Category: ΥΓΕΙΑ

Η Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 8 Μαρτίου. Θεσπίστηκε για πρώτη φορά το 1977 με απόφαση της γενικής συνέλευσης του ΟΗΕ.

Ξεκινώντας από την εφηβεία, όπου είναι μία από τις πιο σημαντικές περιόδους στη ζωή της, η μεταβατική περίοδος που το κοριτσάκι γίνεται γυναίκα και βλέπει μέρα με την μέρα το σώμα της να αλλάζει. Αυτή ωστόσο η φάση περιλαμβάνει έντονες και ραγδαίες αλλαγές, τόσο σωματικές όσο και συναισθηματικές και ψυχολογικές και η έφηβη χρειάζεται πολύ μεγάλη προσοχή και φροντίδα που καθορίζει σε μεγάλο βαθμό τη μετέπειτα συνολική υγεία κάθε γυναίκας.

Προχωρώντας στην ενήλικη ζωή όπου η γυναίκα είναι ευάλωτη σε ανθυγιεινές συνήθειες τρόπου ζωής και έχει να αντιμετωπίσει κινδύνους από πιθανή προχωρημένη μητρική ηλικία, την παχυσαρκία, το μεταβολικό σύνδρομο, την γενετική προδιάθεση για καρδιαγγειακή νόσο, το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών, και την ανάγκη πρόληψης καρδιαγγειακής νόσου και καρκίνου. Η πρόωρη εμμηνόπαυση ή η πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια φέρνει την Γυναίκα αντιμέτωπη με τις συνέπειες της εμμηνόπαυσης και καλείται να προστατεύσει την διατήρηση της οστικής και μυϊκής της μάζας, την καρδιαγγειακή της Υγεία και άλλες νοσογόνους καταστάσεις.

Ταυτόχρονα οι καρδιαγγειακές νόσοι – και όχι μόνο- στις γυναίκες υποδιαγιγνώσκονται και υποθεραπεύονται τόσο στην Ελλάδα όσο και παγκοσμίως. Τόσο οι ίδιες οι γυναίκες όσο και οι ιατροί εξακολουθούν να υποεκτιμούν τον καρδιαγγειακό κίνδυνο στις γυναίκες.

Σε αυτό το πλαίσιο 8 γυναίκες επιστήμονες απαντούν σε 8 κρίσιμα θέματα υγείας που αφορούν συνολικά την Καρδιαγγειακή Υγεία της Γυναίκας από την παιδική της ηλικία έως την εμμηνόπαυση.

Ιωάννης Κανακάκης, Πρόεδρος Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας

Χριστίνα Χρυσοχόου, Μέλος Δ.Σ. ΕΚΕ

1. Ποια η πρόληψη που πρέπει να ακολουθεί η γυναίκα από νεαρή ηλικία για την Καρδιαγγειακή της Υγεία;

Η αντίληψη ότι οι γυναίκες αποτελούν ένα πληθυσμό χαμηλού καρδιαγγειακού κινδύνου, πρέπει να αναθεωρηθεί,  καθ΄ όσον  η καρδιαγγειακή νόσος στις γυναίκες έχει  υψηλότερη θνητότητα απ’ ό,τι στους άνδρες, ενώ  περίπου το 50% των γυναικών στην αναπαραγωγική ηλικία,  έχουν ήδη κακή καρδιαγγειακή υγεία. Η ανάγκη  για μεγαλύτερη εγρήγορση και ενημέρωση για την σημασία της πρόληψης, διάγνωσης και θεραπείας, των απειλητικών για την ζωή καρδιαγγειακών παραγόντων κινδύνου, είναι απαραίτητη.

H Καρδιαγγειακή υγεία  μπορεί να γίνει βέλτιστη με την επικέντρωση στις υπάρχουσες ιδιαιτερότητες του φύλου σχετικά με τους κύριους  παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου, όπως αρτηριακή υπέρταση, σακχαρώδης διαβήτης,   μεταβολικό σύνδρομο, οικογενής δυσλιπιδαιμία, κακή  διατροφή, έλλειψη άσκησης,  καθιστική ζωή, κάπνισμα, παχυσαρκία, ψυχοκοινωνικοί παράγοντες και το οικογενειακό ιστορικό για καρδιαγγειακή νόσο.

Μοναδικοί παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου για τις γυναίκες σε νεαρή ηλικία -όπως ιδιαίτερες συνθήκες κατά την κύηση (αρτηριακή υπέρταση, σακχαρώδης διαβήτης, ανεπιθύμητη έκβαση), ορμονικοί παράγοντες (λήψης αντισυλληπτικών φαρμάκων, σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών, πρόωρη εμμηνόπαυση), καρδιοτοξική χημειοθεραπευτική αγωγή ή ακτινοθεραπεία  και ανοσολογικά  νοσήματα (πιο συχνά στις γυναίκες-ερυθηματώδης λύκος, ρευματοειδής αρθρίτις)- αυξάνουν τον μελλοντικό καρδιαγγειακό κίνδυνο και χρήζουν ιδιαίτερης φροντίδας και αντιμετώπισης στις νέες γυναίκες. Τροποποίηση του τρόπου ζωής με διακοπή καπνίσματος, συστηματική άσκηση, αποφυγή καθιστικής ζωής,  διατήρηση του ιδανικού βάρους του σώματος, υγιεινός τρόπος διατροφής, μέτρια πρόσληψη αλκοόλ και άλατος, είναι απαραίτητα για την πρωτογενή πρόληψη των καρδιαγγειακών συμβαμάτων από την νεαρή ηλικία γυναικών.

Παπαβασιλειου Μαρία, Καρδιολόγος FESC EHS , Διευθύντρια Κέντρου Υπέρτασης one-day clinic Metropolitan General Hospital

2. Ποια είναι τα κύρια συμπτώματα του εμφράγματος στην γυναίκα; Γιατί η γυναίκα μετά από έμφραγμα του μυοκαρδίου μπορεί να έχει πιο δύσκολη πορεία από έναν άνδρα;

Τα συχνότερα συμπτώματα του εμφράγματος δεν διαφέρουν μεταξύ ανδρών και γυναικών. Αυτά είναι έντονος πόνος ή δυσφορία στο στήθος αλλά συχνά περιγράφονται και ως σφίξιμο, κάψιμο ή πίεση βαθιά πίσω από το στέρνο. Συχνά ο πόνος αυτός επεκτείνεται στον λαιμό, την κάτω γνάθο, τους ώμους, τους βραχίονες  και τους αγκώνες όπου αποτελεί μια πολύ χαρακτηριστική αντανάκλαση. Κάποιες φορές ο πόνος επεκτείνεται ή και εντοπίζεται στην περιοχή του στομάχου και χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή ώστε να μην ξεγελαστούμε θεωρώντας τον πόνο αυτό έλκος ή γαστρίτιδα. Ο πόνος του εμφράγματος συνήθως συνδυάζεται με αίσθημα αδυναμίας, ωχρότητα, ναυτία και έντονη εφίδρωση. Στις γυναίκες ιδιαίτερα, το έμφραγμα εμφανίζεται κάποιες φορές  με διαφορετικά από τα παραπάνω συμπτώματα. Έτσι μπορεί να εμφανίσουν ζάλη, δυσκολία στην αναπνοή, έμετο, λιποθυμία, αίσθημα κόπωσης ή ακόμα και αυπνία. Αυτό οδηγεί πολλές φορές σε υποεκτίμηση της σοβαρότητας της κατάστασης τους. Τα παραπάνω συμπτώματα εύκολα αποδίδονται στις γυναίκες σε ψυχολογικά αίτια ή άγχος, με αποτέλεσμα να καθυστερούν να ζητήσουν βοήθεια από τον γιατρό και να καθυστερούν να λάβουν την σωστή θεραπεία, με πολύ σοβαρές συνέπειες για την υγεία και την ίδια τους την ζωή. Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με το ότι συνήθως οι γυναίκες εμφανίζουν  έμφραγμα σε μεγαλύτερη ηλικία αλλά  και σοβαρούς παράγοντες κινδύνου που οδηγούν σε αυτό, όπως ο σακχαρώδης διαβήτης, η υπέρτασηκαι η υψηλή χοληστερίνη που μπορεί να  παραμένουν  χωρίς διάγνωση και θεραπεία για χρόνια, έχει σαν συνέπεια  χειρότερη πορεία  μετά από έμφραγμα σε σύγκριση με τους άνδρες.  Οι γυναίκες θα πρέπει να αναζητούν άμεσα ιατρική βοήθεια εφ΄όσον νιώσουν τα παραπάνω συμπτώματα, να γνωρίζουν και να ‘’ακούν’’ το σώμα τους, να είναι ενημερωμένες για το κληρονομικό ιστορικό από την οικογένειά τους και ταυτόχρονα να μην αμελούν τακτικό έλεγχο των παραγόντων κινδύνου  για έμφραγμα που προαναφέρθηκαν.

