με χρηματοδότηση 12,5 εκ ευρώ δημοπρατείται ως έργο εθνικού επιπέδου με προϋπολογισμό που αγγίζει τα 20 εκ ευρώ.
Μελετήσαμε και προωθούμε μεγάλο έργο ανάπλασης της ανατολικής Καλαμαριάς, ένα εμβληματικό έργο για τον Φοίνικα και την παραλία της Κρήνης, που χρηματοδοτείται με 15 εκ. ευρώ από το ΕΣΠΑ, δημοπρατείται στα τέλη του 2026 και θα αλλάξει την εικόνα μιας ολόκληρης περιοχής.
Η Καλαμαριά αποκτά σε λίγους μήνες ένα νέο πάρκο πράσινου και αναψυχής σε χώρο 8 στρεμμάτων στο αλιευτικό καταφύγιο, το πρώτο οργανωμένο πάρκο της παραλίας μας.
Διαμορφώνουμε μικρούς ελεύθερους χώρους σε πάρκα τσέπης.
Ξεκινάνε ασφαλτοστρώσεις σε δεκάδες δρόμους, ενώ δημοπρατήθηκαν δύο σημαντικά έργα συντηρήσεων κοινόχρηστων χώρων, δημοτικών κτιρίων και σχολείων.
Κερδίσαμε τη χρηματοδότηση με 1 εκ.ευρώ για την ενεργειακή αναβάθμιση του Πολιτιστικού Κέντρου στην πλατεία Σκρα, έργο που δημοπρατείται τον επόμενο μήνα.
Προωθούμε τη μελέτη για τον τουριστικό ποδηλατόδρομο που θα ενώνει τη Θεσσαλονίκη με την Καλαμαριά και θα αναπλάθει το μεγαλύτερο τμήμα της παραλίας.
Ξεκινάμε την εκπόνηση στρατηγικού σχεδίου για την αξιοποίηση του πρώην στρατοπέδου Κόδρα και ταυτόχρονα με τη συνεργασία του Πράσινου Ταμείου εξασφαλίζουμε την χρηματοδότηση για την απαλλοτρίωση των τελευταίων απαλλοτριώσεων.
Αλλάζουμε την εικόνα στην σχολική στέγη με την κατασκευή τριών νέων σχολείων, την αναβάθμιση των σχολικών αυλών και την συστηματική συντήρηση των σχολικών εγκαταστάσεων.
Δημιουργούμε σύγχρονες αθλητικές υποδομές, με τη διαμόρφωση του νέου Δημοτικού Αθλητικού Κέντρου στον Φοίνικα, την ανακατασκευή των αθλητικών εγκαταστάσεων στη Νέα Κρήνη, την αναβάθμιση του γηπέδου του Αριστοτέλη και τον εκσυγχρονισμό των μηχανολογικών εγκαταστάσεων του δημοτικού κολυμβητηρίου.
Εγκαταστήσαμε το νέο ΚΕΠ και το νέο ΚΑΠΗ στο Φοίνικα και λειτουργήσαμε το πρώτο ΚΗΦΗ της Καλαμαριάς.
Επεξεργαζόμαστε σχέδιο ανάπτυξης δημοτικής συγκοινωνίας για τη σύνδεση των σταθμών του μετρό με όλες τις περιοχές της πόλης.
Στην κοινωνική πολιτική έχουμε εξαιρετικές επιδόσεις, με κορυφαίο παράδειγμα την προσχολική αγωγή, όπου η Καλαμαριά βρίσκεται στην πρώτη θέση πανελλαδικά, στον κόμβο επιδόσεων της αυτοδιοίκησης του Υπουργείου Εσωτερικών.
Στον πολιτισμό δεν διαχειριζόμαστε απλώς δράσεις• παράγουμε πολιτισμό. Πετύχαμε τη δωρεά της σημαντικής συλλογής του Γιάννη Κυριακίδη, είμαστε πρωτοπόροι στις παιδικές βιβλιοθήκες, ενώ μεταμορφώνουμε το Remezzo σε έναν ζωντανό χώρο πολιτισμού, που φιλοξενεί σπουδαίες εκδηλώσεις και προσωπικότητες διεθνούς κύρους, όπως ο Κώστας Γαβράς. Μέλημα μας είναι η επανίδρυση πολιτιστικών θεσμών κύρους που αδικαιολόγητα καταργήθηκαν τα προηγούμενα χρόνια.

Υπάρχουν όμως ακόμη πολλά που πρέπει να γίνουν. Η διοίκηση δεν είναι ποτέ «ολοκληρωμένη», είναι μια συνεχής προσπάθεια βελτίωσης, διόρθωσης και προσαρμογής. Αυτό που μπορώ να πω με βεβαιότητα είναι ότι εργαζόμαστε με σχέδιο, διαφάνεια και συνέπεια.
Δεν αποφεύγουμε τις δύσκολες αποφάσεις, δεν κρυβόμαστε πίσω από δικαιολογίες. Διεκδικούμε, προχωράμε και διορθώνουμε όπου χρειάζεται.
Η απόδοση μιας διοίκησης δεν είναι στιγμιαία, είναι μια συνεχής διαδικασία. Και σε αυτή τη διαδικασία είμαστε παρόντες, με συνέπεια, επιμονή και πραγματικό έργο.

Η ανισότητα εκδηλώνεται σε όλα τα επίπεδα της πολιτικής. Εσείς το εισπράττετε αυτό; Πώς το αντιμετωπίζετε;
Η ανισότητα δεν είναι μια θεωρητική συζήτηση, αλλά μια πραγματικότητα που εξακολουθεί να εκδηλώνεται στην καθημερινότητα, στην εργασία, στη συμμετοχή στα κοινά και φυσικά στην πολιτική. Ταυτόχρονα όμως βλέπουμε ότι η κοινωνία και η αυτοδιοίκηση ωριμάζουν και διεκδικούν πιο ενεργά πολιτικές ισότητας με ουσιαστικό περιεχόμενο.
Η Τοπική Αυτοδιοίκηση έχει χρέος να βρίσκεται στην πρώτη γραμμή αυτής της προσπάθειας. Με την Επιτροπή Ισότητας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων της ΚΕΔΕ, όπου έχω την τιμή να είμαι Πρόεδρος, εργαζόμαστε συστηματικά ώστε οι πολιτικές ισότητας να περάσουν από τη θεωρία στην πράξη. Ήδη η Αναθεωρημένη Ευρωπαϊκή Χάρτα για την Ισότητα των Φύλων υπογράφεται πλέον από την πλειονότητα των Δήμων της χώρας, βάζοντας στην ατζέντα και νέα κρίσιμα ζητήματα της εποχής μας, όπως το stalking, η έμφυλη βία και οι σύγχρονες μορφές αποκλεισμού.
Ταυτόχρονα, προχωρούμε σε κινήσεις ώστε να αποτρέψουμε δυσμενείς εξελίξεις που περιλαμβάνονται στον υπό ψήφιση νέο Κώδικα Αυτοδιοίκησης, όπως η κατάργηση των Δημοτικών Επιτροπών Ισότητας και η μείωση του ποσοστού συμμετοχής των γυναικών στα αυτοδιοικητικά ψηφοδέλτια στο 30%. Θεωρούμε ότι πρόκειται για μια υπαναχώρηση σε ζητήματα που η κοινωνία έχει ήδη κατακτήσει και πιστεύουμε ότι αυτή η αντίληψη δεν θα περάσει. Ήδη η Επιτροπή μας, αλλά και πολλοί Δήμοι σε όλη τη χώρα, έχουν ενεργοποιηθεί με ψηφίσματα και παρεμβάσεις, στέλνοντας ένα ξεκάθαρο μήνυμα υπεράσπισης των πολιτικών ισότητας.

Επιπλέον, παραμένει ανοιχτό και το ζήτημα της θεσμικής κατοχύρωσης των Δομών Στήριξης Κακοποιημένων Γυναικών και θυμάτων βίας. Πρόκειται για δομές απολύτως αναγκαίες, που πρέπει να αποτελέσουν σταθερή ευθύνη της αυτοδιοίκησης και να χρηματοδοτηθούν επαρκώς και μόνιμα, ώστε να μπορούν να προσφέρουν ουσιαστική προστασία και υποστήριξη.
Στην Καλαμαριά προσπαθούμε να αποδεικνύουμε στην πράξη ότι ένας Δήμος μπορεί να λειτουργήσει ως παράδειγμα αλλαγής. Μέσα από τη Δημοτική Επιτροπή Ισότητας έχουμε διαμορφώσει ετήσιο και πενταετές σχέδιο δράσης, υλοποιούμε ενημερωτικές και εκπαιδευτικές δράσεις, συνεργασίες με σχολεία, πανεπιστήμια και φορείς, ενώ προχωρούμε και στη δικτύωση των ΔΕΠΙΣ της Θεσσαλονίκης, γιατί πιστεύουμε βαθιά στη δύναμη της συνεργασίας και της κοινής διεκδίκησης.
Γιατί η ισότητα είναι υπόθεση Δημοκρατίας, κοινωνικής συνοχής και ποιότητας ζωής για όλους. Και η αυτοδιοίκηση μπορεί — και πρέπει — να είναι ο χώρος όπου αυτή η αλλαγή αποκτά πραγματικό αποτύπωμα στην καθημερινότητα των πολιτών.

ΜΑΡΙΑ ΝΙΚΟΛΑΚΑΚΗ-ΚΟΛΕΤΣΟΥ

Blossom Ventures

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΗ ΦΩΤΕΙΝΗ ΝΑΣΣΟΥ

Είναι η ιδρύτρια του Blossom Ventures, του πρώτου ελληνικού angel investors club για γυναίκες. Στόχος της η δημιουργία ενός πιο ισότιμου και ποικιλόμορφου επενδυτικού οικοσυστήματος.
Έχει σπουδάσει οικονομικά με διδακτορικό στην οικονομετρία και είναι εξίσου περήφανη για όλες τις επενδύσεις που έχει κάνει αλλά όπως λέει με νόημα «αγαπημένη επένδυση είναι ξεκάθαρα η επιτυχημένη επένδυση»
Μετά από 20 χρόνια που φοράει το καπέλο του angel/ entrepreneur, δηλώνει ξεκάθαρα πως ποτέ δεν ξέρεις, ποια από όλες τις επενδύσεις που κάνεις, πραγματικά θα πετύχει. Πάντα ξεκινάς έχοντας κάνει ένα bed-stomp στο founder και με όλες τις καλύτερες προοπτικές αλλά η ιστορία δείχνει ότι, όπως εξελίσσεται η εταιρεία και εξελίσσονται και οι ανάγκες της το ζητούμενο είναι «κατά πόσο αυτή η ομάδα θα μπορέσει να κάνει deliver και να συνεχίσει να μπορεί να είναι αντάξια του challenge που έχει αναλάβει». Αυτό είναι το κλειδί της επιτυχίας.
Η Μαρία Νικολακακη – Κολετσου θεωρεί τους Έλληνες από τους πιο έξυπνους ανθρώπους στον κόσμο και στο κομμάτι της επιχειρηματικότητας όπως λέει «έχουν τεχνογνωσία με μια έτσι πολύ ωραία πονηριά που τους κάνει πολύ commercial».

