Category: ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ

Δάφνη Τσεβρένη: Συνιδιοκτήτρια εμπορική διευθύντρια 

Συνέντευξη στην Φωτεινή Νάσσου

Η Clio Muse Tours έφερε την ψηφιακή μεταμόρφωση στον αυτο-οδηγούμενο τουρισμό. Με παρουσία σε 26 χώρες ανά τον κόσμο, εξυπηρετεί περίπου 1000 ταξιδιώτες ημερησίως και έχει «σηκώσει» μέχρι στιγμής €1 εκατ. από το Uni.Fund.

Αποτελεί μία ολοκληρωμένη πλατφόρμα διαχείρισης και διάθεσης θεματικών ψηφιακών ξεναγήσεων για μουσεία, αρχαιολογικούς χώρους και περιπάτους στην πόλη.
Έχει δημιουργήσει περισσότερες από 550 ξεναγήσεις, διαθέσιμες σε επτά γλώσσες, για σημεία ενδιαφέροντος σε 26 χώρες ανά τον κόσμο, με τα προϊόντα τους να είναι διαθέσιμα στα μεγαλύτερα marketplaces παγκοσμίως.

Πώς γεννήθηκε η ιδέα το 2014 και πως εξελίσσεται η Clio Muse Tours;
Η ιδέα άρχισε να δημιουργείται το 2012 όταν μαζί με τον Γιάννη Νικολόπουλο (συνιδρυτή και διευθύνοντα σύμβουλο) και τον Ανδρέα Φατούρο (συνιδρυτή και υπεύθυνο προϊόντων) βρεθήκαμε σε ένα σεμινάριο επιχειρηματικότητας, το Athens Startup Weekend NEXT.
Στόχος μας ήταν η δημιουργία μιας παγκόσμιας πλατφόρμας προώθησης και δικτύωσης της πολιτιστικής κληρονομιάς με έναν βασικό στόχο και όραμα: να φέρει τους επισκέπτες πίσω στα μουσεία. Για δύο χρόνια, κάναμε έρευνα και παράλληλα συνομιλήσαμε με τα σημαντικότερα μουσεία στην Ελλάδα. Κάπως έτσι, ιδρύθηκε η Clio Muse Tours με την πρώτη ολοκληρωμένη εφαρμογή μας: μία εφαρμογή ξενάγησης για μουσεία και εκθέσεις. Το Μουσείο της Πόλεως των Αθηνών – Ίδρυμα Βούρου – Ευταξία ήταν ο πρώτος πελάτης που μας εμπιστεύτηκε και μας έδωσε την ευκαιρία να πειραματιστούμε και να αναπτύξουμε τη μεθοδολογία παρουσίασης πολιτιστικού περιεχομένου για τις ψηφιακές μας ξεναγήσεις.
Σήμερα, η εταιρεία μας αποτελεί μία ολοκληρωμένη πλατφόρμα διαχείρισης και διάθεσης θεματικών ψηφιακών ξεναγήσεων για μουσεία, αρχαιολογικούς χώρους και περιπάτους στην πόλη. Η ομάδα μας, η οποία αριθμεί πλέον 39 άτομα, έχει δημιουργήσει περισσότερες από 550 ξεναγήσεις (διαθέσιμες σε επτά γλώσσες) για σημεία ενδιαφέροντος σε 26 χώρες ανά τον κόσμο, ενώ τα προϊόντα μας είναι διαθέσιμα στα μεγαλύτερα marketplaces παγκοσμίως.