Άννα Δαγρέ MD, PhD, Επεμβατική Καρδιολόγος, Γ. Νοσοκομείο Ελευσίνας ‘ΘΡΙΑΣΙΟ’’, Πρόεδρος Ο.Ε Αιμοδυναμικής και Επεμβατικής Καρδιολογίας ΕΚΕ

3. Γιατί οι γυναίκες θεωρούνται ευάλωτη ομάδα για την καρδιαγγειακή τους υγεία; Τι διαφοροποιεί τα δυο φύλα στον καρδιαγγειακό τους κίνδυνο;

Οι καρδιαγγειακές νόσοι στις γυναίκες υποδιαγιγνώσκονται και υποθεραπεύονται τόσο στην Ελλάδα όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο. Αν και η ευαισθητοποίηση για τις καρδιαγγειακές νόσους στις γυναίκες έχει αυξηθεί τα τελευταία χρόνια, τόσο οι ίδιες οι γυναίκες όσο και οι ιατροί εξακολουθούν να υποεκτιμούν τον καρδιαγγειακό κίνδυνο στις γυναίκες.

Εξαιτίας της ευρέως διαδεδομένης άποψης ότι οι γυναίκες προστατεύονται από τα οιστρογόνα μέχρι την εμμηνόπαυση, πολλές νεότερες γυναίκες θεωρούν λανθασμένα ότι είναι άτρωτες και ότι δεν χρειάζεται να αντιμετωπίζουν και να περιορίζουν τους παράγοντες κινδύνου για καρδιαγγειακές νόσους, όπως κάπνισμα, παχυσαρκία, αρτηριακή υπέρταση, υπερλιπιδαιμία, σακχαρώδη διαβήτη, έλλειψη άσκησης. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση του καρδιαγγειακού κινδύνου αυτών των γυναικών.

Όσον αφορά στα οξέα στεφανιαία σύνδρομα οι γυναίκες συχνά μπορεί να παρουσιάσουν διαφορετικά, μη τυπικά συμπτώματα σε σύγκριση με τους άνδρες. Δηλαδή, αντί του τυπικού θωρακικού-οπισθοστερνικού άλγους μπορεί να εμφανίσουν δύσπνοια, ναυτία, έμετο και άτυπο άλγος (π.χ. στην πλάτη ή το επιγάστριο) με αποτέλεσμα την υποδιάγνωση των οξέων στεφανιαίων συνδρόμων στις γυναίκες και την μη παροχή ή καθυστέρηση εφαρμογής της ενδεδειγμένης φαρμακευτικής αγωγής ή/και επεμβατικής αντιμετώπισης.

Επίσης και στις χρόνιες καρδιαγγειακές νόσους οι γυναίκες λαμβάνουν σε χαμηλότερο ποσοστό θεραπεία σύμφωνη με τις κατευθυντήριες οδηγίες, σε σύγκριση με τους άνδρες.

Επιπλέον δεν λαμβάνονται υπόψη οι σχετιζόμενοι με το φύλο παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου. Η πρόωρη εμμηνόπαυση, ο διαβήτης και η υπέρταση κύησης, το ιστορικό πρόωρου τοκετού, το ιστορικό αποβολής, το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών, το ιστορικό υστερεκτομής, η αυξημένη συχνότητα αυτοάνοσων νόσων στις γυναίκες αυξάνουν τον καρδιαγγειακό κίνδυνο. Ωστόσο, μόλις πρόσφατα έχει αρχίσει η ευαισθητοποίηση της ιατρικής κοινότητας σχετικά με αυτούς τους ειδικούς παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου στις γυναίκες.

Αναστασία Κίτσιου, Διευθύντρια, Καρδιολογική Κλινική, ΓΝΑ Σισμανόγλειο

4. Κολπική μαρμαρυγή. Οι γυναίκες είναι πιο ευάλωτες για επιπλοκές;

Η κολπική μαρμαρυγή αποτελεί ένα συνεχώς διογκούμενο πρόβλημα διεθνώς, αυξάνοντας το κόστος της νοσηλείας αλλά και της αποκατάστασης των ασθενών. Τελευταία τονίζονται ιδιαίτερα οι διαφορές μεταξύ των φύλων στην επίπτωση, την αντιμετώπιση και την πρόγνωση. Σε ασθενείς ηλικίας >75 ετών η επίπτωση της κολπικής μαρμαρυγής είναι μεγαλύτερη στις γυναίκες. Οι γυναίκες με κολπική μαρμαρυγή έχουν πιο συχνά βαλβιδοπάθεια, στεφανιαία νόσο, και γενικά πιο πολλές συνοσηρότητες. Επιπλέον διαθέτουν πιο αυξημένο κίνδυνο για εγκεφαλικό επεισόδιο και θάνατο συγκριτικά με τους άνδρες. Για τον λόγο αυτό στον καθορισμό του σκορ κινδύνου για εμβολικό επεισόδιο (CHA2DS2 VASC), το γυναικείο φύλο αποτελεί έναν από τους παράγοντες κινδύνου. Οι γυναίκες έχουν πιο επιβαρυμένη συμπτωματολογία, πιο εκτεταμένα εγκεφαλικά επεισόδια και χειρότερη ποιότητα ζωής και πρόγνωση. Πιθανόν η αρνητική αναδιαμόρφωση του αριστερού κόλπου και η έκδηλη διαστολική δυσλειτουργία να παίζουν σημαντικό ρόλο στην συμπτωματολογία των γυναικών. Μετά την εμμηνόπαυση οι γυναίκες χάνουν την προστατευτική δράση των οιστρογόνων οπότε και ο κίνδυνος εμβολικού επεισοδίου είναι μεγαλύτερος. Ακόμα και οι θεραπευτικές στρατηγικές για την κολπική μαρμαρυγή διαφέρουν. Η επιλογή της καρδιομετατροπής και της κατάλυσης αποτελούν λιγότερο συχνές επιλογές ενώ η φαρμακευτική θεραπεία για τον έλεγχο συχνότητας ή η χορήγηση αντιαρρυθμικών φαρμάκων αποτελούν πιο συχνές θεραπευτικές στρατηγικές. Οι γυναίκες γενικά δεν εκπροσωπούνται επαρκώς στις πολυκεντρικές μελέτες για να εξαχθούν αξιόπιστα αποτελέσματα. Απαιτείται πιο ενδελεχής έρευνα στηριζόμενη σε evidence base ιατρική για να εξηγηθούν οι διαφορές αυτές μεταξύ ανδρών και γυναικών με έμφαση κυρίως στην αντιμετώπιση είτε με φαρμακευτική αγωγή (αντιπηκτική αγωγή, αντιαρρυθμικά φάρμακα) είτε με επεμβατική προσέγγιση (κατάλυση κολπικής μαρμαρυγής, σύγκλειση του ωτίου του αριστερού κόλπου με συσκευή).

Αγγέλη Κωνσταντίνα, Καθηγήτρια Καρδιολογίας, Α΄ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική, ΓΝΑ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ

5. Η Καρδιακή Ανεπάρκεια στις γυναίκες έχει διαφορετικό πρόσωπο;

Η καρδιακή ανεπάρκεια (ΚΑ) είναι μια πολύ συχνή, χρόνια πάθηση που αντιμετωπίζεται με ιατρική βοήθεια. Στην ΚΑ, η καρδιά δεν μπορεί να παρέχει στο σώμα το αίμα που απαιτείται για να λειτουργήσει σωστά, κύρια γιατί ο μυς της καρδιάς «αδυνατίζει», νεκρώνεται ή «σκληραίνει». Αποτέλεσμα είναι να εμφανιστούν δύσπνοια, εύκολη κούραση και κατακράτηση υγρών (πόδια, κοιλιά, πνεύμονες).

Οι ασθενείς με ΚΑ υπολογίζονται στο 1-2% του πληθυσμού παγκόσμια, παρουσιάζουν δραματική αύξηση τα τελευταία χρόνια, και περίπου το 50% αυτών είναι γυναίκες.

Όπως και με άλλες καρδιοπάθειες, τα αίτια της ΚΑ διαφέρουν μεταξύ γυναικών και ανδρών. Καταστάσεις που σχετίζονται με μεγαλύτερο κίνδυνο ανάπτυξης ΚΑ στις γυναίκες είναι 1) Αρτηριακή Υπέρταση, 2) Σακχαρώδης Διαβήτης, 3) Κολπική Μαρμαρυγή (η πιο συχνή αρρυθμία σε άτομα >60 ετών), 4) Βαλβιδοπάθειες, 5) Παχυσαρκία και 6) Καρδιοτοξικότητα θεραπειών για καρκίνο μαστού. Αντίθετα η στεφανιαία νόσος είναι συχνότερο αίτιο ΚΑ στους άνδρες, παρότι οι γυναίκες που παθαίνουν έμφραγμα μυοκαρδίου έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο για ΚΑ και άλλα καρδιαγγειακά επεισόδια από ό,τι οι άνδρες.