Πως γεννήθηκε το Blossom Ventures;
Το Blossom Ventures γεννήθηκε από μια απλή, αλλά επίμονη ερώτηση: γιατί στην Ευρώπη υπάρχουν τόσο λίγες γυναίκες γύρω από το τραπέζι όταν κλείνονται οι σημαντικές επενδυτικές αποφάσεις; Μετά από σχεδόν 30 χρόνια σε χρηματοοικονομικά, επιχειρηματική ανάπτυξη και angel type επενδύσεις, είδα πόσο συχνά οι γυναίκες μένουν εκτός – ως founders και ως επενδυτές. Το Blossom Ventures το ίδρυσα για να αλλάξει ακριβώς αυτό: να γίνει η ευρωπαϊκή πλατφόρμα όπου οι γυναίκες μαθαίνουν, συνδέονται και επενδύουν στρατηγικά, από το πρώτο τους seed ticket μέχρι συμμετοχές σε pre IPO και secondary deals.
Σε μόλις 14 μήνες δημιουργήσαμε μια κοινότητα 70 ενεργών μελών σε όλη την Ευρώπη, Ασία και Αμερική και ένα portfolio 10 επενδύσεων από pre seed μέχρι pre IPO, καθώς και μια LP θέση σε αμερικανικό secondary fund – κάτι σπάνιο για ευρωπαϊκό angel group. Η έδρα μας είναι στην Αθήνα, αλλά λειτουργούμε ως γέφυρα Νότιας Ευρώπης–Λονδίνου–Ανατολική ακτή , δίνοντας στις Ελληνίδες και Έλληνες (συμπεριλαμβανομένης της διασποράς) angel επενδυτές πρόσβαση σε deals πολύ πέρα από τα ελληνικά σύνορα.
Παράλληλα, μέσω του BV Equity Playbook, προετοιμάζουμε περίπου 10 γυναίκες founders τον χρόνο για γύρους 500k–5M, με δομημένη υποστήριξη και στοχευμένα introductions σε επενδυτές διεθνώς.

Πως εξελίσσεται το επιχειρηματικό σας ταξίδι;
Προσωπικά, δεν ανήκα ποτέ στην κατηγορία «μπήκα σε μια θέση και έμεινα». Έχτισα ρόλους στα σημεία που διασταυρώνονται η στρατηγική, η εκτέλεση και οι άνθρωποι. Η επιμονή, η πειθαρχία και η περιέργεια ήταν οι τρεις σταθερές: να αντέχω τις κυκλικές κρίσεις, να εκτελώ με συνέπεια και να μαθαίνω συνεχώς νέα μοντέλα – από παραδοσιακά M&A μέχρι secondaries και angel syndicates. Ως μητέρα, με απασχολεί βαθιά σε ποιον κόσμο θα μεγαλώσει η κόρη μου· αυτό με έκανε πιο αποφασιστική στο να δημιουργήσω δομές όπου το κεφάλαιο δεν έχει φύλο.

Τι σημαίνει να είσαι angel investor, τι ευκαιρίες και προκλήσεις παίρνει αυτός ο ρόλος;
Η στρατηγική μας στην Blossom Ventures είναι ξεκάθαρα gender smart: στοχεύουμε σε diverse και γυναικείες ιδρυτικές ομάδες και ευθυγραμμιζόμαστε με τα κριτήρια InvestEU για τουλάχιστον 40% γυναικεία συμμετοχή στην Investment Committee. Σήμερα, η πλειονότητα των εταιρειών στο portfolio έχει γυναίκα στην ιδρυτική ομάδα, και στόχος μας είναι 60–70% του κεφαλαίου να κατευθύνεται σε τέτοια teams. Ταυτόχρονα, κρατάμε ανοιχτή την πόρτα σε άντρες allies, corporates και family offices – περίπου 30% των μελών – γιατί πιστεύουμε στη «συμμαχική» αρχιτεκτονική κεφαλαίου και όχι σε κλειστά clubs.
Ένα σημαντικό κομμάτι της αποστολής μας είναι η δημοκρατικοποίηση της πρόσβασης έτσι ώστε μια γυναίκα μπορεί να εκπαιδευτεί σοβαρά στο angel investing. Νιώθω πολύ περήφανη για το πρώτο course Angel Investing για γυναίκες σε συνεργασία με το ALBA Business School και την υποστήριξη του WELEAD. Στα επόμενα βήματα, ένα μέλος μας μπορεί πλέον να συνεπενδύει σε επιλεγμένα SPVs, ξεκινώντας συχνά από 2.000–5.000€ ανά deal/SPV, αξιοποιώντας την εμπειρία και τη due diligence του δικτύου.

Έχουν εξαφανιστεί τα στερεότυπα;
Τα στερεότυπα δεν έχουν εξαφανιστεί· οι γυναίκες founders συνεχίζουν να λαμβάνουν ένα πολύ μικρό ποσοστό της συνολικής χρηματοδότησης στην Ευρώπη αλλά και στην Αμερική, παρότι τα δεδομένα δείχνουν ότι οι diverse ομάδες αποδίδουν υψηλότερα. Η διαφορά είναι ότι πλέον δεν περιμένουμε να μας «συμπεριλάβουν». Χτίζουμε τις δικές μας πλατφόρμες κεφαλαίου – και το Blossom Ventures είναι μία από αυτές.
Για μένα, όποια γυναίκα – ή άντρας – πιστεύει ότι το κεφάλαιο μπορεί να είναι μοχλός αλλαγής, έχει θέση σε αυτή τη συζήτηση. Και συνήθως, μετά τη συζήτηση, έρχεται και το πρώτο cheque.

Ποια λέξη σε χαρακτηρίζει όταν παίρνεις ρίσκα;
Νομίζω, δύναμη.

Τι κάνεις όταν χρειάζεσαι ένα mental set break;
Βγαίνω να περπατήσω, ώρες ατελείωτες, χιλιόμετρα ατελείωτες. Με βοηθάει πάρα πολύ.

ΔΡ. ΛΙΛΙΑΝ ΜΠΑΛΑΤΣΟΥ

DATA & AI MANAGER-ACCENTURE

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΗ ΦΩΤΕΙΝΗ ΝΑΣΣΟΥ

Η συζήτηση γύρω από τους κινδύνους της τεχνητής νοημοσύνης έχει μετακινηθεί πλέον από τη σφαίρα της φαντασίας στον πυρήνα της επιστημονικής και πολιτικής ατζέντας. Το ερώτημα που κυριαρχεί δεν είναι αν η τεχνητή νοημοσύνη θα συνεχίσει να εξελίσσεται, αλλά αν η ανθρωπότητα θα προλάβει να θέσει τα απαραίτητα όρια πριν η τεχνολογία ξεπεράσει τον ανθρώπινο έλεγχο.
Η Δρ. Λίλιαν Μπαλατσού έχει εκτενή εμπειρία στον σχεδιασμό και την υλοποίηση στρατηγικών έργων τεχνητής νοημοσύνης σε οργανισμούς μεγάλης κλίμακας, ηγούμενη ομάδων υψηλού αντίκτυπου σε κλάδους όπως οι τηλεπικοινωνίες, οι χρηματοοικονομικές υπηρεσίες και η ενέργεια.
Παράλληλα, συνεργάζεται με οργανισμούς και φορείς στην Ελλάδα και το εξωτερικό για την προώθηση της ηθικής στο AI, της διαφορετικότητας και της βιώσιμης καινοτομίας. Συμμετέχει ενεργά στον δημόσιο διάλογο γύρω από την Τεχνητή Νοημοσύνη ενώ έχει τιμηθεί με το Study UK Alumni Award 2023 από το British Council και τη Βρετανική Πρεσβεία, καθώς και με το Greek International Women’s Award 2023, για τη συμβολή της στην τεχνολογία, την ηγεσία και τη συμπεριληπτική καινοτομία.
Το έργο της εστιάζει σε προηγμένες εφαρμογές AI, Agentic AI και Generative AI που ενισχύουν τη λήψη αποφάσεων, την επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα και την εμπειρία του χρήστη, με ανθρωποκεντρική προσέγγιση.

Στο χώρο της τεχνητής νοημοσύνης υπάρχει ηθική; Ποια είναι τα πιο σοβαρά διλήμματα και προκλήσεις που καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε;
Η ηθική στην τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη βιώσιμη και υπεύθυνη αξιοποίησή της. Τα κρίσιμα ζητήματα εστιάζουν στη μεροληψία των συστημάτων, στη διαφάνεια της λήψης αποφάσεων, στην προστασία των δεδομένων και στη σαφή λογοδοσία. Για τους οργανισμούς, η ενσωμάτωση ηθικών αρχών ήδη από το στάδιο του σχεδιασμού δεν αφορά μόνο τις αξίες, αλλά συνδέεται άμεσα με την εμπιστοσύνη των stakeholders, τη φήμη και τη μακροπρόθεσμη επιχειρησιακή ανθεκτικότητα. Όταν η ηθική αντιμετωπίζεται ως στρατηγικό πλεονέκτημα, η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης βιώσιμης ανάπτυξης και θετικού αντίκτυπου. Γι αυτό το λόγο ως Accenture λέμε ότι η τεχνητή νοημοσύνη πρέπει να είναι «responsible by design». Μόνο έτσι μπορεί να οικοδομηθεί εμπιστοσύνη, γεγονός που συνεπάγεται την υιοθέτησή της και την ανάπτυξη καινοτομίας που οδηγεί στην παραγωγή αξίας για τον οργανισμό και τους ανθρώπους.

Αν μπορούσατε να αλλάξετε ένα πράγμα στον τρόπο που η κοινωνία προσεγγίζει την τεχνολογία, ποιο θα ήταν αυτό;
Θα ήθελα να αλλάξει η αντίληψη ότι η τεχνολογία είναι ουδέτερη και θα ήθελα να σταματήσουμε να βλέπουμε την τεχνολογία σαν κάτι αποκομμένο από τη ζωή μας. Δεν είναι μόνο εργαλεία και αλγόριθμοι, είναι μια νέα πραγματικότητα που ενσωματώνει αξίες, καμιά φορά προκαταλήψεις και επιλογές. Αν αρχίσουμε να τη βλέπουμε ως κοινωνικό και πολιτισμικό φαινόμενο, και όχι μόνο ως τεχνικό εργαλείο, τότε θα την προσεγγίζουμε πιο ανθρώπινα, θα αναζητούμε περισσότερη υπευθυνότητα, συμπερίληψη και ηθική.

Τι σημαίνει για εσάς ηγεσία στον ψηφιακό κόσμο και πώς διαφέρει από τα παραδοσιακά μοντέλα leadership;
Ηγεσία στον ψηφιακό κόσμο σημαίνει πρωτίστως ικανότητα πλοήγησης στην αβεβαιότητα. Δεν βασίζεται τόσο αυστηρά στον έλεγχο ή στην ιεραρχία, αλλά στη διαφάνεια, στη συνεργασία και στην εμπιστοσύνη. Ο σύγχρονος ηγέτης δεν είναι αυτός που έχει πάντα όλες τις απαντήσεις, αλλά αυτός που θέτει τις σωστές ερωτήσεις και δημιουργεί περιβάλλοντα όπου οι άνθρωποι μπορούν να εξελιχθούν μαζί με την τεχνολογία. Που δεν φοβάται να πει «δεν ξέρω» ή να αλλάξει γνώμη. Σε αντίθεση με τα παραδοσιακά μοντέλα, η ψηφιακή ηγεσία απαιτεί περισσότερη ευελιξία, ενσυναίσθηση, τεχνολογική παιδεία και ηθική πυξίδα – όχι μόνο αποτελεσματικότητα.

Πώς ορίζετε την επιτυχία σήμερα και πώς διαφέρει από τον ορισμό που είχατε στην αρχή της διαδρομής σας;
Παλαιότερα για μένα η επιτυχία είχε πιο άκαμπτα κριτήρια, όπως θέσεις, ρόλους και επιτεύγματα. Σήμερα τη βλέπω πολύ πιο πολυδιάστατα. Επιτυχία είναι η συνέπεια ανάμεσα σε αυτό που κάνω και σε αυτό που πιστεύω. Επιτυχία είναι να κάνω πράγματα που με εξελίσσουν, να γνωρίζω νέα περιβάλλοντα και ανθρώπους, να απορροφώ τέχνη, ιδέες, κουλτούρες, να ταξιδεύω – κυριολεκτικά και νοητικά. Είναι το να έχω μια καθημερινότητα που δεν είναι μόνο τεχνοκρατική, αλλά έχει χώρο για σκέψη, δημιουργικότητα και ανθρώπινες σχέσεις. Η επιτυχία πλέον δεν μετριέται μόνο με προσωπικά επιτεύγματα, αλλά με το αποτύπωμα που αφήνουμε στους ανθρώπους γύρω μας.