Ποια ήταν η πρώτη σας συνεργασία; Με ποια τουριστικά γραφεία και πλατφόρμες συνεργάζεστε σήμερα;
Η πρώτη μας εμπορική συνεργασία ήταν το 2017 με την Hotelbeds, μέσω της οποίας ταξιδιωτικά γραφεία από όλο τον κόσμο αποκτούσαν τα προϊόντα μας και τα προσέφεραν στο ταξιδιωτικό κοινό. Αυτή η συνεργασία ήταν ένα κομβικό σημείο για την Clio Muse Tours καθώς ήταν η στιγμή που μπήκαμε στο ραντάρ των μεγαλύτερων παγκοσμίων ταξιδιωτικών πλατφορμών. Έναν χρόνο αργότερα, το 2018, τα προϊόντα μας βρέθηκαν στις πλατφόρμες Get Your Guide, Booking.com, Viator και συνεχίζουν να βρίσκονται (στις κορυφαίες θέσεις προτίμησης των επισκεπτών τους) ενώ σήμερα τα προϊόντα της Clio Muse Tours διατίθενται και μέσω των συνεργατών μας Headout, Musement, TripAdvisor, Civitatis, Tiqets, Klook, Tui, Discover Greece, Amigo Tours και πολλών άλλων.
Ένα πρόσφατο τεχνολογικό εργαλείο στο portfolio της Clio Muse Tours είναι οι white-label εφαρμογές για ακουστικές ξεναγήσεις που δημιουργήσαμε για συνεργάτες που είτε έχουν εφαρμογή, είτε όχι ώστε να αυξήσουν εύκολα την πιστότητα των πελατών τους και να ενισχύσουν τις πωλήσεις τους χωρίς κάποια τεχνική υλοποίηση ή γνώση από μεριάς τους. Οι δύο πρώτοι συνεργάτες που μας εμπιστεύτηκαν ήταν η Marketing Greece και η Walks, με τα audio tours τους να διατίθενται ήδη μέσω του web app μας και τους χρήστες να περιηγούνται στην Κέρκυρα και σύντομα στο Grand Central Terminal αντίστοιχα!

Πόσο εύκολο ήταν να φέρετε την ψηφιακή μεταμόρφωση στον αυτο-οδηγούμενο (self-guided) τουρισμό;
Η αλήθεια είναι ότι υπήρχαν αρκετές προκλήσεις που έπρεπε να αντιμετωπίσουμε όταν ξεκινήσαμε ως Clio Muse Tours, αρχικά ως εφαρμογή self-guided ξεναγήσεων.
Δεν ήταν εύκολο για τα μουσεία και τους συνεργάτες μας να καταλάβουν την προστιθέμενη αξία μιας self-guided ξενάγησης, ότι δηλαδή μπορούσαν να προσφέρουν ένα παραπάνω προϊόν στους επισκέπτες τους. Το προϊόν αυτό μπορούσε είτε να το αποκτήσει ο επισκέπτης ακόμα και μετά τη φυσική ξενάγηση για να ζήσει μία πιο αυτόνομη εμπειρία και να εντρυφήσει βαθύτερα στις πληροφορίες που του παρέχουν οι ιστορίες μας, είτε να το επιλέξει ένας πιο low budget ταξιδιώτης, ο οποίος δεν θα επέλεγε να συμμετάσχει σε μία (πιο ακριβή) φυσική ξενάγηση.
Η δεύτερη δυσκολία ήταν να καταλάβουν πόσο εύκολο ήταν να το πουλήσουν στο κοινό τους και με ποιους τρόπους και τρίτον, υπήρχε δυσπιστία καθώς είχαν πρότερη κακή εμπειρία από ακουστικές ξεναγήσεις, λόγω του μη ποιοτικού, περιορισμένου και παρωχημένου περιεχομένου τους. Όλες οι δυσκολίες και οι προκλήσεις που αντιμετωπίσαμε ξεπεράστηκαν με το να ακούμε τους συνεργάτες μας, να είμαστε εκεί παρέχοντας τους υποστήριξη και εκπαίδευση όταν αυτό χρειαζόταν, με την αυτοματοποιημένη διαδικασία διάθεσης των προϊόντων μας και το υψηλής ποιότητας περιεχόμενο στο οποίο πάντα δίναμε έμφαση.