Επιπλέον, η ΚΑ επηρεάζει διαφορετικά τα δύο φύλα. Οι γυναίκες παρουσιάζουν ΚΑ σε μεγαλύτερη ηλικία (συνήθως >65 ετών), ενώ εμφανίζουν έναν ιδιαίτερο τύπο ΚΑ, στον οποίο η καρδιά έχει σχετικά καλή σύσπαση (δύναμη να στείλει αίμα στα όργανα), αλλά έχει ‘σκληρύνει’ και δεν μπορεί να ‘χαλαρώσει’ καλά για να γεμίσει με ικανή ποσότητα αίματος. Ο τύπος αυτός ΚΑ (με διατηρημένο κλάσμα εξώθησης) είναι πιο δύσκολο να διαγνωσθεί και να αντιμετωπισθεί αποτελεσματικά. Οι γυναίκες με ΚΑ έχουν πολύ περισσότερα συμπτώματα, λιγότερη αντοχή στην κούραση, νοσηλεύονται συχνότερα και έχουν συχνότερα κατάθλιψη. Αισιόδοξο είναι ότι οι γυναίκες ζουν λίγο περισσότερο και ανταποκρίνονται λίγο καλύτερα σε ορισμένες θεραπείες, ενώ τα περισσότερα από τα αίτια που τους προκαλούν ΚΑ, μπορούν σε μεγάλο βαθμό να προληφθούν.

Νάκα Κατερίνα, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Καρδιολογίας, Β΄ Πανεπιστημιακή Κλινική, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων

6. Πολυκυστικές ωοθήκες και καρδιαγγειακός κίνδυνος: Υπάρχει σχέση;

Το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών είναι από τις πιο συχνές ενδοκρινολογικές διαταραχές στις γυναίκες του οποίου η επίπτωση αυξάνει σταδιακά. Τα τελευταία χρόνια η νόσος αυτή βρίσκεται στο μικροσκόπιο των ερευνητών όσον αφορά τη συσχέτιση της με καρδιαγγειακά νοσήματα. Παρόλο που οι κλινικές μελέτες δεν είναι ξεκάθαρες και σε πολλές τα αποτελέσματα δεν συμφωνούν απόλυτα, θεωρείται ότι οι γυναίκες με πολυκυστικές ωοθήκες πρέπει να αντιμετωπίζονται σαν άτομα αυξημένου κινδύνου για καρδιαγγειακά νοσήματα και να τροποποιούνται νωρίς και επιθετικά οι συνυπάρχοντες παράγοντες κινδύνου. Οι παράγοντες αυτοί συχνά είναι σημαντικοί και στη ρύθμισή τους πρέπει να δίνεται πρώτη προτεραιότητα αφού άλλωστε δεν υπάρχει ειδική θεραπεία για το σύνδρομο. Καταρχήν το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών συνδέεται με παχυσαρκία η οποία εμφανίζεται ήδη από την εφηβική ηλικία. Η παχυσαρκία αυτή καθαυτή είναι γνωστό ότι σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακών νοσημάτων. Επίσης, στους παθογενετικούς μηχανισμούς της νόσου, εκτός από την υπερανδρογοναιμία, συχνά συμμετέχουν διάφορες καρδιομεταβολικές παθολογικές καταστάσεις όπως η αντοχή στην ινσουλίνη, υπερλιπιδαιμία, σακχαρώδης διαβήτης και υπέρταση. Τα παραπάνω αποτελούν τους βασικούς παράγοντες που οδηγούν στη αθηρωμάτωση και κατ’ επέκταση στα καρδιαγγειακά νοσήματα. Η υπερλιπιδαιμία σε αυτές τις γυναίκες συνυπάρχει σε ένα ποσοστό που φθάνει το 70% και δεν αφορά μόνο αύξηση των επιπέδων της LDL αλλά και μείωση των επιπέδων της HDL.

Ωστόσο, αν και οι περισσότερες μετα-αναλύσεις έχουν δείξει ότι αυτές οι γυναίκες έχουν μεγαλύτερη επίπτωση στεφανιαίας νόσου, εμφραγμάτων μυοκαρδίου και εγκεφαλικών υπάρχει ανάγκη για το σχεδιασμό μεγαλύτερων και πιο μακροχρόνιων μελετών οι οποίες θα αναδείξουν καλύτερα τη συσχέτιση του συνδρόμου με τα καρδιαγγειακά νοσήματα.

Μαρκέτου Μαρία, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Καρδιολογίας, Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Ηρακλείου Κρήτης

7. Τι πρέπει να προσέχει η γυναίκα πριν, κατά τη διάρκεια και μετά την εγκυμοσύνη;

Η περίοδος της κύησης είναι μια περίοδος γεμάτη χαρά και προσδοκία για την μελλοντική μητέρα. Υπάρχουν όμως κάποιες πληροφορίες απαραίτητες για τη φροντίδα της μητέρας, που τα τελευταία χρόνια είναι όλο και συχνότερα μεγαλύτερη σε ηλικία.

Το πιο σημαντικό είναι η ενημέρωση όλων των γυναικών που έχουν ιστορικό οποιασδήποτε καρδιαγγειακής νόσου, είτε συγγενούς είτε επίκτητης, πριν αποφασίσουν την εγκυμοσύνη να μιλήσουν με τον καρδιολόγο τους ο οποίος είτε θα τις παραπέμψει για περαιτέρω διερεύνηση είτε θα δώσει το πράσινο φως για την μελλοντική εγκυμοσύνη.

Το ίδιο ισχύει και για τις γυναίκες που έχουν προδιαθεσικούς παράγοντες για καρδιαγγειακή νόσο όπως αρτηριακή υπέρταση, σακχαρώδη διαβήτη, αυξημένη χοληστερόλη, κάπνισμα και οικογενειακό ιστορικό καρδιαγγειακής νόσου.

Τα τελευταία χρόνια πολλές γυναίκες υποβάλλονται σε εξωσωματική γονιμοποίηση. Η ίδια η διαδικασία δημιουργεί κάποιες αλλαγές στην καρδιακή συχνότητα, την αρτηριακή πίεση και την καρδιακή λειτουργία ανάλογα με το πρωτόκολλο διέγερσης των ωοθηκών που συνήθως είναι πολύ μικρές και περνούν απαρατήρητες. Κατά τη διάρκεια της κύησης οι επιπλοκές που μπορεί να εμφανιστούν ακόμα και σε γυναίκες χωρίς προηγούμενο καρδιολογικό ιστορικό είναι:

Υπέρταση κύησης, σακχαρώδης διαβήτης κύησης,  προεκλαμψία/εκλαμψία, ελλιποβαρές νεογνό, καθυστερημένη ενδομήτρια ανάπτυξη του νεογνού και τέλος θνησιγενές νεογνό. Όλες οι παραπάνω επιπλοκές αντανακλούν την αδυναμία των αγγείων του πλακούντα να ανταπεξέλθουν στην εγκυμοσύνη και αποτελούν σήμα κινδύνου για την μελλοντική καρδιαγγειακή υγεία της γυναίκας.

Έτσι στα σύγχρονα καρδιολογικά ιατρεία λαμβάνεται και το μαιευτικό ιστορικό των γυναικών. Σε περίπτωση επιπλοκών της κύησης θα πρέπει να τροποποιηθούν οι παράγοντες κινδύνου άμεσα μετά την κύηση: Έλεγχος αρτηριακής πίεσης, ρύθμιση σακχάρου και χοληστερόλης, διακοπή καπνίσματος, άσκηση και απώλεια βάρους αν χρειάζεται, υγιεινή διατροφή.

Η παρακολούθηση μετά την κύηση από καρδιολόγο καθορίζεται κατά περίπτωση.

Φρογουδάκη Αλεξάνδρα, Διευθύντρια ΕΣΥ. Β’ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική, Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο ΑΤΤΙΚΟΝ

8. Πρόωρη εμμηνόπαυση. Μπορώ να πάρω θεραπεία υποκατάστασης; Αυξάνει τον καρδιαγγειακό μου κίνδυνο ή τον κίνδυνο για καρκίνο μαστού;

Οι γυναίκες σε πρώιμη εμμηνόπαυση έχουν αυξημένο κίνδυνο για καρδιαγγειακά νοσήματα και εγκεφαλικό επεισόδιο, λόγω της απώλειας της θετικής δράσης των οιστρογόνων. Πρώιμη είναι η εμμηνόπαυση που συμβαίνει πριν την ηλικία των 40 και αφορά το 1% των γυναικών.