Ποια ανάγκη των γυναικών στην τεχνολογία ήταν αυτή που σας κινητοποίησε περισσότερο ώστε να περάσετε από τη θεωρία στη δράση;
Η ανάγκη για ορατότητα και ουσιαστική συμμετοχή ήταν καθοριστική. Υπάρχει σημαντικό ταλέντο, γνώση και φιλοδοξία που συχνά παραμένουν αόρατα. Για μεγάλο διάστημα, πολλές γυναίκες δεν αναγνώριζαν τον εαυτό τους στον τρόπο με τον οποίο εκπροσωπείται η τεχνολογία – ούτε στον δημόσιο διάλογο ούτε στα κέντρα λήψης αποφάσεων. Αυτό το κενό ήταν που με κινητοποίησε να περάσω από τη θεωρία στη δράση, μέσα από πρωτοβουλίες ενδυνάμωσης και συνεργασίες με οργανισμούς και φορείς, με στόχο τη δημιουργία κοινοτήτων όπου οι γυναίκες δεν χρειάζεται να προσαρμοστούν για να ανήκουν, αλλά έχουν τον χώρο, την αυτοπεποίθηση και τις ευκαιρίες να ηγηθούν και να διαμορφώσουν το μέλλον.

Πώς επιλέξατε την επιστήμη σας και ποιοι είναι οι σημαντικότεροι σταθμοί στην καριέρα σας; Πώς καταφέρατε να πάτε κόντρα σε στερεότυπα και προκαταλήψεις;
Σίγουρα δεν ακολούθησα μια ευθεία γραμμή. Με οδήγησε η περιέργεια – με ενδιέφερε πάντα η γλώσσα, ο άνθρωπος, η σκέψη και το πώς όλα αυτά συναντούν την τεχνολογία. Η ενασχόλησή μου με το AI προέκυψε μέσα από αυτή την περιέργεια. Από την έρευνα μέχρι σήμερα, η προσέγγισή μου ήταν πάντα να μαθαίνω, να δοκιμάζω και να προχωρώ μπροστά, αξιοποιώντας κάθε εμπειρία για να εξελίσσομαι. Η πορεία δεν καθορίζεται εξ ολοκλήρου από τα στερεότυπα ή το πώς τα ξεπερνάς. Καθορίζεται από τη συνέπεια, την περιέργεια και την τόλμη σου να χαράζεις τον δικό σου δρόμο.

Στο τέλος της μέρας, είστε ευτυχισμένη ή επιβεβαιώνεται η φράση «όσα πιο πολλά ξέρεις τόσο λιγότερο ήσυχος κοιμάσαι»;
Ισχύουν και τα δύο. Η γνώση φέρνει ευθύνη και ίσως κάποιες φορές ανησυχία. Σε φέρνει όμως πιο κοντά στην αλήθεια και στο νόημα. Και αυτό, για μένα, έχει μεγαλύτερη αξία από την άνεση της άγνοιας.

Ποια είναι η μεγαλύτερη πρόκληση στην μέχρι σήμερα καριέρα σας;
Η μεγαλύτερη πρόκληση για μένα είναι να παραμένω συγκεντρωμένη και να παίρνω αποφάσεις με σαφήνεια ακόμα όταν τα πράγματα είναι σύνθετα και αβέβαια. Η αληθινή δοκιμασία είναι να συνεχίζεις, να αμφισβητείς, να μαθαίνεις και να σπρώχνεις τα όριά σου. Στο τέλος, οι μεγαλύτερες προκλήσεις είναι πάντα με τον εαυτό μας και όχι με τον κόσμο γύρω μας.

ΜΑΤΟΥΛΑ ΣΕΡΑΦΕΙΜ,

Change Management Lead HELLENiQ Petroleum

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΗΝ ΑΝΝΑ ΓΡΙΜΑΝΗ

Με την αυτοπεποίθηση ότι μπορεί να ανταπεξέλθει σε νέες προκλήσεις, που της δίνει η τεχνογνωσία των σπουδών της στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο και στο Boston University, η Ματούλα Σεραφείμ, κτίζει μια δυναμική καριέρα στην HELLENiQ Petroleum, μέλος της HELLENiQ ENERGY, συμπορεύεται με τις εξελίξεις και με έδρα της το Διυλιστήριο Ασπροπύργου αξιοποιεί τις εμπειρίες που αθροιστικά την εντάσσουν στο περιβάλλον και την κουλτούρα των Διυλιστηρίων, ενώ έχει ήδη αναλάβει τον ρόλο του Change Management Lead σε μεγάλα έργα Ψηφιακού Μετασχηματισμού. Ένας ρόλος ηγεσίας για μια γυναίκα, με πολύπτυχη ακαδημαϊκή μόρφωση, κοινωνικότητα και πίστη στις παραδοσιακές αξίες, μεταφράζεται ως εξής; «Η ηγεσία δεν είναι θέμα φύλου, αλλά στάσης ζωής. Αλλωστε είναι εσωτερική δέσμευση να δίνω κάθε φορά τον καλύτερο εαυτό μου και να δημιουργώ κάτι όμορφο, ακέραιο και ποιοτικό».

Ποιος ο ρόλος σας στην HELLENiQ Petroleum;
Από το 2023 έχω αναλάβει τον ρόλο του Change Management Lead σε μεγάλα έργα Ψηφιακού Μετασχηματισμού των Διυλιστηρίων μας. Ο ρόλος μου αφορά την ομαλή μετάβαση από τον «παλιό τρόπο» με τον οποίο δουλεύαμε μέχρι σήμερα στον «νέο τρόπο», δηλαδή σε έναν ψηφιακό, πιο σύγχρονο και βιώσιμο τρόπο εργασίας, μέσα από μια προσέγγιση που θέτει τον άνθρωπο στο επίκεντρο της αλλαγής.
Η αλλαγή είναι ένα ταξίδι που χτίζεται μέσα από εμπιστοσύνη και ουσιαστική επικοινωνία, και γι’ αυτό η προσέγγισή μου βασίζεται στην ειλικρίνεια, στον διάλογο και στη συμμετοχή. Στόχος μου είναι οι άνθρωποί μας να νιώθουν από την αρχή μέρος της αλλαγής και όχι απλοί αποδέκτες της.

Πως κτίζεται η καριέρα σας στην εταιρεία και ποιο το εμπειρικό αποτύπωμα.
Η επαγγελματική μου διαδρομή ως Χημικός Μηχανικός ξεπερνά τα 20 χρόνια και ξεκίνησε από πολυεθνική εταιρεία Engineering, για να συνεχιστεί τα τελευταία 17 χρόνια στην HELLENiQ Petroleum. Κοιτάζοντας πίσω, αναγνωρίζω μια πορεία που δεν ήταν γραμμική, αλλά γεμάτη συνεχείς αλλαγές, προκλήσεις και ευκαιρίες για εξέλιξη.
Μέσα στην εταιρεία είχα την ευκαιρία να δοκιμαστώ σε διαφορετικούς ρόλους, από τον Προγραμματισμό Παραγωγής και τη Διαχείριση Κόστους, μέχρι τη Διαχείριση Συμβολαίων Φυσικού Αερίου και το Project Management. Σήμερα, μέσα από τον ρόλο του Change Management Lead σε έργα Ψηφιακού Μετασχηματισμού Διυλιστηρίων, νιώθω ότι όλα αυτά τα κομμάτια της διαδρομής μου συνδέονται και αποκτούν βαθύτερο νόημα.
Παρότι η έδρα μου είναι στο Διυλιστήριο Ασπροπύργου, είχα από νωρίς την ευκαιρία να συνεργαστώ με όλα τα Διυλιστήριά μας σε Ασπρόπυργο, Ελευσίνα και Θεσσαλονίκη. Κάθε βήμα, κάθε αλλαγή αποτέλεσε μια πολύτιμη ευκαιρία μάθησης και ανακάλυψης, όχι μόνο σε τεχνικό επίπεδο, αλλά και σε επίπεδο συνεργασίας και επικοινωνίας με συναδέλφους και συνεργάτες από διαφορετικά αντικείμενα, οργανωτικές μονάδες, Διυλιστήρια και εταιρείες.
Οι εμπειρίες αυτές μου επέτρεψαν να κατανοήσω σε βάθος το περιβάλλον και την κουλτούρα των Διυλιστηρίων, αλλά κυρίως να χτίσω σχέσεις εμπιστοσύνης, σεβασμού και ουσιαστικής συνεργασίας. Η πρόσφατη μετάβασή μου στον ρόλο του Change Management Lead αποτέλεσε έτσι μια φυσική εξέλιξη και επιστέγασμα αυτής της πορείας.
Είναι μεγάλη μου τιμή να έχω συνεργαστεί με εξαιρετικά ταλαντούχους ανθρώπους, να έχω συμβάλει σε έργα στρατηγικής σημασίας και να συνεχίζω να εξελίσσομαι, αναλαμβάνοντας νέες προκλήσεις και νέους ρόλους με ενθουσιασμό.

Οι σπουδές σας στο Πολυτεχνείο και η ειδικότητα σας, τι τεχνικά εργαλεία σάς έδωσαν για την διαδρομή;
Οι σπουδές μου στο Πολυτεχνείο και η ειδικότητά μου ως Χημικός Μηχανικός αποτέλεσαν ένα συναρπαστικό και πολύ δυνατό ξεκίνημα όχι μόνο σε επίπεδο γνώσεων, αλλά κυρίως σε τρόπο σκέψης. Με έμαθαν να αντιμετωπίζω την πολυπλοκότητα με ψυχραιμία, να κάνω την αλλαγή σύμμαχό μου, να “σπάω” τα προβλήματα σε κομμάτια και να αναζητώ απλές λύσεις σε περίπλοκα προβλήματα με λογική και επιμονή.
Στην πορεία, κατάλαβα ότι αυτά τα εργαλεία δεν περιορίζονται στο τεχνικό κομμάτι. Με καθορίζουν ως άνθρωπο και ως επαγγελματία. Με βοηθούν καθημερινά να οργανώνω τη σκέψη μου, να παίρνω αποφάσεις και να συνεργάζομαι ουσιαστικά με διαφορετικούς ανθρώπους και ρόλους.
Ίσως το πιο σημαντικό που κράτησα από εκείνη την περίοδο είναι η αυτοπεποίθηση ότι μπορώ να ανταπεξέλθω σε νέες προκλήσεις με επιμονή, υπομονή και ανθεκτικότητα, ακόμη κι αν βρίσκομαι έξω από τη “ζώνη άνεσής” μου, κάτι που έχει καθορίσει σε μεγάλο βαθμό την επαγγελματική μου διαδρομή.