Σχεδόν 10 χρόνια μετά, ισχύει ότι τώρα βρίσκεστε σε μια περίοδο ταχείας ανάπτυξης;
Εννέα χρόνια μετά την ίδρυσή μας και μετά την κρίση της πανδημίας, μπορώ να πω με σιγουριά ότι ο τουρισμός εν γένει βρίσκεται σε περίοδο ταχείας ανάπτυξης και ανάκαμψης. Αυτό που έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον και σημασία για εμάς και αποτυπώνεται και στα αποτελέσματά μας, είναι ότι οι ταξιδιώτες πλέον αναζητούν τις προσωποποιημένες εμπειρίες και ο τουρισμός ξεφεύγει πλέον από οτιδήποτε μαζικό, με τις ψηφιακές ακουστικές ξεναγήσεις να έχουν αυξανόμενη ζήτηση. Οι ταξιδιώτες είναι πλέον πρόθυμοι να αφιερώσουν περισσότερο χρόνο, αλλά και μεγαλύτερο ποσό του προϋπολογισμού τους προκειμένου να επισκεφθούν κάποιο μουσείο ή αρχαιολογικό χώρο στις πόλεις ή στα μέρη που επισκέπτονται και να αποκτήσουν κάποιο audio tour. Πιο συγκεκριμένα, το 53% του προϋπολογισμού τους προτίθενται να το ξοδέψουν σε περιηγήσεις και αξιοθέατα και μόνο το 24% σε βόλτες για ψώνια, διασκέδαση ή νυχτερινή ζωή. Ένα άλλο πολύ ενδιαφέρον στατιστικό είναι ότι το 2019, μόνο το 15% των επισκεπτών σε αξιοθέατα και μουσεία θα σκέφτονταν να δοκιμάσουν μία ακουστική ξενάγηση (δωρεάν ή επί πληρωμή), ενώ το 2022 το 30% των επισκεπτών σε αξιοθέατα και μουσεία δήλωσαν αποφασισμένοι να αγοράσουν κάποια ακουστική ξενάγηση.

Τι καινοτόμο προσφέρει η Clio Muse; Τι δυνατότητες δίνει στους χρήστες;
Μπορώ να πω ότι η καινοτομία της Clio Muse Tours έγκειται σε δύο βασικά σημεία:
Πρώτον, στο περιεχόμενο της. Η μεθοδολογία παραγωγής του περιεχομένου μας έχει βραβευτεί από τη Europeana το 2015 και από τη Booking το 2018. Συνεργαζόμαστε με τους καλύτερους τοπικούς οδηγούς/ αρχαιολόγους/ ιστορικούς/ ειδικούς περιεχομένου και εστιάζουμε πάντα στην υψηλή ποιότητα των ιστοριών μας. Κάθε ξενάγηση έχει συγκεκριμένο σενάριο, με αρχή, μέση και τέλος, ώστε κάθε ακροατής να κρατήσει στο μυαλό του την κεντρική ιδέα. Κάθε σημείο και έκθεμα παρουσιάζεται μέσα από πολλαπλές επιλεγμένες ιστορίες, ώστε ο ακροατής να βρει κάτι που τον ενδιαφέρει και να ταυτιστεί με τους ήρωες της ξενάγησης. Όλες οι ιστορίες δένουν μεταξύ τους με τη χρήση storytelling, η οποία μένει πιστή στην ιστορική πραγματικότητα.
Δεύτερον, στην ευκολία απόκτησης και χρήσης των προϊόντων μας. Η αυτοματοποιημένη διαδικασία κράτησης (99% της όλης διαδικασίας από τη στιγμή που γίνεται η κράτηση μέχρι και την ολοκλήρωσή της γίνεται χωρίς οποιουδήποτε είδους ανθρώπινης παρέμβασης) είναι το δεύτερο πολύ σημαντικό πλεονέκτημα μας, καθώς ο ταξιδιώτης έχει τον πλήρη έλεγχο της κράτησής του με όλη την πληροφορία αποθηκευμένη στο κινητό του. Τέλος, ο ταξιδιώτης έχει τη δυνατότητα να ξεκινήσει και να σταματήσει την ξενάγηση όποτε το θελήσει και φυσικά να την αποθηκεύσει και να την κρατήσει στο κινητό του για πάντα, διαθέσιμη και χωρίς σύνδεση στο διαδίκτυο.