Η θεραπεία υποκατάστασης ορμονών δεν επιδεινώνει τον κίνδυνο καρδιοαγγειακής νόσου όταν ξεκινά πριν τα 60 έτη και 10 χρόνια από την εμμηνόπαυση. Η χρήση ορμονοθεραπείας που περιλαμβάνει μόνο οιστρογόνο δεν επηρεάζει ή και ελαττώνει την πιθανότητα καρδιακού επεισοδίου. Ωστόσο αν περιέχεται και προγεσταγόνο τότε ο κίνδυνος μπορεί να αυξηθεί λίγο. Ο κίνδυνος εγκεφαλικού επεισοδίου μπορεί να αυξηθεί λίγο με την χορήγηση ορμονοθεραπείας από το στόμα όχι όμως και με την διαδερμική χορήγηση. Η διαδερμική χορήγηση είναι ασφαλής και σε γυναίκες με αυξημένο σωματικό βάρος. Οι γυναίκες που έχουν επιβαρυντικό ιστορικό για θρομβοεμβολικό επεισόδιο συστήνεται ειδικός αιματολογικός έλεγχος πριν την έναρξη της θεραπείας. Ο κίνδυνος καρκίνου του μαστού σε γυναίκες σε ηλικίες γύρω από την εμμηνόπαυση ποικίλει ανάλογα με τους επιβαρυντικούς παράγοντες. Οι γυναίκες που η θεραπεία υποκατάστασης ορμονών μπορεί να έχει μεγαλύτερη επίπτωση στην εμφάνιση καρκίνου του μαστού είναι οι άτοκες ή αυτές που έγιναν μητέρες μετά τα 30, αυτές που έχουν πυκνούς μαστούς που υπάρχει οικογενειακό ιστορικό εμφάνισης του καρκίνου του μαστού ή ιστορικό καλοήθους νόσου του μαστού που όμως χρειάστηκε λήψη βιοψίας. Οι υπέρβαρες γυναίκες έχουν ήδη αυξημένο κίνδυνο και η λήψη ορμονοθεραπείας δεν αυξάνει τον κίνδυνο περαιτέρω ενώ σ’ αυτές με χαμηλό σωματικό βάρος μπορεί να το αυξήσει. Η δόση, ο τρόπος χορήγησης και η διάρκεια της θεραπείας υποκατάστασης θα πρέπει να εξατομικεύεται και να επανεκτιμάται σε σταθερά χρονικά διαστήματα Η διασφάλιση της ποιότητας ζωής με τη διατήρηση της σωματικής και ψυχολογικής υγείας της γυναίκας μετά την εμμηνόπαυση είναι θεμελιώδης και αλλαγές του τρόπου ζωής όπως  διακοπή καπνίσματος, άσκηση και προσεγμένη διατροφή θα πρέπει να ενθαρρύνονται.

Γκουζιούτα Αγγελική, Επιμελήτρια Α’ , Μονάδα Καρδιακής Ανεπάρκειας και Μεταμόσχευσης Καρδιάς, Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο

Ένας δυνατός πονοκέφαλος και ακόμη περισσότερο μια κρίση ημικρανίας μπορούν να καταστρέψουν μια μέρα της ζωής μας ανεξάρτητα από το πόσο σημαντική μπορεί να είναι.

O Νευρολόγος, MSc in Headache Science, Δρ. Πανεπιστημίου Αθηνών & Επιστημονικός Σύμβουλος Συλλόγου Ασθενών με Ημικρανία και Κεφαλαλγία Ελλάδος, Μιχαήλ Βικελής, μας δίνει συμβουλές πρόληψης για τον πονοκέφαλο και τις ημικρανίες.

Οι άνθρωποι που παρουσιάζουν κρίσεις ημικρανίας ή κεφαλαλγίας το γνωρίζουν αυτό και, αν δεν έχουν βρει την κατάλληλη λύση, συχνά ζουν με το άγχος και την ανησυχία: «Αν τυχόν εμφανιστεί μια κρίση, θα μπορέσω να ανταπεξέλθω στις υποχρεώσεις μου ή απλώς να απολαύσω μια όμορφη, χαλαρή ημέρα;».

Η μη επαρκής κατανόηση του προβλήματος από το επαγγελματικό, κοινωνικό και πολλές φορές οικογενειακό περιβάλλον κάνει την κατάσταση πιο δύσκολη και το άγχος για την επέλευση μιας επόμενης κρίσης -και τις επιπτώσεις της- ακόμη μεγαλύτερο.

Αν και για την ημικρανία και τις περισσότερες κεφαλαλγίες δεν υπάρχει ριζική λύση, η ιατρική επιστήμη προσφέρει σήμερα μια σειρά από λύσεις που μπορούν να οδηγήσουν σε μια ολιστική αντιμετώπιση του προβλήματος.

Η θεραπεία ξεκινά με την υπόδειξη, εκ μέρους του ιατρού, παραγόντων της καθημερινότητας που επιδεινώνουν τις κρίσεις και που μπορεί να αντιμετωπιστούν με τις κατάλληλες αλλαγές. Η υιοθέτηση ενός τρόπου ζωής με σωστή ενυδάτωση, τακτική λήψη γευμάτων στο πλαίσιο μιας ισορροπημένης διατροφής, έναρξη άσκησης και προσπάθειας για ένα τακτικό ωράριο επαρκούς ύπνου είναι μερικά παραδείγματα.

Από εκεί και πέρα, το κατάλληλο παυσίπονο που να μπορεί να σταματά πλήρως μια κρίση, συνήθως ένα ειδικό αντι-ημικρανικό παυσίπονο, είναι σημαντικό να υπάρχει πάντα διαθέσιμο για έγκαιρη λήψη στην έναρξη μιας κρίσης, όπου και είναι πιο αποτελεσματική η αναλγητική αγωγή. Αν όμως οι κρίσεις δεν ανταποκρίνονται επαρκώς στα αναλγητικά ή, ακόμη και αν ανταποκρίνονται πλήρως, παραμένουν συχνές, η προληπτική θεραπεία μπορεί να δώσει τη λύση.

Καθημερινή λήψη της σωστής ποσότητας μαγνησίου ή και συγκεκριμένων συνδυασμών βιταμινών μπορεί να οδηγήσει στη μείωση της συχνότητας και έντασης των κρίσεων ημικρανίας. Σε πιο επιβαρυμένες και πιο ειδικές περιπτώσεις αυτό μπορεί να επιδιωχθεί με καθημερινή λήψη συγκεκριμένων προληπτικών φαρμάκων, με ανά τρίμηνο χορήγηση θεραπείας με βοτουλινική τοξίνη τύπου Α, αλλά και με μηνιαία ή ανά τρίμηνο χορήγηση των ειδικών μονοκλωνικών αντισωμάτων. Οι θεραπείες αυτές διαρκούν αρκετούς μήνες, ίσως και περισσότερο, και ναι μεν δεν εξαφανίζουν, αλλά μειώνουν πολύ σημαντικά τις κρίσεις.

Η άνοιξη είναι η εποχή που για τους περισσότερους ανθρώπους σημαίνει άνοδο της θερμοκρασίας, ηλιόλουστες ημέρες και περισσότερο χρόνο σε εξωτερικούς χώρους. Για πολλούς άλλους, ωστόσο, η εποχή αυτή φέρνει και την εμφάνιση ή την επιδείνωση των αλλεργικών συμπτωμάτων τους.

Είναι δε τόσο συχνή η επιδείνωση αυτή που πολύς κόσμος θεωρεί την άνοιξη συνυφασμένη με την αλλεργία –έστω και αν ορισμένα από τα «εαρινά συμπτώματα» δεν είναι στην πραγματικότητα αλλεργικά.

“Αν και συμπτώματα αλλεργίας εμφανίζονται όλες τις εποχές, είναι συχνότερα την άνοιξη”

Τι σχέση όμως μπορεί να έχει η αλλεργία με την άνοιξη; Η απάντηση στο παραπάνω ερώτημα έχει πρωτίστως να κάνει με τα αίτια των διαφόρων αλλεργιών –τα γνωστά ως αλλεργιογόνα, η έκθεση στα οποία αποτελεί το έναυσμα για κάθε αλλεργική αντίδραση.
Αλλεργία είναι η παθολογική κατάσταση που προκύπτει από τη λανθασμένη, υπερβολική ανοσολογική αντίδραση του οργανισμού σε αβλαβείς –για τους περισσότερους ανθρώπους– ουσίες.