Το μεταπτυχιακό σας στο Boston University σάς εισάγει σε ένα νέο γνωστικό πεδίο και μια διεθνή επικοινωνία.
Το MBA σε ένα κορυφαίο πανεπιστήμιο των ΗΠΑ δεν ήταν τυχαία επιλογή. Ήταν ένα όνειρο ζωής και ένας συνειδητός στόχος που είχα θέσει εδώ και χρόνια. Το 2020 ξεκίνησα, λοιπόν, αυτό το συναρπαστικό ταξίδι γνώσης και εμπειριών μέσα από το τότε νέο και καινοτόμο Online MBA του Questrom School of Business του Boston University, λίγο πριν ξεσπάσει η πανδημία του COVID.
Ήταν ένα σημαντικό επίτευγμα εξαρχής, αν αναλογιστεί κανείς ότι οι αιτήσεις παγκοσμίως ξεπέρασαν τις 8.000 και έγιναν δεκτοί λιγότεροι από 400 υποψήφιοι. Είμαι πραγματικά περήφανη που ήμουν μέλος της πρώτης ομάδας μεταπτυχιακών φοιτητών (OMBA1), που άνοιξε τον δρόμο για όσους ακολούθησαν.
Η πρόκληση ήταν μεγάλη και οι δυσκολίες πολλές: μια απαιτητική καθημερινότητα στη δουλειά, η οικογένειά μου (είμαι περήφανη μητέρα δύο αγοριών!) και παράλληλα περίπου 36 ώρες μελέτης την εβδομάδα, μέσα στην περίοδο του lockdown. Υπήρξαν στιγμές που ένιωθα ότι δοκιμάζω τα όριά μου, αλλά κοιτάζοντας πίσω, νιώθω ότι άξιζε κάθε προσπάθεια. Δεν ήταν απλώς ένα πρόγραμμα σπουδών, ήταν μια εμπειρία ζωής που με άλλαξε βαθιά, ως επαγγελματία αλλά και ως άνθρωπο.

Πως το αποφασίσατε και ποιο το πλεονέκτημα αυτών των σπουδών;
Η απόφασή μου, δεν ήρθε ξαφνικά. Γεννήθηκε από μια εσωτερική ανάγκη να εξελιχθώ, να μάθω και να κατανοήσω έναν διεθνή επιχειρηματικό και βιομηχανικό κόσμο που αλλάζει συνεχώς μέσα από τον Ψηφιακό Μετασχηματισμό. Η ευελιξία του online προγράμματος ήταν καθοριστική, γιατί μου επέτρεψε να μη χρειαστεί να «διαλέξω» ανάμεσα στη δουλειά και την οικογένεια, ενώ οι αξίες του Boston University —αριστεία, καινοτομία και ηγεσία με ήθος— επιβεβαίωσαν πλήρως την επιλογή μου.
Τα οφέλη ήταν πολλαπλά, με πιο ξεχωριστή εμπειρία τη συνεργασία σε διεθνείς ομάδες. Δεν θα ξεχάσω ποτέ τις ομαδικές εργασίες με συμφοιτητές από διαφορετικές χώρες και ηπείρους. Θυμάμαι χαρακτηριστικά ότι προσπαθούσαμε να βρούμε ένα μικρό κοινό χρονικό παράθυρο μεταξύ Ελλάδας, ΗΠΑ, Σιγκαπούρης, Νιγηρίας και Ταϊβάν, για να συνδεθούμε στο Zoom και να προχωρήσουμε. Ήταν δύσκολο, αλλά μέσα από αυτές τις στιγμές έμαθα στην πράξη τι σημαίνει συνεργασία, εμπιστοσύνη και σεβασμός — και πόσο ξεχωριστό είναι να νιώθεις μέρος ενός πραγματικά παγκόσμιου περιβάλλοντος. Στο ίδιο αυτό πνεύμα, οι ξένες γλώσσες, που είναι κομμάτι της διαδρομής μου, έγιναν μικρά “παράθυρα πολιτισμού”, φέρνοντάς με πιο κοντά σε ανθρώπους και κουλτούρες, σε έναν κόσμο χωρίς σύνορα. Το αποκορύφωμα αυτής της εμπειρίας ήταν το ταξίδι μου στη Βοστώνη για την τελετή αποφοίτησης, όταν —με ιδιαίτερη συγκίνηση!— συναντήθηκα από κοντά με συμφοιτητές και καθηγητές που για δύο χρόνια γνωριζόμασταν μόνο μέσα από μια οθόνη. Εκεί συνειδητοποίησα ότι η πραγματική εξέλιξη δεν έρχεται μόνο μέσα από τη γνώση, αλλά μέσα από τις εμπειρίες και τους ανθρώπους που συναντάς στη διαδρομή.

Στο βιογραφικό σας διακρίνεται μια στόχευση και κατάκτηση της αριστείας – είναι το ίδιο κι επαγγελματικά;
Ναι, είναι μία απόλυτα συνειδητή και διαρκής επιλογή μου. Είναι ο τρόπος με τον οποίο με μεγάλωσαν οι γονείς μου και η νοοτροπία που έχουμε εμφυσήσει, μαζί με τον σύζυγό μου, και στους γιους μας. Οι γονείς μου προέρχονται από ένα μικρό χωριό των Ιωαννίνων και, παρότι οι οικονομικές τους δυνατότητες ήταν περιορισμένες, επένδυσαν με πίστη και αξίες στην εκπαίδευσή μου και στην αριστεία. Τον τόπο καταγωγής μου τον κουβαλώ πάντα μέσα μου και διατηρώ μια πολύ στενή σχέση μαζί του. Θεωρώ ευθύνη και ηθική υποχρέωσή μου, να τιμώ αυτή την εμπιστοσύνη μέσα από τις επιλογές και τη διαδρομή μου.
Η αριστεία δεν είναι ένας στόχος, είναι κατάκτηση την κάθε φορά, αλλά και μια καθημερινή στάση, μια εσωτερική δέσμευση να δίνω κάθε φορά τον καλύτερό μου εαυτό και να δημιουργώ κάτι όμορφο, ακέραιο και ποιοτικό. Με αυτή τη λογική και στο πλαίσιο του MBA μου στο Boston University, είχα την τιμή να αποφοιτήσω με διάκριση High Honors και να ενταχθώ στη διεθνή τιμητική κοινότητα Beta Gamma Sigma International Business Honor Society, που προάγει την αριστεία και την ηθική ηγεσία.
Στην επαγγελματική μου διαδρομή αυτό μεταφράζεται σε συνέπεια, υπευθυνότητα και διάθεση για συνεχή μάθηση και εξέλιξη. Δεν αφορά μόνο το αποτέλεσμα, αλλά και τον τρόπο: τη συνεργασία, τον σεβασμό στους ανθρώπους και την ποιότητα σε ό,τι κάνω. Με μία λέξη: επαγγελματισμός.
Σε ένα περιβάλλον που αλλάζει διαρκώς, η επιδίωξη της αριστείας είναι αδιαπραγμάτευτη αρχή μου. Είναι ο μόνος τρόπος να εξελίσσεσαι ουσιαστικά, να δημιουργείς αξία και να εμπνέεις και τους γύρω σου να πιστέψουν ότι μπορούν να κάνουν το ίδιο.

Ποιες οι βασικές αξίες σας;
Ακεραιότητα πάνω από όλα. Όταν φοιτούσα στο Boston University, μας ζητήθηκε να διαμορφώσουμε ένα προσωπικό motto που να μας χαρακτηρίζει, σε έως 5 λέξεις. Έτσι γεννήθηκε το “Live and Lead with Integrity”, που αποτελεί μέχρι σήμερα τον πυρήνα που καθοδηγεί κάθε μου βήμα και διαμορφώνει τον τρόπο ζωής και ηγεσίας που επιλέγω.
Η ακεραιότητα, όπως εγώ την ορίζω, εμπεριέχει την ευγένεια, την αξιοπρέπεια, την ειλικρίνεια, τον σεβασμό, την εμπιστοσύνη, την αριστεία και, φυσικά, την ταπεινότητα, αξίες αδιαπραγμάτευτες, που καθορίζουν τον τρόπο που ζω και εργάζομαι.

Τι δυναμική απαιτεί από μια γυναίκα η ανάληψη ρόλων αυξημένης ευθύνης και ηγεσίας;
Η ανάληψη ρόλων ηγεσίας, ειδικά ως γυναίκα Μηχανικός σε ένα παραδοσιακά απαιτητικό και ιστορικά «ανδροκρατούμενο περιβάλλον», όπως αυτό του Oil & Gas, είναι μια διαδρομή που σε δοκιμάζει αλλά και σε εξελίσσει βαθιά. Χρειάζεται αυτοπεποίθηση για να σταθείς με σιγουριά, επιμονή για να ξεπερνάς τα εμπόδια και ανθεκτικότητα για να συνεχίζεις, ακόμη και όταν οι απαιτήσεις είναι υψηλές, αλλά και ταπεινότητα, για να εξελίσσεσαι διαρκώς, όχι μόνο ως επαγγελματίας, αλλά κυρίως ως άνθρωπος.
Ταυτόχρονα, η μεγαλύτερη πρόκληση ήταν πάντοτε η ισορροπία ανάμεσα στη δουλειά και την οικογένεια. Ως μητέρα, γνωρίζω καλά ότι ο συνδυασμός απαιτητικών ρόλων με μια υγιή και αρμονική προσωπική ζωή δεν είναι εύκολος, αλλά δεν χρειάζεται να σημαίνει θυσίες. Χρειάζεται ειλικρινή επικοινωνία, οργάνωση, σωστή προτεραιοποίηση και, πάνω απ’ όλα, εσωτερική αντοχή και ξεκάθαρες αξίες.
Η πραγματική δύναμη, όμως, βρίσκεται στον τρόπο που επιλέγεις να ηγείσαι: με όλες τις αδιαπραγμάτευτες αξίες που με καθορίζουν, αλλά και με ανθρωπιά (όπως επιλέγω να ορίζω την ενσυναίσθηση), δημιουργώντας ένα περιβάλλον εμπιστοσύνης και συνεργασίας, όπου κάθε άνθρωπος μπορεί να εξελιχθεί.
Η ηγεσία δεν είναι θέμα φύλου, αλλά στάσης. Δεν είναι τίτλος, αλλά ο αντίκτυπος που αφήνεις στους ανθρώπους γύρω σου, μια καθημερινή επιλογή να παραμένεις αυθεντική, να εξελίσσεσαι και να ανοίγεις δρόμους και για τους επόμενους.

Ποια η σημασία της ενασχόλησης σας με τα Συμβούλια του Boston University -είναι μια κοινωνική σχέση πολιτισμού κι ανταποδοτικότητας;
Το Boston University (BU) έχει ένα πολύ χαρακτηριστικό motto: “Proud to BU”. Η φράση αυτή είναι βαθιά χαραγμένη σε όλους μας και εκφράζει την περηφάνεια του να ανήκουμε σε μια παγκόσμια πανεπιστημιακή κοινότητα. Όταν, λοιπόν, το Πανεπιστήμιο με κάλεσε να συμμετέχω στα νεοσύστατα Συμβούλια Αποφοίτων, το BU Greek Alumni Leadership Council και το διεθνές BU OMBA Alumni Leadership Council, ήταν μεγάλη μου χαρά και τιμή.
Η ενασχόλησή μου με τα Συμβούλια του Boston University έχει βαθύτερη σημασία από μια απλή επαγγελματική ή ακαδημαϊκή σύνδεση. Είναι μια ζωντανή σχέση με μια παγκόσμια κοινότητα που με έχει διαμορφώσει, μια σχέση ανταλλαγής γνώσης, εμπειριών και αξιών. Θα έλεγα πως πρόκειται πράγματι για μια μορφή “κοινωνικής σχέσης”, με έντονα στοιχεία πολιτισμού και ανταποδοτικότητας. Από τη μία, σου δίνεται η δυνατότητα να παραμένεις σε επαφή με σύγχρονες ιδέες, διαφορετικές οπτικές και ανθρώπους από όλο τον κόσμο. Από την άλλη, νιώθεις την ευθύνη να επιστρέψεις μέρος αυτής της εμπειρίας, να συνεισφέρεις, να στηρίξεις, να εμπνεύσεις.
Παράλληλα, ως Ελληνίδα, είναι ιδιαίτερη τιμή μου που, μέσα από αυτόν τον ρόλο, αλλά και ως BU Admissions Ambassador και Mentor, έχω βοηθήσει και συνεχίζω να υποστηρίζω πολλούς Έλληνες υποψήφιους φοιτητές, μοιραζόμενη την εμπειρία μου από το OMBA.