Ποιες είναι οι πιο δυνατές σας αγορές; Ποιες οι επιδόσεις σας;
Με παρουσία σε 26 χώρες ανά τον κόσμο, η Ελλάδα παραμένει στην πρώτη θέση προτίμησης των ταξιδιωτών με την Πορτογαλία να ακολουθεί σε απόσταση αναπνοής. Πιο συγκεκριμένα, το 50% των ταξιδιωτών μας που εξυπηρετούμε αφορούν σε αξιοθέατα στην Ελλάδα, ενώ το 40% αποκτά κάποιο από τα προϊόντα μας στην Πορτογαλία. To 2023, η ομάδα μας εξυπηρετεί περίπου 1000+ ταξιδιώτες ημερησίως και η καλοκαιρινή σεζόν του 2023 ήταν σίγουρα η πιο επιτυχημένη μας έως τώρα με περισσότερους από 100.000 ταξιδιώτες να έχουν επιλέξει κάποιο από τα προϊόντα μας.
H Clio Muse έχει «σηκώσει” μέχρι στιγμής συνολικά €1 εκατ. από το Uni.Fund. Πως ανακάμψατε από την πανδημία;
Είναι γνωστό ότι η πανδημία ήταν μία ιδιαίτερα δύσκολη περίοδος για τον τουρισμό, πέραν όλων των άλλων. Ωστόσο, σε εμάς δεν ίσχυσε κάτι τέτοιο, καθώς συνειδητοποιήσαμε ότι η τεράστια αυτή πρόκληση ήταν ταυτόχρονα και μια μεγάλη ευκαιρία, να αναδείξουμε τη σημασία της τεχνολογίας και τη δυναμική που έχει στην ανάδειξη του πολιτιστικού προϊόντος, αλλά και στη διασύνδεση με το κοινό του. Επομένως, κατά τη διάρκεια της πανδημίας κάναμε δύο σημαντικά βήματα. Πρώτον, βοηθήσαμε μουσεία να ψηφιοποιήσουν τις συλλογές τους και δημιουργήσαμε (μέσα σε λίγες ημέρες) εικονικές ξεναγήσεις για μερικά από τα πιο δημοφιλή προϊόντα μας. Η ομάδα μας συνέχισε να εργάζεται από το σπίτι, ένα «κίνημα» που είχαμε ήδη ξεκινήσει πριν την πανδημία, με μία μέρα τηλεργασίας για όλους.

Υπάρχει μια μεγάλη ομάδα που απαρτίζεται κυρίως από γυναίκες. Πώς συμβάλλει αυτό στο Project;
Αυτή τη στιγμή είμαστε συνολικά 39 άτομα, με 22 γυναίκες και 17 άνδρες. Η αλήθεια είναι ότι ήμασταν εξαρχής μια ομάδα με έντονο το γυναικείο στοιχείο χωρίς αυτό να είναι αυτοσκοπός μας. Αντιμετωπίζουμε όλα τα μέλη της ομάδας το ίδιο, αναγνωρίζοντας τις ικανότητες, τα ταλέντα και τις δυνατότητες τους και δεν μας αφορούν τα στερεότυπα, το φύλο, η ηλικία ή οποιοδήποτε άλλο δημογραφικό χαρακτηριστικό.

Πώς λειτουργεί μια γυναίκα με «αρχηγικό» ρόλο;
Με αμεσότητα, ενσυναίσθηση και ειλικρίνεια. Αμεσότητα ως προς τις προκλήσεις αλλά και τις ευκαιρίες που προκύπτουν, ενσυναίσθηση και υποστήριξη των μελών της ομάδας και ειλικρίνεια και ακεραιότητα ώστε να εμπνέει το ίδιο και στους υπόλοιπους. Βέβαια, πάντα υπάρχουν εμπόδια για μία γυναίκα με ηγετικό /διευθυντικό ρόλο, όσο καλή επαγγελματίας και να είναι, περισσότερα από όσα θα αντιμετώπιζε ένας άνδρας. Πιστεύω όμως ότι εάν είσαι ειλικρινής και επαγγελματίας, τα ξεπερνάς. Αναγκάζεσαι να διεκδικήσεις ίσως περισσότερο, να ξεπεράσεις τα όρια σου και να διαχειριστείς προβλήματα που ανακύπτουν λόγω προκαταλήψεων και στερεοτύπων, αλλά τελικά μπορείς να τα ξεπεράσεις.