“Οι αλλεργίες παρουσιάζουν έξαρση την άνοιξη, καθώς πολλά αλλεργιογόνα εμφανίζονται ή ενισχύονται την εποχή αυτή”

Αναπνευστική αλλεργία (αλλεργική ρινίτιδα, επιπεφυκίτιδα, άσθμα). Οι αλλαγές στο περιβάλλον την άνοιξη, με την αύξηση της θερμοκρασίας και της ηλιοφάνειας, οδηγούν στην ανθοφορία των περισσοτέρων φυτών που μπορεί να προκαλέσουν αλλεργία.

“Δεν προκαλούν όλα τα φυτά αλλεργία”

Δεν προκαλεί όμως κάθε είδους γύρη αλλεργία. Οι αλλεργιογονικές γύρεις είναι μικρού μεγέθους, μεταφέρονται μέσω του αέρα και αιωρούνται σε μεγάλες ποσότητες για αρκετό χρονικό διάστημα. Τέτοια φυτά (ανεμόγαμα) είναι, για παράδειγμα, δέντρα (κυπαρίσσι, ελιά κ.ά.), ζιζάνια (παριετάρια ή περδικάκι, αμβροσία κ.ά.) και αγρωστώδη, τα γνωστά σε όλους μας γρασίδια.
Τα συμπτώματα που θα εγείρουν την υποψία αλλεργίας αναπνευστικού την άνοιξη μπορεί να προέρχονται από τους επιπεφυκότες των ματιών (επιπεφυκίτιδα), το ανώτερο (ρινίτιδα) ή το κατώτερο αναπνευστικό σύστημα (βρογχικό άσθμα).
Η αλλεργική επιπεφυκίτιδα εκδηλώνεται με ερυθρότητα (κοκκίνισμα των ματιών), δακρύρροια, κνησμό (φαγούρα) στα μάτια και σπανιότερα με φωτοφοβία (ενόχληση στο έντονο φως).

“Συχνά τα αλλεργικά νοσήματα του αναπνευστικού εμφανίζονται διαδοχικά στον ίδιο ασθενή”

Οι ασθενείς με αλλεργική ρινίτιδα εμφανίζουν κνησμό στη μύτη, στα αυτιά ή το άνω τοίχωμα του στόματος (υπερώα), συχνά φταρνίσματα, καταρροή με διαυγείς εκκρίσεις, ρινική συμφόρηση (μπούκωμα) ή και βήχα.
Το άσθμα είναι μια νόσος κατά την οποία εμφανίζεται φλεγμονή των αεραγωγών στους πνεύμονες και απόφραξή τους, με αποτέλεσμα δυσκολία στην αναπνοή, ήχο σαν “σφύριγμα” στην εκπνοή, βήχα και επιπτώσεις στην καθημερινότητα των ασθενών. Η συχνότερη κατηγορία άσθματος είναι το αλλεργικό άσθμα, όπου η επαφή με τα υπεύθυνα αλλεργιογόνα προκαλεί ή επιδεινώνει τα παραπάνω συμπτώματα.

“Η αλλεργική ρινίτιδα συνυπάρχει με το άσθμα μέχρι και στο 90% των ασθενών”

Ιδανικά, για να περιοριστούν οι ανοιξιάτικες αλλεργίες, θα αρκούσε απλά να βρεθούν τα υπεύθυνα για κάθε ασθενή αλλεργιογόνα ώστε να τα αποφεύγει. Αν και το πρώτο βήμα είναι εφικτό χάρη στις δερματικές δοκιμασίες (αλλεργικά τεστ) και την αξιολόγησή τους από αλλεργιολόγο, η αποφυγή των γύρεων είναι ιδιαίτερα μια υπόθεση περίπλοκη και πρακτικά μη εφαρμόσιμη.
Σε ασθενείς με σποραδικά, ήπια συμπτώματα ο περιορισμός τους επιτυγχάνεται με αντιισταμινικά χάπια, ρινικά σπρέι κορτικοστεροειδών (κορτιζόνης) και άλλες φαρμακολογικές ή μη παρεμβάσεις –χωρίς να θεραπεύεται όμως η αλλεργία.

“Η ειδική ανοσοθεραπεία μπορεί να θεραπεύσει τις ανοιξιάτικες αναπνευστικές αλλεργίες”

Όταν τα συμπτώματα είναι έντονα ή η άνιση μάχη για την αποφυγή των γύρεων καταλήγει να υποβαθμίζει την καθημερινότητα, τότε σε κατάλληλα επιλεγμένους ασθενείς η θεραπεία της αλλεργίας καθίσταται δυνατή με την ειδική ανοσοθεραπεία. Η ανοσοθεραπεία (θεραπεία απευαισθητοποίησης) στοχεύει στην προοδευτική διόρθωση της “υπερβολικής” αντίδρασης του οργανισμού στα αλλεργιογόνα που ευθύνονται για τα συμπτώματα.

Tα ατυχήματα στη ζωή μας δεν είναι σπάνια και ευτυχώς τις περισσότερες φορές είναι ελαφρά και εύκολα αντιμετωπίσιμα. Κάποιες φορές όμως μπορούν να βάλουν σε κίνδυνο ακόμη και τη ζωή μας.

Τα τραύματα και τα εγκαύματα είναι από τα συχνότερα ατυχήματα που μπορούν να μας συμβούν τόσο στο οικιακό περιβάλλον όσο και σε εξωτερικές μας δραστηριότητες, όπως ταξίδια, διακοπές κ.λπ. Τα παιδιά είναι ιδιαίτερα επιρρεπή σε παντός τύπου τραυματισμούς. Καλό θα είναι όλοι μας να ξέρουμε πως να περιποιηθούμε αποτελεσματικά ένα τραύμα ή έγκαυμα, ώστε να αποφύγουμε πιθανές επιπλοκές.

Έτσι λοιπόν, σε ένα ανοικτό τραύμα, δηλαδή σε τραύμα που έχει λυθεί η συνέχεια του δέρματος, δύο πρέπει να είναι φροντίδες μας: α) το σταμάτημα πιθανής αιμορραγίας και β) η αντισηψία του τραύματος, ώστε να αποφευχθούν η μόλυνση και η διαπύησή του.
Το σταμάτημα ελαφρών αιμορραγιών επιτυγχάνεται με πίεση του σημείου που αιμορραγεί με μια αποστειρωμένη γάζα ή καθαρή πετσέτα. Σοβαρότερες αιμορραγίες απαιτούν ιατρική παρέμβαση.

Για την αντισηψία ενός ανοικτού τραύματος πρέπει να ακολουθηθούν τα κάτωθι βήματα:
✤ Φορέστε γάντια μιας χρήσης, αν έχετε, ή αλλιώς πλύντε, σαπουνίζοντας πολύ καλά, τα χέρια σας.
✤ Μην προσπαθήσετε να αφαιρέσετε οποιοδήποτε ξένο σώμα βρίσκεται σφηνωμένο στην πληγή (είναι ιατρικό μέλημα).
✤ Ξεπλύνετε την πληγή με τρεχούμενο νερό βρύσης για 5-10 λεπτά.
Με μια αποστειρωμένη γάζα ή καθαρή πετσέτα, βρεγμένη με φυσιολογικό ορό ή νερό βρύσης (καλύτερο το σαπουνόνερο), καθαρίστε το τραύμα.
✤ Επαλείψτε την περιοχή γύρω από το τραύμα με κάποιο αντισηπτικό (betadine, οινόπνευμα ή χλωρεξιδίνη). Μην βάλετε αντισηπτικά πάνω στην πληγή, διότι βλάπτει τους τραυματισμένους ιστούς και καθυστερεί την επούλωση.
✤ Καλύψτε το τραύμα με αποστειρωμένη γάζα ή καθαρή πετσέτα (όχι βαμβάκι), στερεώνοντάς τη με λευκοπλάστ ή επίδεσμο.
Η περαιτέρω φροντίδα του τραύματος είναι προτιμότερο να γίνεται από γιατρό.

Για την αντιμετώπιση εγκαυμάτων:
✤ Ψύξτε άμεσα την καμένη περιοχή με κρύες κομπρέσες ή με τρεχούμενο νερό βρύσης για 20 λεπτά (για εγκαύματα 1ου και 2ου βαθμού στα οποία διατηρείται η επιδερμίδα). Μην το κάνετε σε εγκαύματα που έχει φύγει η επιδερμίδα (εγκαύματα 3ου βαθμού).
✤ Μην βάλετε τίποτα (αλοιφή, κρέμα, αντισηπτικό) πάνω στην καμένη περιοχή.
✤ Καλύψτε την καμένη περιοχή με αποστειρωμένη γάζα ή καθαρή πετσέτα στερεώνοντάς τη με λευκοπλάστ ή επίδεσμο.
✤ Χορηγήστε κάποιο παυσίπονο από το στόμα.
Ακολουθήστε τις οδηγίες του γιατρού σας για την περαιτέρω αντιμετώπιση του εγκαύματος.

ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ N. ΣΠΑΝΤΙΔΕΑΣ – Παθολόγος- Κλινικός Φαρμακολόγος, Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών

Με την πάροδο των ετών η μυϊκή μάζα του ανθρώπινου σώματος μειώνεται αισθητά. Αυτό συμβαίνει ειδικά μετά την ηλικία των 50 ετών ή ακόμα νωρίτερα σε όσους διάγουν καθιστική ζωή.

Όπως ακριβώς μειώνεται η οστική πυκνότητα καθώς μεγαλώνουμε, έτσι μειώνεται και η μυϊκή μάζα με επακόλουθο την αδυναμία! Η παράλληλη αυτή απώλεια της μυϊκής μάζας και της δύναμης είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τη διαδικασία της γήρανσης. Ωστόσο, θα πρέπει να αντιμετωπιστεί εγκαίρως μέσα από την άσκηση και τη διατροφή ώστε να μην έχουμε σοβαρές συνέπειες, όπως σαρκοπενία, η οποία επηρεάζει τη βάδιση, την ισορροπία, ακόμα και την εκτέλεση καθημερινών απλών δραστηριοτήτων.

Σε επίπεδο διατροφής το πρώτο που χρειάζεστε είναι να καταναλώνετε τρόφιμα πλούσια σε πρωτεΐνες.

Για να αυξηθεί η μυϊκή μάζα ο μέσος άνθρωπος χρειάζεται 0,90 γραμμάρια πρωτεΐνης ανά κιλό σωματικού βάρους. Ένα άτομο π.χ. που ζυγίζει 70 κιλά χρειάζεται 63 γραμμάρια πρωτεϊνών την ημέρα.
Καλές πηγές πρωτεϊνών είναι το στήθος κοτόπουλου, τα αυγά, το γάλα, η βρόμη, το άπαχο μοσχαρίσιο κρέας, η κινόα, ο τόνος, ο σολομός, τα μανιτάρια, οι φακές, το γιαούρτι και τα αμύγδαλα.

Επομένως, οι δίαιτες με υψηλή περιεκτικότητα σε πρωτεΐνες μπορούν να τονώσουν την πρωτεϊνοσύνθεση και έτσι να αποφύγουμε την απώλεια μυϊκής μάζας. Για τους ηλικιωμένους η λήψη μεταξύ 25-40g πρωτεΐνης σε κάθε γεύμα είναι ιδιαίτερα σημαντική, ενώ και συμπληρώματα διατροφής πλούσια σε πρωτεΐνες μπορούν να φανούν πολύ χρήσιμα.

Ένα επιπλέον όπλο για τη διατήρηση της μυϊκής μάζας σε όλες τις ηλικίες και ακόμα περισσότερο στις μεγαλύτερες είναι η άσκηση με αντιστάσεις, όπως βάρη, περπάτημα σε ανηφόρα, ποδηλασία, καθίσματα κ.λπ. Θα πρέπει να συμπεριλάβετε τέτοιες ασκήσεις για όλο το σώμα, για όλες τις μυϊκές ομάδες, τουλάχιστον τρεις φορές την εβδομάδα επί 20 λεπτά.

Αυτό θα σας βοηθήσει να διατηρήσετε ή ακόμα και να αυξήσετε τη μυϊκή μάζα σας, που είναι απαραίτητη για μια καλύτερη ποιότητα ζωής.
Η σωστή διατροφή σε συνδυασμό με τη γυμναστική με αντιστάσεις είναι το κλειδί για την αλλαγή στο σώμα σας!

Η απώλεια μυών που σχετίζεται με την αύξηση της ηλικίας μπορεί να είναι ένα σοβαρό ζήτημα το οποίο επηρεάζει την ποιότητα ζωής.
Το πέρασμα του χρόνου και οι αλλαγές στον τρόπο ζωής μπορεί να έχουν τεράστιο αντίκτυπο στη μείωση των μυών και της δύναμης. Μην περιμένετε όμως να συμβεί αυτό για να το αντιμετωπίσετε! Είναι ζωτικής σημασίας να συνδυάσετε μια υγιεινή δίαιτα με μια ρουτίνα προπόνησης η οποία να υποστηρίζει την ανάπτυξη και τη συντήρηση των μυών.

ΣΟΦΙΑ ΠΑΘΕΚΑ – Καθηγήτρια Φυσικής Αγωγής, Αντιπρόεδρος Πανελλήνιας Ένωσης Πτυχιούχων Φυσικής Αγωγής (ΠΕΠΦΑ), Υπεύθυνη Πιστοποίησης Ευρωπαϊκής Εταιρείας Personal Training

Η παχυσαρκία δημιουργεί προβλήματα υπογονιμότητας και μειωμένες πιθανότητες σύλληψης στις γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας, μέσω διαφόρων μηχανισμών:

✤ Αντίσταση στην ινσουλίνη και αυξημένα επίπεδα ανδρογόνων
✤ Ολιγο/αμηνόρροια
✤ Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών
✤ Κακή ποιότητα σπέρματος (ανδρική παχυσαρκία)

Επιδημιολογικά δεδομένα από την Αμερικανική Εταιρεία Αναπαραγωγικής Ιατρικής (American Society For Reproductive Medicine – ASRM) δείχνουν ότι > 1 στα 10 (12%) περιστατικά πρωτοπαθούς υπογονιμότητας συνδέονται με το σωματικό βάρος – με την παχυσαρκία να ευθύνεται για τα μισά από αυτά και το παθολογικά χαμηλά βάρος σώματος (ΒΜΙ <18) για τα άλλα μισά.
Επίσης, πολλές μελέτες έχουν δείξει ότι >70% των γυναικών με υπογονιμότητα εξαιτίας παθολογικού βάρους συλλαμβάνουν αυτόματα, όταν αυτό διορθωθεί.

Η ASRM συστήνει, όταν το βάρος είναι <95% ή >120% του ιδανικού, η πρώτη θεραπευτική σύσταση για την υπογονιμότητα να είναι η διόρθωσή του. Επίσης, οι παχύσαρκες γυναίκες εμφανίζουν μεγαλύτερα ποσοστά αποτυχίας σε τεχνικές υποβοηθούμενης αναπαραγωγής. Εφόσον επιτευχθεί κύηση, ο κίνδυνος αποβολής είναι μεγαλύτερος και η κύηση θεωρείται υψηλού κινδύνου.

Πολλές ιατρικές έρευνες ασχολήθηκαν με την επίδραση της διατροφής στη γονιμότητα. Στις γυναίκες που προσπαθούν να συλλάβουν με φυσικό κύκλο είναι απαραίτητα συμπληρώματα διατροφής, όπως το φυλλικό οξύ, η Β12 και τα Ω3 λιπαρά οξέα. Επίσης, φαίνεται ότι η “Μεσογειακή διατροφή” επηρεάζει θετικά, ενώ η κακή διατροφή με κορεσμένα trans λιπαρά, επεξεργασμένα κρέατα, γλυκά και ροφήματα με ζάχαρη έχει αρνητικά αποτελέσματα.

Γυναίκες που κατανάλωναν πρόχειρο φαγητό “fast food” και λίγα φρούτα καθυστέρησαν να μείνουν έγκυες, σε σύγκριση με αυτές που ακολουθούσαν υγιεινή διατροφή. Το ίδιο ισχύει και για την ποιότητα του σπέρματος.

Βασικές οδηγίες

Αποφύγετε τα trans λιπαρά:
Εκτός από τη βλαπτική δράση τους, εμπλέκονται στην ορμονική λειτουργία και επηρεάζουν τη γονιμότητα. Μια μεγάλη μελέτη από την Ιατρική σχολή του Harvard έδειξε ότι γυναίκες οι οποίες κατανάλωναν συχνά trans λιπαρά είχαν 70% λιγότερες πιθανότητες να συλλάβουν, σε σχέση με αυτές που δεν τα καταναλώνουν. Τα λιπαρά αυτά βρίσκονται στα επεξεργασμένα τρόφιμα (συσκευασμένα αρτοποιήματα, γεύματα, πατατάκια). Επίσης, αποφύγετε προϊόντα με την ένδειξη «μερικώς υδρογονοποιημένα λιπαρά».

Προτιμήστε καλά λιπαρά:
Τα πολυακόρεστα βρίσκονται στα σπορέλαια, στους ξηρούς καρπούς και τα Ω3 σε ψάρια, όπως ο σολομός, το σκουμπρί, η ρέγκα, ο τόνος, οι σαρδέλες και η πέστροφα. Ω3 περιέχουν τα καρύδια, το αβοκάντο, ο λιναρόσπορος. Σε μια έρευνα βρέθηκε ότι μπορεί να αυξάνουν την αιμάτωση της μήτρας και να διευκολύνουν την εμφύτευση του εμβρύου.