Όλη αυτή η συναρπαστική εμπειρία είναι μια διαρκής υπενθύμιση του πόσο μακριά μπορεί να φτάσει κανείς όταν τολμά να ονειρευτεί και να προσπαθήσει. Και αν μια νέα γυναίκα που διαβάζει αυτή την ιστορία διστάζει να κάνει το επόμενο βήμα, θα ήθελα να μοιραστώ μαζί της ένα βαθιά εμπνευσμένο απόφθεγμα του Martin Luther King Jr. —επίσης απόφοιτου του Boston University!— που μου δίνει δύναμη να συνεχίσω:
“Αν δεν μπορείς να πετάξεις, τότε τρέξε.
Αν δεν μπορείς να τρέξεις, τότε περπάτα.
Αν δεν μπορείς να περπατήσεις,
τότε πρέπει να συρθείς.
Αλλά ό,τι κι αν κάνεις,
συνέχισε να προχωράς μπροστά.”

Χριστίνα Κουλούρη

Πρύτανις Παντείου Πανεπιστημίου Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών

Συνέντευξη στην ΑΝΝΑ ΓΡΙΜΑΝΗ

“Κατά την άποψή μου δεν υπάρχει «γυναικεία» έναντι «ανδρικής» ηγεσίας ούτε «γυναικεία» χαρακτηριστικά βάσει των οποίων ασκείται η ηγεσία από μια γυναίκα. Η έννοια της «ηγεσίας» μπορεί να περιλαμβάνει και προσωπικότητες που άφησαν ισχυρό αποτύπωμα στην ιστορική μνήμη”.
Διακεκριμένη προσωπικότητα της ακαδημαϊκής κοινότητας στην Ελλάδα και την Ευρώπη η Πρύτανις του Παντείου Πανεπιστημίου Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών Χριστίνα Κουλούρη, μια σύγχρονη γυναίκα με όραμα διοικεί, διδάσκει την ιστορία και ξεχωρίζει με την επιστημονική παρουσία της και τον δημόσιο λόγο της.
“Τα πρότυπά μου δεν είναι μόνο γυναίκες, θα πει στην συνέντευξη της στο WIBS, υπήρξαν στοιχεία σε άνδρες που επίσης λειτούργησαν ως πρότυπα για μένα, σε ζητήματα ήθους, αφοσίωσης στον στόχο”.

Ποιο το ανεκτίμητο βίωμα  από την  εποχή των μεταπτυχιακών και διδακτορικών σπουδών σας στο Παρίσι- Universite Paris 1-Pantheon-Sorbonne.
Όπως σωστά το λέτε, επρόκειτο για ανεκτίμητη εμπειρία. Όχι μόνο στο επίπεδο των σπουδών, όπου είχα την ευκαιρία να γνωρίσω μερικά από τα μεγαλύτερα ονόματα της γαλλικής ιστοριογραφίας –της περίφημης Σχολής των Ανάλ- αλλά και στο επίπεδο της πολιτιστικής εμπειρίας, μέσα από τα μουσεία, τα θέατρα, την όπερα, ακόμη και τον περίπατο στη ζωντανή ιστορία του Παρισιού. Οι βιβλιοθήκες και τα βιβλιοπωλεία ήταν ακόμη τότε, πριν από την ψηφιακή επανάσταση, οι κατεξοχήν τόποι πνευματικής αναζήτησης και ανακάλυψης νέας γνώσης. Περνούσα αμέτρητες ώρες να ψάχνω στα ράφια τους με την περιέργεια του εξερευνητή. Είχα την τύχη να επιβλέψει τη διδακτορική μου διατριβή ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες ιστορικούς, ο Σπύρος Ασδραχάς, ενώ πρόεδρος της εξεταστικής επιτροπής ήταν ο Μαρκ Φερό, από τις ηγετικές μορφές των Ανάλ. Ζούσαμε σε ένα κλίμα πνευματικής ευφορίας. Στην περίφημη École des Hautes Études en Sciences Sociales οι διαλέξεις ήταν ανοιχτές σε όλους κι έτσι έτρεχα από τη μια αίθουσα στην άλλη με το ημερολόγιό μου πλήρες. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η διαμονή μου στο Παρίσι με διαμόρφωσε από πολλές απόψεις.

Καθηγήτρια Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας,  με διακεκριμένη  ακαδημαϊκή διαδρομή στην Ελλάδα και το εξωτερικό- τιμηθήκατε με το βραβείο Ν. Σβορώνου «για εξαιρετική επίδοση στην  έρευνα της νεοελληνικής ιστοριογραφίας». Γιατί γίνατε ιστορικός;   
Δεν θα πω ψέματα ότι από μικρή μου άρεσε η ιστορία. Σίγουρα δεν μου άρεσε ο τρόπος διδασκαλίας της στο σχολείο και η έμφαση στην αποστήθιση. Μου άρεσαν όμως κείμενα ιστορικών, με πρώτο τον Θουκυδίδη, αλλά στο πρωτότυπο. Πήγα στη Φιλοσοφική επειδή μου άρεσαν τα αρχαία ελληνικά και η αρχαιολογία. Μου άρεσε επίσης το διάβασμα και το γράψιμο. Εκείνη την εποχή, ευτυχώς, μας άφηναν να διαλέξουμε σπουδές με βάση την κλίση μας και την επιθυμία μας και όχι με βάση την «αγορά εργασίας». Αλλιώς μπορεί να είχα καταλήξει γιατρός η νομικός. Σε κάθε περίπτωση, την ιστορία την ανακάλυψα μετά το τρίτο έτος σπουδών χάρη σε εμπνευσμένους καθηγητές μου. Ξεχωρίζω εδώ τον Βασίλη Σφυρόερα, χάρη στον οποίο έκανα την πρώτη μου δημοσίευση σε ηλικία μόλις 21 ετών, και τον Γιώργο Λεονταρίτη, που μου άνοιξε τη διεθνή βιβλιογραφία σε θέματα παντελώς άγνωστα στο ελληνικό πανεπιστήμιο τότε. Το πάθος με το οποίο αφοσιώθηκα στη μελέτη της ιστορίας από πολύ νωρίς με οδήγησε στο Βραβείο Σβορώνου που απονέμονταν σε νέους ιστορικούς. Όταν το πήρα, ήμουν μόλις 32 ετών και ήξερα ήδη ότι είχα κάνει τη σωστή επιλογή επαγγέλματος.

Η γνώση της ιστορίας τι προσδίδει στη  κριτική σκέψη και την σύγχρονη αντίληψη των πραγμάτων; 
Η γνώση της ιστορίας δεν αφορά το παρελθόν ή πάντως αποκλειστικά το παρελθόν, όπως πολλοί νομίζουν. Αφορά το παρόν και το μέλλον. Καταρχάς δεν υπάρχει παρόν που να μην περιέχει το παρελθόν. Η γνώση του παρελθόντος είναι η βάση και η προϋπόθεση για την αυτογνωσία μας. Ωστόσο, να υπογραμμίσω εδώ ότι στρεβλή, εξωραϊσμένη ή ελλιπής γνώση για το παρελθόν μας ως κοινωνίας και ως έθνους μπορεί να αποβεί εξαιρετικά επιβλαβής, γιατί θα μας οδηγήσει σε λάθος κατανόηση των προβλημάτων και εν γένει της σύγχρονης κατάστασης και συνεπώς σε λάθος σχεδιασμό του μέλλοντος. Γι’ αυτό η βάση της ιστορικής σκέψης είναι ο κριτικός στοχασμός. Η ιστορία δεν είναι σειρά γεγονότων αλλά ερμηνεία συνθηκών, ανάλυση αιτίων και συνεπειών, σύγκριση πολλαπλών μαρτυριών και πηγών, αμφισβήτηση της απόλυτης αλήθειας και του δόγματος.

Είσαστε μια από τις τρείς γυναίκες πρυτάνεις στο ακαδημαϊκό πεδίο της Ελλάδας, Τι απαιτεί διοικητικά και προσωπικά ο ρόλος της πρυτάνεως.   
Κάθε θέση ευθύνης δημιουργεί ένα πλέγμα υποχρεώσεων και απαιτήσεων είτε πρόκειται για άνδρα είτε για γυναίκα. Ωστόσο, για μια γυναίκα οι προκλήσεις είναι πολύ περισσότερες γιατί οι γυναίκες καλούνται να ανταποκριθούν σε πολλούς και διαφορετικούς ρόλους. Συνήθως οι γυναίκες, εφόσον κάνουν οικογένεια, θυσιάζουν τη δική τους καριέρα σε όφελος εκείνης του συζύγου. Βλέπω συνεχώς ανά τον κόσμο γυναίκες να ακολουθούν τους καθηγητές συζύγους τους ενώ δεν θυμάμαι αν έχω ποτέ δει το αντίθετο. Δεν είναι τυχαίο ότι ένα σημαντικό μέρος γυναικών που βρίσκονται σε ηγετικές θέσεις η στον ακαδημαϊκό χώρο δεν έχουν κάνει οικογένεια, η πάντως όχι παιδιά. Ο ανταγωνισμός είναι ανελέητος και δεν υπάρχει καμία φροντίδα ή θετική διάκριση για τις γυναίκες που προσπαθούν να συνδυάσουν καριέρα με οικογένεια. Ως προς τη θέση της πρυτάνεως, θα πω τα αυτονόητα: πλήρης αφοσίωση στο διοικητικό έργο με σκληρά ωράρια και υποχρεώσεις που υπερβαίνουν τη απλή διαχείριση ενός πολυσύνθετου οργανισμού που δεν έχει τα χαρακτηριστικά εταιρείας αλλά στεγάζει τελείως διαφορετικές κοινωνικές ομάδες (φοιτητές, διδάσκοντες, διοικητικό προσωπικό, κοινωνικοί εταίροι, διεθνείς οργανισμοί κλπ.). Ταυτόχρονα όμως, ικανοποίηση για την επίτευξη στόχων, υψηλή αδρεναλίνη, καθημερινή εξωστρέφεια και, κυρίως, επικοινωνία με τις νέες γενιές, που μου δίνει ζωή και με εμπνέει.

Mιλήσατε κάποτε διεξοδικά  με την Πρύτανη Ελένη Αρβελέρ πρωτοπόρο στην ακαδημαϊκή κοινότητα των Παρισίων το 1976 ως η πρώτη γυναίκα Πρύτανις της Σορβόννης και Καγκελάριος των πανεπιστημίων των Παρισίων;   
Η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ ήταν καθηγήτρια μου στο μεταπτυχιακό μου στη Σορβόνη. Με είχε εντυπωσιάσει το σθένος, η ευφυία και η αστείρευτη ενέργειά της. Ενώ ήμασταν καθισμένοι γύρω από ένα τραπέζι, εφόσον επρόκειτο για μεταπτυχιακό σεμινάριο, εκείνη δίδασκε όρθια με μεγάλη ζωηρότητα. Την ξανασυνάντησα κάποιες φορές σε συνέδρια και άλλες ακαδημαϊκές εκδηλώσεις. Την τελευταία φορά που την είδα, ήμουν πρύτανις και εκείνη έλεγε περήφανη στο κοινό ότι «σήμερα είναι εδώ μια πρώην φοιτήτριά μου που τώρα έχει γίνει πρύτανις στο Πάντειο». Κι εγώ ένιωσα μεγάλη συγκίνηση με αυτή της την αναφορά.