Μονοακόρεστα:
Είναι πολύ ωφέλιμα για τον οργανισμό και την ορμονική ισορροπία. Βρίσκονται στο ελαιόλαδο, τις ελιές και το αβοκάντο.

ΜΑΡΙΑ ΨΩΜΑ – Ιατρός Βιοπαθολόγος, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών Ιατρική και Χειρουργική της Παχυσαρκίας (Paris VI), Fellow and Board Certified στην Ιατρική της Αντιγήρανσης

Στρες, άγχος, κατάθλιψη, ψυχοσωματικά προβλήματα, σωματικές διαταραχές. Δεν ξέρουμε πόσο «ζορίστηκε» ο καταξιωμένος παγκοσμίως καθηγητής Ενδοκρινολογίας κύριος Γεώργιος Xρούσος να τοποθετήσει στις πραγματικές επιστημονικά τεκμηριωμένες διαστάσεις αυτών των εννοιών.

Έτσι όμως κατέστη δυνατόν, μετά από μελέτες που έχουν διαρκέσει σχεδόν μισό αιώνα, να παραδώσει στην παγκόσμια κοινότητα την τεκμηρίωση του «Συνδρόμου Χρούσος» -ενός πολύ σπάνιου συνδρόμου που συνδυάζεται με την ενδογενή παραγωγή κορτιζόλης- αλλά και να συνεισφέρει τα μέγιστα στο «σκανάρισμα» του στρες και τον τρόπο επίδρασής του στη φυσιολογία και την παθολογία του ανθρώπου, μέσω της αύξησης της κορτιζόλης και άλλων ορμονών στο αίμα, την οποία προκαλεί.

Η μελέτη των γλυκοκορτικοειδών με προεξάρχουσα την κορτιζόλη οδήγησαν τον καθηγητή κύριο Χρούσο και την ομάδα του να καταστήσουν το στρες, από μια έννοια αόριστη, ασαφή και σχεδόν απαγορευμένη στην επιστημονική ορολογία, έναν θεμελιώδη παράγοντα ο οποίος παίζει κεντρικό ρόλο στη διατήρηση της ομοιόστασης, δηλαδή της ψυχικής και σωματικής ισορροπίας του οργανισμού.

Ο κ. Χρούσος διερεύνησε και διελεύκανε τη ρύθμιση της έκκρισης και τις μοριακές και κυτταρικές δράσεις των γλυκοκορτικοειδών, καθώς και τις πολλαπλές επιδράσεις τους στον οργανισμό. Οι στεροειδείς ορμόνες, και συγκεκριμένα τα γλυκοκορτικοειδή, όπως η κορτιζόλη, ρυθμίζουν ένα ευρύ φάσμα φυσιολογικών λειτουργιών απαραίτητων στη ζωή, π.χ. λειτουργίες του κεντρικού νευρικού συστήματος, του ανοσοποιητικού συστήματος, του καρδιαγγειακού και μεταβολικού συστήματος, καθώς και επηρεάζουν την ανάπτυξη του παιδιού, του εφήβου και του νέου. Τα γλυκοκορτικοειδή παίζουν σημαντικό ρόλο στην τελική δράση του συστήματος του στρες, ενός ειδικού συστήματος άμυνας και προστασίας του οργανισμού σε οποιοδήποτε στρεσογόνο ερέθισμα, που βοηθάει στην επίτευξη της γενικής ομοιόστασης του οργανισμού.

Ο ορισμός του στρες είναι ακριβώς η κατάσταση της απειλούμενης ή διαταραγμένης ομοιόστασης. Όταν το στρες, «ζόρισμα» (από την τουρκική λέξη «ζορ» που σημαίνει δυσκολία) υπερβαίνει κάποια όρια, τότε πυροδοτούνται μεταβολές ορμονικές, οι οποίες, αν χρονίσουν, έχουν ως αποτέλεσμα την εμφάνιση των λεγόμενων “χρονίων μη-μεταδιδόμενων νοσημάτων”, όπως το άγχος, η κατάθλιψη, η παχυσαρκία, οι μεταβολικές και καρδιαγγειακές παθήσεις και ο καρκίνος, ενώ καθιστά τον οργανισμό ευάλωτο σε λοιμώξεις, όπως χαρακτηριστικά σε λοιμώξεις του αναπνευστικού συστήματος, συμπεριλαμβανομένου του SARS-coV-2.

Άρα, η διαχείριση του στρες είναι πολύ σημαντική για την εν γένει ομαλή λειτουργία του οργανισμού. Και για να γίνει πιο κατανοητό απλά, αυτός ο οποίος είναι στρεσαρισμένος – ζορισμένος κατά τη διάρκεια της ημέρας, αλλά και της νύχτας και τα Σαββατοκύριακα, καθώς και όταν βρίσκεται σε διακοπές, ουσιαστικά δεν αφήνει τον εαυτό του/της να χαλαρώσει, να ανακάμψει ψυχικά και να επιδιορθώσει τις καθημερινές βλάβες που υφίστανται οι ιστοί του/της τις ώρες της δραστηριότητας, που συνήθως λαμβάνουν χώρα στο πρώτο μέρος της ημέρας.

Τι σημαίνει αυτή η στάση ζωής με το αδιάκοπα συνεχιζόμενο, χρόνιο, ημερονύχτιο στρες και τι επιπτώσεις έχει αυτό στις ορμονικές εκκρίσεις και τις λειτουργίες του οργανισμού;

Φυσιολογικά, κατά τη διάρκεια της ημέρας, όσο ο οργανισμός λειτουργεί κάτω από στρες στο σχολείο, στη δουλειά, στις εξωτερικές δραστηριότητες, συσσωρεύονται διάφορες διορθώσιμες βλάβες στα αγγεία και στους άλλους ιστούς του σώματος, που σχετίζονται με την αυξημένη έκκριση κορτιζόλης και άλλων ορμονών του στρες. Όλες αυτές τις βλάβες ο οργανισμός έχει τη δυνατότητα να τις διορθώνει κατά τις βραδινές και νυχτερινές ώρες, κατά τις οποίες τα επίπεδα της κορτιζόλης στο αίμα πέφτουν και γίνονται σχεδόν μη ανιχνεύσιμα.

Όταν, όμως, ένας άνθρωπος είναι κάτω από την επήρεια του στρες όλο το εικοσιτετράωρο, 7 ημέρες την εβδομάδα, χωρίς καλό ύπνο, έχει συνεχώς τον οργανισμό του «στην τσίτα», με την κορτιζόλη στο αίμα του αυξημένη και κατά τις βραδινές και νυχτερινές ώρες. Έτσι, δεν επιτρέπει τη λειτουργία του μηχανισμού διόρθωσης των αναστρέψιμων βλαβών, οι οποίες συσσωρεύονται και με την πάροδο του χρόνου προοδευτικά προκαλούν τις χρόνιες νόσους.

Κάποιοι άνθρωποι έχουν από μόνοι τους την ικανότητα-χάρισμα να ανθίστανται στο στρες «αυτόματα». Οι περισσότεροι, όμως, δεν διαθέτουν αυτή την ικανότητα, άρα πρέπει να εκπαιδευτούν, να μάθουν να διαχειρίζονται το στρες. Η διαχείριση του στρες και διδάσκεται και μαθαίνεται και διευκολύνει την πρακτική ενός υγιούς τρόπου ζωής που απαραίτητα συμπεριλαμβάνει την υγιεινή διατροφή, τη μέτρια σωματική άσκηση, τον επαρκή και σωστό ύπνο και την κανονικότητα των γευμάτων και του ύπνου.

Η διαχείριση του στρες επιτυγχάνεται με διάφορες μεθόδους διαλογισμού (υπερβατικός διαλογισμός, διαλογισμός ενσυνειδητότητας, Πυθαγόρεια αυτογνωσία, χαλάρωση, βιοανάδραση ή “bio-feedback” κ.λπ.), οι οποίες στην ουσία είναι μορφές μιας εγκεφαλικής άσκησης που διδάσκεται, όπως επίσης και με ειδικές γυμναστικές ασκήσεις, που περιλαμβάνουν το tai chi και τη yoga, συνήθως σε συνδυασμό με γνωστική-συμπεριφορική ψυχοθεραπεία, που έχει τις ρίζες της στις φιλοσοφικές σχολές της αρχαίας Ελλάδας και της Ρώμης.

Ακόμα, σημειώνουμε ότι στον υπερβατικό διαλογισμό ή στη χαλάρωση, χρησιμοποιείται μια λέξη την οποία επαναλαμβάνει ο άνθρωπος επί 15-20 λεπτά. Η λέξη αυτή υποδεικνύεται από τον εκπαιδευτή (λένε ότι είναι μια ειδική «μάντρα»), αλλά θα μπορούσε κάλλιστα να έχει επιλεγεί και από τον θεραπευόμενο ως μια λέξη με θετικό νόημα που τον/τη βολεύει. Χώροι με χαμηλό φωτισμό, ησυχία, και ωραίο περιβάλλον είναι οι πλέον κατάλληλοι για τέτοιου είδους πνευματικές ασκήσεις.Παράλληλα, η έκθεση στη Φύση, στο πράσινο έχει απίστευτη επίδραση στο συναίσθημα, προσφέροντας αυτόματα ηρεμία και απόλαυση.

Πώς λειτουργούν όλα αυτά;

Επιτυγχάνουν το συντονισμό λειτουργίας ορισμένων νευρωνικών δικτύων του εγκεφάλου, αυξάνοντας τη συνδεσιμότητα μεταξύ τους, η οποία -με έναν τρόπο που δεν είναι ακόμα γνωστός- διεγείρει το σύστημα της αμοιβής του εγκεφάλου και ελαττώνει το άγχος.
Μια μέθοδος που εφαρμόζεται με πολύ καλά αποτελέσματα είναι η βιοανάδραση ή “bio-feedback”, που λειτουργεί με συντονισμό της αναπνοής με ένα εξωτερικό ρυθμικό ερέθισμα. Τα σημερινά smartphones περιλαμβάνουν τέτοια προγράμματα που εφαρμόζονται για 10-20 λεπτά 2 φορές την ημέρα.

Μια μεγάλη μελέτη βιοανάδρασης που έγινε από την ομάδα του κυρίου Xρούσου, σε συνεργασία με ερευνητική ομάδα της Ιταλίας, σε ανθρώπους με χρόνιο πόνο είχε ως αποτέλεσμα τη μείωση του πόνου και της φλεγμονής κατά 50%! Πριν 20-25 χρόνια δεν θα μπορούσαν καν να φανταστούν οι επιστήμονες ότι κάτι τέτοιο θα μπορούσε να συμβεί. Κατά παρόμοιο τρόπο λειτουργούν και οι άλλες μέθοδοι διαχείρισης του στρες.

Τέλος, ο κ. Χρούσος τονίζει ότι ήδη από την εμβρυική ζωή ο άνθρωπος επηρεάζεται καθοριστικά από το στρες (μια στρεσαρισμένη έγκυος πιθανόν να έχει αρνητικές επιπτώσεις στο έμβρυο το οποίο κυοφορεί). Αργότερα, ειδικά κατά τα πρώτα 5-6 χρόνια της ζωής, τα βιώματα και η τρυφερή και υποστηρικτική συμπεριφορά των γονέων έχουν μεγάλη θετική επίπτωση στη μετέπειτα ζωή του. Δηλαδή, ήρεμη παιδική, εφηβική και νεανική ζωή, σωστή επιλογή σπουδών και επαγγέλματος -που πραγματικά ικανοποιεί και αρέσει. Στην ενήλικη ζωή αυτό θα οδηγήσει σε ευχάριστη εργασία, παράλληλα με ξεκούραση και hobbies. Υγιεινό περιβάλλον, σωστό διατροφικό μοντέλο, μέτρια άσκηση και καλός ύπνος είναι οι κανόνες που εξασφαλίζουν ευζωία και υγιή μακροζωία κατά τον διάσημο καθηγητή κύριο Γεώργιο Χρούσο.

Κάθε ηλικία έχει τις δικές της ανάγκες άσκησης τόσο για τις γυναίκες, όσο και για τους άνδρες. Ακούστε το σώμα σας και ακολουθήστε τις παρακάτω απλές συμβουλές!

Στα 40: Ενεργοποιήστε το μεταβολισμό σας

Είναι η δεκαετία όπου παρατηρείται μείωση του μεταβολισμού με αποτέλεσμα την αύξηση του περιττού λίπους. “Η αερόβια άσκηση μέτριας έντασης ή η προπόνηση με αντιστάσεις για 15-25 λεπτά δύο με τρεις φορές την εβδομάδα επαρκεί για να εμποδίσει την αύξηση του βάρους και συχνά βοηθά στην απώλειά του” προτείνει ο personal trainer. Μελέτες αποδεικνύουν ότι σε άτομα που δεν ασκούνται οι μύες συμβάλλουν κατά 10% στο μεταβολισμό ηρεμίας, ενώ σε άτομα που γυμνάζονται το ποσοστό αυτό φτάνει στο 50%. Επίσης, μετά τα 40 παρατηρείται και απώλεια μυϊκής μάζας, οπότε καλό θα ήταν να αντικαταστήσεις το μάθημα spinning με μια προπόνηση που θα περιλαμβάνει πολλές ασκήσεις με βάρη. Αν φανείς συνεπής με τρεις φορές την εβδομάδα στο γυμναστήριο ή κάνοντας personal training, θα διατηρήσεις για πολλά χρόνια ένα αξιοζήλευτο σώμα.

Στο νεσεσέρ σας: Αν επιθυμείτε μείωση του τοπικού πάχους και της κυτταρίτιδας και σύσφιγξη της επιδερμίδας του σώματός σας, έχε μαζί σας μια κρέμα αδυνατίσματος την οποία θα την εφαρμόσετε πριν την αερόβια άσκηση έτσι ώστε να δρα ταυτόχρονα την ώρα που γυμνάζεστε, αλλά και μετά το ντους για πιο άμεσα αποτελέσματα. Επιπλέον, φροντίστε το πρόσωπό σας απλώνοντας έναν ενυδατικό ορό και μια κρέμα μετά τον καθαρισμό με ένα ήπιο υγρό σαπούνι για την απομάκρυνση των ρύπων και του ιδρώτα.

Στα 50 και στα 60: Διατηρήστε ένα υγιές σώμα

Οι γυναίκες που πλησιάζουν τα 50 έχουν ένα πολύ ισχυρό κίνητρο για να ξεκινήσουν την άσκηση. Η εμμηνόπαυση συνοδεύεται με ορμονικές διαταραχές και έχει ιδιαίτερα αρνητική επίδραση στα οστά. Για να μειώσετε τις πιθανότητες της οστεοπόρωσης, η λύση είναι η προπόνηση με βάρη. “Προτείνω ελάχιστο προπονητικό ερέθισμα δύο φορές την εβδομάδα, 8 με 12 επαναλήψεις σε κάθε άσκηση και εκγύμναση των μεγάλων μυϊκών ομάδων, όπως οι κοιλιακοί, οι ραχιαίοι, οι θωρακικοί και οι μύες των κάτω άκρων” λέει ο personal trainer. Μελέτες δείχνουν ότι η άσκηση έχει ευεργετική επίδραση σε παθήσεις όπως καρδιοπάθειες, υπέρταση, στεφανιαία νόσος, σακχαρώδης διαβήτης, εγκεφαλικά επεισόδια, παχυσαρκία, οστεοπόρωση και καρκίνος του παχέος εντέρου, ενώ μειώνει τον πόνο και την έλλειψη λειτουργικότητας λόγω οστεοαρθρίτιδας. Επιπλέον, σε έρευνες επιβεβαιώνεται ότι γυναίκες ηλικίας 60-72 ετών, αν προπονήσουν τις μεγάλες μυϊκές ομάδες των ποδιών, μπορούν να φτάσουν σε βελτίωση που κυμαίνεται από 105% ως 225% και αύξηση του όγκου των μυών κατά 32,5%.

Στο νεσεσέρ σας: Μια κρέμα χεριών θα σας φανεί πολύτιμη πριν αλλά και μετά την προπόνησή σου με λάστιχα ή βάρη, καθώς τα χέρια σας καταπονούνται και γίνονται πιο τραχιά και ξηρά. Επιπλέον, κατά τη διάρκεια της γυμναστικής η επιδερμίδα σας αφυδατώνεται λόγω του ιδρώτα.

Η λύση: Μετά το ντους απλώστε μια πλούσια αντιγηραντική κρέμα στο σώμα. Στο πρόσωπο αξιοποιήστε ένα έλαιο αναπλήρωσης των λιπιδίων και μια κρέμα θρέψης που θα επαναφέρει την άνεση και την ελαστικότητα της επιδερμίδας σας.

• Πρόσληψη βάρους
• Νυχτερινές εφιδρώσεις
• Αϋπνία
• Hot flashes
• Ρίγη
• Αλλαγές στη διάθεση
• Αλλαγές στους μαστούς
• Brain fog