Το Πάντειο Πανεπιστήμιο εμβληματικό ίδρυμα   στην 100 χρόνων ιστορία του επικεντρωμένο στις ανθρωπιστικές και κοινωνικές επιστήμες-μας δίνετε ορισμένα χαρακτηριστικά της σύγχρονης δυναμικής του και των νέων στόχων σας; 
Το Πάντειο Πανεπιστήμιο είναι το μοναδικό μονοθεματικό Πανεπιστήμιο στην Ελλάδα αφιερωμένο στις κοινωνικές και πολιτικές επιστήμες. Για εκατό χρόνια ακολούθησε μια πορεία συνεπή και ανέδειξε σειρά επιτυχημένων αποφοίτων σε όλα τα πεδία που καλλιεργεί. Από τα αμφιθέατρά του εξάλλου πέρασαν ως καθηγητές μεγάλα ονόματα της ελληνικής πολιτικής και δημόσιας ζωής. Υπ’αυτή την έννοια, είναι ένα εξαιρετικά επιδραστικό ίδρυμα. Η στρατηγική για το μέλλον του Παντείου αντλεί έμπνευση από τη μακρά του ιστορική παράδοση και ταυτόχρονα σκοπεύει στην εξωστρέφεια, την εμβάθυνση της έρευνας στις κοινωνικές επιστήμες, την ανάπτυξη καινοτόμων προγραμμάτων σπουδών και τη δημιουργία ενός σύγχρονου περιβάλλοντος για τους φοιτητές και τις φοιτήτριες. Ανακαινίζουμε αυτή τη στιγμή τη φοιτητική μας εστία ώστε να προσφέρουμε διέξοδο στα παιδιά που αναζητούν στέγη σε μια Αθήνα όπου πλέον το ενοίκιο είναι απλησίαστο, έχουμε αποφασίσει την ίδρυση τμήματος εγκληματολογίας –του πρώτου στην Ελλάδα- ενώ ξεκινάμε και ένα υψηλού επιπέδου μεταπτυχιακό στις κινεζικές σπουδές με το πανεπιστήμιο Columbia των ΗΠΑ. Κάθε εβδομάδα στις εγκαταστάσεις μας φιλοξενούνται σημαντικά επιστημονικά συνέδρια, ελληνικά και διεθνή, δεχόμαστε εκατοντάδες διεθνείς φοιτητές με ανταλλαγές, εκπονούνται σημαντικά ερευνητικά προγράμματα ενώ διατηρούμε μια σταθερή και ζωντανή σχέση με την κοινωνία.

Η εκτίμηση σας για την έρευνα στις ανθρωπιστικές και κοινωνικές επιστήμες στην Ελλάδα-που βρισκόμαστε; 
Οι ανθρωπιστικές και κοινωνικές επιστήμες (ΑΚΕ) συσπειρώνουν σημαντικό ερευνητικό προσωπικό σε πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα και συγκροτούν ένα ισχυρό οικοσύστημα έρευνας. Ωστόσο, υπάρχουν μια σειρά από προβλήματα: α) η πτώση των ΑΚΕ στις προτιμήσεις των υποψηφίων για την τριτοβάθμια εκπαίδευση˙ β) η χαμηλή χρηματοδότηση της έρευνας στις ΑΚΕ σε αντίθεση με τις θετικές επιστήμες και γ) η μεροληπτική αξιολόγηση των βιβλιομετρικών συστημάτων στα οποία στηρίζονται οι διεθνείς κατατάξεις των πανεπιστημίων. Όπως έχω επισημάνει αρκετές φορές, ο τρόπος αξιολόγησης των επιστημονικών δημοσιεύσεων βασίζεται στο μοντέλο των θετικών επιστημών με προφανείς αδικίες για τις ΑΚΕ που έχουν μια άλλη κουλτούρα δημοσιεύσεων, η οποία προκρίνει τις μεγάλες μονογραφίες με έναν συγγραφέα έναντι των ολιγοσέλιδων άρθρων πολλών συγγραφέων. Οι μονογραφίες –και μάλιστα αν είναι γραμμένες στα ελληνικά- δεν υπολογίζονται από τα βιβλιομετρικά συστήματα με αποτέλεσμα να δίνεται λάθος εικόνα και προς την κοινωνία ως προς την αξία των δικών μας επιστημών. Αυτό πρέπει να αλλάξει, γιατί η χώρα μας έχει ισχυρή παράδοση και διακρίσεις ακριβώς στις ανθρωπιστικές και κοινωνικές σπουδές.

Ποια τα χαρακτηριστικά μιας γυναίκας σε θέση ηγεσίας;
Κατά την άποψή μου δεν υπάρχει «γυναικεία» έναντι «ανδρικής» ηγεσίας ούτε «γυναικεία» χαρακτηριστικά βάσει των οποίων ασκείται η ηγεσία από μια γυναίκα. Δεν υπάρχει δηλ. μια διαφορετική ηγεσία με έμφυλα χαρακτηριστικά αναλόγως με το φύλο του ηγέτη, παρόλο που γίνεται τα τελευταία χρόνια συζήτηση περί γυναικείας ηγεσίας, προβάλλοντας γυναίκες επιτυχημένες στο τομέα τους ως θετικά παραδείγματα ως προς τη δυνατότητα μιας γυναίκας να πετύχει ως ηγέτης. Αυτό αφορά τον χώρο της πολιτικής και των επιχειρήσεων όπου η ισχυρή ηγετική προσωπικότητα είναι γένους αρσενικού. Η δημοσιογράφος του Guardian Arwa Mahdawi έκανε εξαιρετική δουλειά συγκεντρώνοντας διδάγματα από γυναίκες στην εξουσία στο βιβλίο της “Strong female lead” όπου αναφέρει ότι «οι αποτελεσματικοί ηγέτες επιδεικνύουν όλες τις παρακάτω ιδιότητες: χτίζουν εμπιστοσύνη, αποφεύγουν τον εγωισμό, συνεργάζονται”.

Πρόσφατα σας εξέλεξε μέλος της η Academia Europaea (ιδρ. 1988) διεθνώς αναγνωρισμένος θεσμός με διαπρεπείς επιστήμονες από όλη την Ευρώπη. Τι συνιστά αυτή η εκλογή και διεθνής διάκριση; 
Καταρχάς θεωρώ εξαιρετικά σημαντικό Έλληνες επιστήμονες –πόσο μάλλον μια γυναίκα- να αναγνωρίζονται από διεθνείς ακαδημαϊκούς θεσμούς. Στο πρόσωπό μου αναγνωρίζεται, κατά τη γνώμη μου, η ελληνική ακαδημαϊκή κοινότητα και η διάκριση αυτή προσδίδει κύρος στη χώρα. Αφετέρου, σε προσωπικό επίπεδο, είναι εξαιρετική τιμή να βρεθώ μαζί με σημαντικούς Ευρωπαίους επιστήμονες, άνδρες και γυναίκες, και να ενταχθώ σε μια κοινότητα πνευματικής αριστείας, ιδιαίτερα σε μια εποχή μεγάλης γεωπολιτικής αστάθειας και για τη δική μας ήπειρο. Ενδεχομένως οργανισμοί όπως η Academia Europaea να μπορούν να συμβάλουν στην κριτική εγρήγορση των ευρωπαϊκών κοινωνιών.

Έχετε εκφράσει μια πολύ ωραία την άποψη ότι «την ίδια σημασία έχουν και οι επώνυμοι και οι ανώνυμοι δράστες της ιστορίας». Γιατί ασχοληθήκατε με την προσωπικότητα του Ιωάννη Καποδίστρια;
Εμείς οι ιστορικοί γνωρίζουμε ότι η ιστορία δεν γράφεται από τους λίγους αλλά από τους πολλούς. Εννοώ την κοινωνική, οικονομική και πολιτισμική ιστορία των μεγάλων μετασχηματισμών στη διάρκεια των αιώνων αλλά και την πολεμική ιστορία των εκατομμυρίων στρατιωτών και άοπλων θυμάτων. Με αυτό δεδομένο, υπάρχουν προσωπικότητες που τραβούν το ενδιαφέρον του/της ιστορικού αλλά όχι μεμονωμένα δηλ. στο πλαίσιο μιας βιογραφίας αλλά ως μέρος της εποχής που έζησαν. Ο Ιωάννης Καποδίστριας ανήκει σε εκείνες τις αμφιλεγόμενες ιστορικές προσωπικότητες που ελκύουν το ερευνητικό ενδιαφέρον ακριβώς και λόγω της ακραίας πόλωσης που προκάλεσαν. Η δική μου η έρευνα δεν εντοπίζεται τόσο στο έργο του όσο στις ιδεολογικές του χρήσεις από ποικίλες ομάδες και πρόσωπα της Ελλάδας μετά τη δολοφονία του. Φάνηκε, μέσα από την έρευνα, ότι ο Καποδίστριας έχει χρησιμοποιηθεί κατά καιρούς, από το 1831 μέχρι σήμερα, τόσο από τη δεξιά όσο και από την αριστερά για να νομιμοποιήσει τελείως διαφορετικές πολιτικές επιλογές.

Ποια γυναίκα αποτελεί πρότυπο σας. 
Τα πρότυπά μου δεν είναι μόνο γυναίκες. Υπήρχαν γυναίκες συγγραφείς που με ενέπνεαν όπως η Μαργκερίτ Γιουρσενάρ και η Βιρτζίνια Γουλφ. Δεν ήταν βεβαίως γυναίκες-ηγέτες αλλά γνωρίζουμε ότι «γυάλινη οροφή» για τις γυναίκες υπάρχει όχι μόνο σε ηγετικές θέσεις αλλά και στην τέχνη και τη λογοτεχνία. Γνωρίζουμε επίσης ότι η έννοια της «ηγεσίας» μπορεί να περιλαμβάνει και προσωπικότητες που άφησαν ισχυρό αποτύπωμα στην ιστορική μνήμη. Η διάκριση για τις γυναίκες δεν είναι εύκολη. Αφετέρου, υπήρξαν στοιχεία σε άνδρες που επίσης λειτούργησαν ως πρότυπα για μένα, σε ζητήματα ήθους, αφοσίωσης στον στόχο, αυτοπεποίθησης. Παρόλο που υπάρχουν μηχανισμοί αποκλεισμού των γυναικών –εμπεδωμένοι μέσα από τους κοινωνικούς ρόλους που αποδίδονται στα δύο φύλα – μια γυναίκα που αναλαμβάνει θέση ευθύνης μέσα από σκληρό ανταγωνισμό δεν μπορεί να αναζητήσει πρότυπα μόνο στο φύλο της. Αντίστοιχα, θα συμβούλευα και τους άνδρες σε παρόμοιες θέσεις να αναζητούν έμπνευση και σε γυναίκες.

Ειρήνη Νταϊφά
CEO STAVROS DAIFAS MARITIME CORPORATION S.A.
Π. Αντιδήμαρχος Πολιτισμού Δήμου Πειραιά
Π. Πρόεδρος της Ναυτιλιακής Λέσχης Πειραιά
Μέλος Διοικητικού Συμβουλίου HELMEPA

Το πρώτο κεφάλαιο της διαδρομής σας.
Πιστεύω ότι ο πιο προφανής και πλέον φυσικός τρόπος για να μιλήσω για την αρχή της διαδρομής μου, είναι να αναφέρω ότι προέρχομαι από δύο αξιόλογους γονείς με ανεξάντλητη ενέργεια, οι οποίοι δεν ήταν απλώς γονείς για μένα, αλλά αληθινά αστείρευτες πηγές Δύναμης και Έμπνευσης. Ως μοναδικό παιδί του Σταύρου και της Ελένης Νταϊφά, δυο ισχυρών προσωπικοτήτων, που συγχρόνως ακτινοβολούσαν ζεστασιά και ανθρωπιά έλαβα, πέρα από άπλετη αγάπη, τις ουσιαστικές βάσεις για την μετέπειτα προσωπική μου εξέλιξη! Έχοντας δε, την μεγάλη τύχη να μεγαλώσω υπό την καθοδήγηση και την αφοσίωσή τους, απέκτησα αξίες που συνεχίζουν να χρησιμεύουν ως πυξίδα μου σε κάθε απόφαση και μονοπάτι που ακολουθώ στη ζωή. Έτσι από πολύ νωρίς, καλλιέργησα την πεποίθηση ότι η αληθινή πρόοδος δεν πηγάζει μόνο από τις γνώσεις και την επαγγελματική εμπειρία που μπορεί να αποκτήσει ένας άνθρωπος, αλλά κυρίως από την αδιάκοπη αναζήτηση του καλύτερου του εαυτού. Μια ισχυρή πεποίθηση που αδιαμφισβήτητα αποτέλεσε την πρώτη κινητήρια δύναμη, που έθεσε τους θεμέλιους λίθους τόσο για την προσωπική όσο και για την μετέπειτα επαγγελματική μου πορεία.

Τα χρόνια που διαμορφώνεται η προσωπικότητα.
Παρά το γεγονός ότι τα πρώτα χρόνια της ζωής μου παραμένουν ως τα πλέον καθοριστικά για την διαμόρφωση της προσωπικότητας μου, της σκέψης και της στάσης μου απέναντι στην ζωή, η πορεία των σπουδών μου, αδιαμφισβήτητα, ολοκλήρωσε την προσωπικότητα μου.
Επομένως, παρόλο που η επαγγελματική μου πορεία φαινόταν προδιαγεγραμμένη, ορμώμενη από την ανάγκη μου να κατανοήσω τον ανθρώπινο ψυχισμό και τις κοινωνικές σχέσεις, αποφάσισα να σπουδάσω κοινωνιολογία και ψυχολογία. Στην συνέχεια και έχοντας αποκτήσει τη γνώση, που μου προσέφεραν οι σπουδές μου και τις πολύτιμες εμπειρίες που ενίσχυσαν την αυτογνωσία και την ενσυναίσθηση μου από την απασχόληση μου ως Κοινωνική Λειτουργός στο Ίδρυμα Παιδιών με Αυτισμό, στο Αναμορφωτήριο Ανηλίκων Κορασίδων και στο τμήμα Γυναικείων Φυλακών Κορυδαλλού, επέλεξα, προς αναζήτηση νέων προοπτικών, να συνεχίσω τις σπουδές μου στη Διοίκηση Επιχειρήσεων στην Μεγάλη Βρετανία, μια στρατηγικά σημαντική απόφαση, θα έλεγα, καθώς με ενδυνάμωσε και λειτούργησε ως προοίμιο για την ενασχόλησή μου με την Ναυτιλία.

Όταν  κτίστηκε η καριέρα.
Παρόλο που οι σπουδές μου είχαν ήδη προμηνύσει τον επαγγελματικό μου προσανατολισμό στη Ναυτιλία και η πρώτη μου ουσιαστική επαφή με τον κλάδο είχε προέλθει από την εργασία μου στην οικογενειακή επιχείρηση, δίπλα στον πατέρα μου, Σταύρο Νταϊφά, η καριέρα μου ωστόσο, ξεκίνησε επί της ουσίας το 2014, σε μια πραγματικά πολύ δύσκολη περίοδο για εμένα μετά την απώλεια του, στην διάρκεια της οποίας κλήθηκα να αναλάβω τα καθήκοντα μου ως Διευθύνουσα Σύμβουλος στην STAVROS DAIFAS MARITIME CORPORATION S.A. Μια μετάβαση, με τεράστιο συναισθηματικό βάρος και ακόμη μεγαλύτερη ευθύνη, επειδή, από την πρώτη κιόλας στιγμή, ένιωσα ότι δεν ανέλαβα απλώς μια θέση στον χώρο, αλλά ότι κληρονόμησα μια σημαντική οικογενειακή κληρονομιά. Τον ίδιο χρόνο και παρά τις πολλές ευθύνες και υποχρεώσεις που συνόδευαν τον ρόλο μου ως CEO, ως φύσει ανήσυχο πνεύμα και ορμώμενη από την επιθυμία μου να συμβάλλω στη διαμόρφωση ενός καλύτερου μέλλοντος για την πόλη που αγαπώ, τον Πειραιά, αποφάσισα να ασχοληθώ με τα κοινά. Ως απόρροια αυτού, εκλέχθηκα ως Αντιδήμαρχος Πολιτισμού, μια θέση που κατείχα για δέκα παραγωγικά και άκρως δημιουργικά χρόνια.
Συγχρόνως, το 2016 εκλέχθηκα ως Πρόεδρος της Ναυτιλιακής Λέσχης Πειραιώς, για δύο συνεχόμενες τριετείς θητείες, με την ανάδειξη μου αυτή και την επανεκλογή μου το 2019 να σηματοδοτούν την πρώτη φορά που μια γυναίκα κατείχε αυτή τη θέση στην ιστορία της Λέσχης. Ένα σημαντικό ορόσημο, θα έλεγα, για τον ρόλο των γυναικών στον επαγγελματικό και κοινωνικό τομέα.

Οι  αμφισβητήσεις  που  σάς  έδειξαν  την  άλλη  όψη  των πραγμάτων.   
Η φιλοσοφία και η σκέψη μου απέναντι στις αμφισβητήσεις, θα μπορούσαν να συμπυκνωθούν στο απόφθεγμα του Βρετανού Φιλοσόφου Μπέρτραντ Ράσελ,
«Σε όλα τα θέματα, είναι υγιές, πότε-πότε, να κρεμάς ένα ερωτηματικό στα πράγματα που θεωρείς από καιρό δεδομένα»!

Γιατί πετύχατε;
Έχοντας διανύσει έως τώρα με συνέπεια και αποφασιστικότητα μια μεγάλη και απαιτητική θα έλεγα διαδρομή, έχω αποκομίσει ανεκτίμητες εμπειρίες, οι οποίες σε συνδυασμό με την εργατικότητα μου, συνέβαλαν καταλυτικά στο να πετύχω πολλούς από τους στόχους μου! Ωστόσο, το όραμά μου να συμβάλλω σε έναν κόσμο βασισμένο στην αλληλεγγύη, τον πολιτισμό και την ενσυναίσθηση, είναι αυτό που κάνει τη διαφορά και που ενθαρρύνει την όποια μου προσπάθεια.
Στην επιχειρηματική δράση σας, στο πεδίο της ναυτιλίας, τι το σημαντικότερο κατακτήθηκε;
Η μεγαλύτερη πρόκληση που καλείται να αντιμετωπίσει ακόμα και σήμερα μια δυναμική γυναίκα είναι να κερδίσει την ίδια αναγνώριση και εμπιστοσύνη που συχνά θεωρείται δεδομένη για τους άνδρες, ειδικά σε ανδροκρατούμενους τομείς όπως η Ναυτιλία. Προσωπικά θεωρώ πως έχοντας επιδείξει επιτυχώς έως σήμερα αποφασιστικότητα και ζήλο, κατόρθωσα να διεκδικήσω και να αποκτήσω επάξια την ίδια αναγνώριση!

Τα κύρια σημεία αναφοράς στην ιστορία της οικογένειας σας.   
Η αλήθεια είναι πως είναι πολλά τα σημεία αναφοράς στην ιστορία της οικογένειας μου, για τα οποία θα μπορούσα να επεκταθώ εκτενέστερα, ωστόσο, επιλέγω να μην εστιάζω σε μεμονωμένα γεγονότα και ορόσημα, αλλά να αναδεικνύω την διαδρομή της στο χρόνο υπό το πρίσμα των αξιών και των σταθερών αξόνων, βάσει των οποίων διαμορφώθηκε η πορεία μας έως σήμερα.
Η εντιμότητα, ο σεβασμός, η αλληλεγγύη, η ειλικρίνεια, η ευσυνειδησία και η συνέπεια λειτούργησαν ως ακλόνητοι θεμελιώδεις πυλώνες στην διάρκεια της οικογενειακής μας διαδρομής και παρόλο που υπήρξαν δύσκολες στιγμές και πλείστοι ανασταλτικοί παράγοντες, με σθένος, υπομονή και επιμονή, έναν συνδυασμό που ανέκαθεν μας χαρακτήριζε, κατορθώσαμε να ξεπεράσουμε κάθε εμπόδιο. Επομένως, όπως πολύ σοφά διατυπώθηκε κάποτε και με βρίσκει απόλυτα σύμφωνη, «η ιστορία των ανθρώπων δεν χρειάζεται να μετριέται πάντα μέσω όσων έχουν επιτύχει, αλλά από τις αξίες που διατηρούν αναλλοίωτες στο χρόνο, παρά τα όποια εμπόδια».

Τα χαρακτηριστικά στην προσωπικότητα μιας γυναίκας, που διακρίνετε.
Την αποφασιστικότητα και το θάρρος που επιδεικνύει, επιλέγοντας να προχωρήσει μπροστά, ακόμα και όταν το μονοπάτι είναι δύσβατο, κατορθώνοντας να χαράξει τόσο τη δική της πορεία στη ζωή, όσο και να αποτελέσει παράδειγμα για τις υπόλοιπες γυναίκες στον κόσμο!

Οι αδιαπραγμάτευτες αξίες σας. 
Ο σεβασμός, η ακεραιότητα, η ειλικρίνεια, η συνέπεια σε συνδυασμό με την ενσυναίσθηση και ένα υψηλό αίσθημα ευθύνης και δικαιοσύνης, είναι οι αρχές που διαμορφώνουν τον τρόπο που πορεύομαι σε κάθε πτυχή της ζωής μου!

Το στοίχημα- που  ως  ελληνική κοινωνία πρέπει να κερδίσουμε. 
Ο πατέρας μου πίστευε ακράδαντα ότι «κάθε κοινωνία προοδεύει όταν επενδύει στην Παιδεία και στην μόρφωση της νέας γενιάς», θεωρώντας καθήκον του την προάσπιση του μέλλοντος της!
Διατηρώντας και προσωπικά ακλόνητη τη πίστη μου στη δύναμη της Παιδείας, στην διάρκεια των τελευταίων δώδεκα ετών, προσφέρω κάθε χρόνο δύο υποτροφίες τιμώντας τον, μια μέσω της Ένωσης Ελλήνων Εφοπλιστών για σπουδές στη Ναυτιλία και την δεύτερη μέσω της HELMEPA για σπουδές στην Εκπαίδευση για το Περιβάλλον, τη Βιώσιμη Ανάπτυξη ή τη Ναυπηγική και τη Θαλάσσια Μηχανική, ελπίζοντας πως με αυτή μου την πράξη μνήμης, θα μπορέσω να εμπνεύσω τη νέα γενιά να προχωρήσει με υπευθυνότητα και όραμα, καθώς και να συμβάλλω με τον τρόπο μου στην προσπάθεια της κοινωνίας μας να «κερδίσει ίσως το μεγαλύτερο της στοίχημα».

«Και  χρωστάμε  στην  διάρκεια  μιας  λάμψης  την  πιθανή  ευτυχία μας» (Οδ. Ελύτης). Η έννοια της ευτυχίας -προσωπικά; 
Η ευτυχία για εμένα θα μπορούσε να οριστεί ως η στιγμή που τα «θέλω» μου ευθυγραμμίζονται με τα «πρέπει» μου και οι αξίες μου με τις υποχρεώσεις μου!

Η αδιάλειπτη παρουσία σας στην κοινωνική και πολιτισμική ζωή της Αθήνας- τι σημαίνει για εσάς.
Θα έλεγα πως αποτελεί έναν πολύτιμο κύκλο ανταλλαγής απόψεων και πολιτισμού και σίγουρα συνειδητή στάση ζωής, καθώς μου δίνεται η ευκαιρία να επικοινωνήσω με τους συνανθρώπους μας. Συμμετέχοντας δε όλα αυτά τα χρόνια, σε πολλά πολιτιστικά και κοινωνικά δρώμενα, και μέσω της ιδιότητας μου ως Αντιδήμαρχος Πολιτισμού, καθώς και μέσω της ενεργής συμμετοχής μου ως μέλος Διοικητικών Συμβουλίων σε πάνω από 40 Σωματεία, Ενώσεις και Ιδρύματα, κατάφερα μέσω ουσιαστικού διαλόγου να αφουγκραστώ τις ανάγκες και επιθυμίες των συμπολιτών μου και να συνάψω μια σχέση βαθιάς εκτίμησης, σεβασμού και εμπιστοσύνης μαζί τους!

ΤΑΤΙΑΝΑ ΣΠΙΝΑΡΗ-ΠΟΛΛΑΛΗ, Citronne Gallery

Συνέντευξη στην Άννα Γριμάνη

Πώς ξεκινάει η σχέση σας με την Τέχνη
Δεν υπάρχει μια συγκεκριμένη αφετηρία, καθώς η Τέχνη, σε διάφορες μορφές, εγκαθίσταται μέσα μας ως βίωμα αισθητικό και στον καθένα μας ακολουθεί διαφορετικές διαδρομές- καλλιτέχνες, απλοί θεατές, συλλέκτες, επαγγελματίες, δάσκαλοι. Ως πρώτο προσωπικό βίωμα, εντοπίζω τα Ταυροκαθάψια, την νωπογραφία της Κνωσού, την οποία αντίκρισα για πρώτη φορά σε μια οικογενειακή εκδρομή. Αυτό που με συνεπήρε τότε ήταν, κυρίως, η αφήγηση- δηλαδή, η ιστορία που έφερνε μαζί της η εικόνα και ό,τι συμπλήρωσα εγώ με την φαντασία μου. Ακόμη και σήμερα θεωρώ ότι η αφήγηση είναι το πρώτο στάδιο στην ανάγνωση ενός έργου- ακόμη κι αν δεν έχουμε κανένα επιπρόσθετο στοιχείο για τον καλλιτέχνη ή τον χρόνο ή τον τόπο της δημιουργίας του. Η μαγεία έγκειται ακριβώς στο ότι το έργο Τέχνης βρίσκεται ανάμεσα στον καλλιτέχνη και τον θεατή ο οποίος το “οικειοποιείται”, ανάλογα με τις ευαισθησίες και τα δικά του βιώματα.

Η γκαλερί πότε δημιουργείται και με τι όραμα
Η ιδέα για την γκαλερί ξεκίνησε από την Βοστώνη, πριν ακόμη εγκατασταθούμε στην Ελλάδα. Σχετίστηκε με το σπίτι μας στον Πόρο, το ισόγειο του οποίου προσέφερε τις δυνατότητες για ένα τέτοιο εγχείρημα. Το ίδιο το νησί του Πόρου είναι ιστορικά συνδεδεμένο με καλλιτέχνες, ποιητές και συγγραφείς- το μυθιστόρημα “Λεμονοδάσος” του Κοσμά Πολίτη, το οποίο αναφέρεται στην απέναντι περιοχή, έδωσε το όνομα του στην γκαλερί. Συζητήσεις με τους δικούς μου, με την οικογένεια, με φίλους και συναδέλφους ενθάρρυναν το ξεκίνημα αυτό.
Εξ αρχής, η CITRONNE Gallery αποσκοπούσε να λειτουργήσει ως φορέας πολιτισμικής διαχείρισης, ως Forum και ανταλλαγή εικαστικών ιδεών και απόψεων- δηλαδή, όχι μόνον ως εκθετήριο εποχικό. Προσπαθήσαμε να προσφέρουμε στον Πόρο, το νησί μας, μια άλλη διάσταση. Οι εκθέσεις εκεί, θεματικές, έφερναν στο προσκήνιο σύγχρονα ερωτήματα και προβληματισμούς,   η κατανόηση των οποίων είναι δυσχερής ή και αδύνατη. Η Τέχνη, εξ ορισμού υπερβατική, συνδράμει το συναίσθημα και την σκέψη και οξύνει την κρίση. Γίνεται αγωγός ψυχής, “ψυχαγωγία”.
Το 2018 η γκαλερί επεκτάθηκε στην Αθήνα, υιοθετώντας, όμως, μια διαφορετική εικαστική προσέγγιση. Αρχής γενομένης από τον χώρο, ένα αστικό διαμέρισμα του 60 στο Κολωνάκι, η γκαλερί αυτή έχει ανοιχτεί σε νέους καλλιτέχνες οι οποίοι φέρνουν μαζί τους   τα νέα ρεύματα της Τέχνης, όπως εκφράζονται μέσα από τις οπτικές   τους. Κρατήθηκε η εσωτερική αρχιτεκτονική του χώρου, τα δωμάτια, ώστε να μπορούμε να στήνουμε υπό-ενότητες, ανάλογα με την φύση της εκάστοτε εικαστικής δημιουργίας.

Εάν συνοψίζατε την διαδρομή σας, σε ποια βασικά χαρακτηριστικά της θα την επικεντρώνατε;
Η αφετηρία είναι πάντα οι πανεπιστημιακές σπουδές, καθώς, κατά κάποιον τρόπο, έχει ήδη αποκρυσταλλωθεί η επιλογή της πορείας που θα ακολουθήσουμε. Στην Βοστώνη, η διδακτορική μου διατριβή στην Ιστορία της Τέχνης με βοήθησε να συγκεκριμενοποιήσω τις ιδές μου, αλλά και να διευρύνω τις γνώσεις μου. Η Ιστορία της Τέχνης με τους συναρπαστικούς εκπροσώπους κάθε φάσης και κάθε τάσης μού δημιούργησε μια νέα “ταυτότητα” και μου άνοιξε ένα ευρύτατο πεδίο σκέψης και δράσης, θεωρίας και πράξης.
Η πράξη εκφράστηκε μέσα από την διδασκαλία μου στο Boston College. Η ευθύνη την οποία συνεπάγεται η επαφή με τους φοιτητές είναι άλλο ένα δομικό στοιχείο στην διαδρομή μου. Κάθε διάλεξη προϋποθέτει προσεκτική προετοιμασία και πνευματική εργασία· κάθε φοιτητής φέρνει μαζί του έναν ολόκληρο κόσμο από απορίες, ερωτήσεις, αντιρρήσεις αντανάκλαση της εποχής του. Όλα τα χρόνια που έμεινα στην Βοστώνη, η διδασκαλία στο Πανεπιστήμιο έστησε το πλαίσιο της ζωής και των επιλογών μου.
Τέλος, η οικογενειακή επιστροφή μας στην Αθήνα και η επακόλουθη δημιουργία της γκαλερί συνιστούν το αποφασιστικό ορόσημο στην προσωπική και επαγγελματική μου πορεία.

Οι καλλιτέχνες που αγαπήσατε με μια ματιά… 
Είναι προτιμότερο να μιλούμε για έργα. Ο κάθε καλλιτέχνης έχει την δική του “γλώσσα” με την οποία εκφράζεται. Υπάρχουν έργα που μας μιλούν, που μας συγκινούν με την πρώτη ματιά· άλλα που τα καταλαβαίνουμε λιγότερο· άλλα που χρειαζόμαστε χρόνο για να βρούμε την προσωπική μας ανάγνωση. Σε αυτό το πνεύμα, εκτός από τα αρχικά μου Ταυροκαθάψια στην Κνωσό, μπορώ να αναφερθώ στον Ηνίοχο στους Δελφούς- αλλά και στις Demoiselles d’Avignon του Picasso και στο Mappemonde του δικού μας Γιώργου Λάππα. Το έργο καταξιώνει τον καλλιτέχνη και όχι το αντίθετο.
Έχω συνεργαστεί και εξακολουθώ να συνεργάζομαι αγαστά με όλους σχεδόν τους Έλληνες καλλιτέχνες, εντόπιους και της διασποράς, πάντα με κριτήριο την προσφορά και την απήχηση τους στο σύγχρονο γίγνεσθαι. Γιάννης Αδαμάκος, Δημήτρης Αναστασίου, Αλεξάνδρα Αθανασιάδη, Στήβεν Αντωνάκος, Κώστας Βαρώτσος, Στηβ Γιανάκος, Δημοσθένης Κοκκινίδης, Αλέκος Κυραρίνης, Αφροδίτη Λιτή, Χριστίνα Μήτρεντσε, Χρόνης Μπότσογλου, Μυρτώ Ξανθοπούλου, Κωνσταντίνος Ξενάκης, Μαρία Οικονομοπούλου, Νίκος Ποδιάς, Παναγιώτης Τέτσης, Πάνος Χαραλάμπους, Παντελής Χανδρής, Γιάννης Ψυχοπαίδης είναι μερικοί από τους καλλιτέχνες τους οποίους παρουσίασε η γκαλερί- συχνά πλαισιωμένους και από συναφείς εκδηλώσεις γύρω από το έργο τους.

Πόσο σύνθετος είναι…ή δεν είναι ο ρόλος μιας γυναίκας, γκαλερίστα, που συνδυάζει το επιχειρείν και το να προάγει την Τέχνη.
Όλες οι γυναίκες έχουμε πολλαπλούς και σύνθετους ρόλους- όχι μόνον οι γκαλερίστες… Οι δικές μου “συνθέσεις” ξεκινούν από το απροσδιόριστο ωράριο της εργασίας, περιλαμβάνουν υπολογισμούς και προβλέψεις, υπεύθυνες επιλογές, αγαστές και παραγωγικές σχέσεις, κοινωνική παρουσία. Το επιχειρείν προφανώς δεν είναι αγαθοεργία· κάθε επιχείρηση όμως διέπεται από τους δικούς της κανόνες, έχει διαφορετικούς στόχους, απευθύνεται με προσωπικό πρόσημο στην κοινωνία. Προσωπικά, αντιλαμβάνομαι την γκαλερί πολύ περισσότερο ως αποστολή. Δουλειά μας είναι να φέρουμε την Τέχνη κοντά στον κόσμο, να προτείνουμε έναν άλλο τρόπο αντίληψης της πραγματικότητας, να δείχνουμε την υπερβατική δύναμη της καλλιτεχνικής δημιουργίας. Η προσπάθειά μου στην γκαλερί εμπνέεται ή και ταυτίζεται περισσότερο με την διδακτική   εμπειρία- όσο και αν απευθύνεται σε διαφορετικό κοινό. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο οι δύο γκαλερί λειτουργούν αυτόνομα, αλλά και συμπληρωματικά: στον Πόρο ενισχύεται η εντοπιότητα, στην Αθήνα η γκαλερί ανοίγεται στα νέα ρεύματα.

Η προσωπική σας ζωή, οι άνθρωποι σας, περιβάλλουν το έργο σας στον χώρο της Τέχνης; 
Χρωστώ πολλά στην οικογένεια μου, στενή και ευρύτερη, η οποία στήριξε εξ αρχής αυτήν την προσπάθεια. Έχω, επίσης, την τύχη να περιβάλλομαι από ένα “επιτελείο” φίλων οι οποίοι με συνδράμουν σε κάθε νέο εγχείρημα, με όποιο τρόπο μπορεί ο καθένας. Ο χώρος της Τέχνης, άλλωστε, χωράει τους πάντες- ακόμη και αν δεν έχουν ειδικά ενδιαφέροντα ή άμεση σχέση με το αντικείμενο. Περιβάλλον μου είναι, ασφαλώς, και οι καλλιτέχνες, πολλοί από τους οποίους έχουν καταστεί φίλοι και μόνιμοι συνεργάτες. Η προσωπική μου ζωή, επομένως, κινείται ανάμεσα σε αυτόν τον κόσμο με τον οποίο μοιράζομαι την κοινή αξία της αναζήτησης και της προσφοράς στο κοινωνικό σύνολο.