Το θετικό είναι ότι στην Ελλάδα συναντάμε όλο και περισσότερες γυναίκες σε ηγετικές θέσεις νεοφυών επιχειρήσεων που σχετίζεται με την καινοτομία. Υπάρχει πρόσφορο έδαφος για την πολυπόθητη ισότητα στον επαγγελματικό και επιχειρηματικό στίβο;
Είναι αλήθεια ότι η εικόνα πλέον είναι αρκετά αισιόδοξη. Όλο και περισσότερες γυναίκες αναλαμβάνουν ηγετικές θέσεις startups και υπάρχει ένα γενικότερο κλίμα που ευνοεί αυτή τη μετάβαση, η οποία στην Ελλάδα έχει αργήσει να συμβεί. Το θετικό είναι ότι υπάρχουν αρκετά funds πλέον αφιερωμένα στην ενδυνάμωση της γυναικείας επιχειρηματικότητας, ενώ η ισότητα των φύλων είναι και ένας από τους 17 Παγκόσμιους Στόχους της Βιώσιμης Ανάπτυξης για την Ατζέντα 2030 (στόχος 5). Έτσι, το βασικό αυτό δικαίωμα έχει μπει πλέον σε ένα πολύ συγκεκριμένο πλαίσιο με πολλές εταιρείες και οργανισμούς να είναι υποχρεωμένοι να το υποστηρίξουν. Σαν εταιρεία, είμαστε πολύ περήφανοι που υποστηρίζουμε έμπρακτα αυτόν τον στόχο από την αρχή της ίδρυσης μας, όπως και τον στόχο 8 (Αξιοπρεπής Εργασία & Οικονομική Ανάπτυξη) για τον οποίο έχουμε βραβευτεί από τα Ηνωμένα Έθνη.

Ανήκετε στους νέους ανθρώπους που ονειρεύονται, που έχουν ιδέες, θάρρος, που αποφασίζουν να μείνουν στη χώρα τους και να παλέψουν. Τι σας κράτησε στην Ελλάδα; Το μετανιώσατε;
Όχι, δεν το έχω μετανιώσει. Η Ελλάδα έχει αλλάξει πολύ τα τελευταία χρόνια σε επίπεδο νοοτροπίας και οι εταιρίες έχουν εκσυγχρονιστεί σημαντικά. Θεωρώ ότι σε αυτό έχει παίξει καταλυτικό ρόλο η νεοφυής επιχειρηματικότητα, στην οποία έχω την χαρά να δραστηριοποιούμαι, καθώς τα παραδείγματα και πρότυπα που ακολουθεί έχουν αναβαθμίσει σημαντικά την επαγγελματική κουλτούρα της χώρας μας, ακολουθώντας έναν πιο βιώσιμο τρόπο ανάπτυξης και λειτουργίας. Περιθώρια βελτίωσης φυσικά και υπάρχουν, ωστόσο είμαι πολύ αισιόδοξη για το μέλλον της γενιάς μου, αλλά και των επόμενων γενιών που θα αποφασίσουν να μείνουν και να δραστηριοποιηθούν στη χώρα μας. Δεν είναι καθόλου αδύνατον πλέον να πετύχεις επαγγελματικά στην Ελλάδα, όπως πιστεύαμε πριν κάποια χρόνια, οι ευκαιρίες και οι δυνατότητες αυξάνονται διαρκώς.

Ποια είναι τα επόμενα σχέδια της Clio Muse Tours;
Βασικός μας σκοπός για το 2024 είναι να αναπτυχθούμε περισσότερο σε αγορές πέραν της Ευρώπης, όπως είναι η Αμερική και να γίνουμε ο μεγαλύτερος πάροχος self-guided tours στον κόσμο. Ακούγεται μεγαλεπήβολο, αλλά αν κάνουμε μια αναδρομή από το 2012 έως σήμερα, από πού ξεκινήσαμε και πού βρισκόμαστε σήμερα, θεωρούμε ότι είναι ο επόμενος βασικός και εφικτός μας στόχος πάντα με σεβασμό στο όραμά μας «Να καλλιεργούμε την παγκόσμια πολιτιστική συνείδηση και να σας καθοδηγούμε σε κάθε μέρος του κόσμου» αξιοποιώντας πρωτοποριακή τεχνολογία.

Τι μήνυμα θα θέλατε να στείλετε στους νέους ανθρώπους της ηλικίας σας;
Να είναι ειλικρινείς με τον εαυτό τους και με τους άλλους, να είναι ανοιχτοί στην κριτική και να αξιοποιούν το feedback, να προσπαθούν να ξεπερνούν τα όρια τους και να βγαίνουν από το comfort zone τους, να κάνουν ό,τι καλύτερο μπορούν για εκείνους και τους γύρω τους. Και τέλος, να ονειρεύονται χωρίς να βάζουν φρένο στα όνειρά τους γιατί μόνο εάν το ονειρευόμαστε μπορούμε τελικά να το καταφέρουμε.

Ιωάννα-Αλεξάνδρα Σαΐτη : ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΑΣ, Intercomm Foods AE, Hellenic Land-Saitis AE.

Συνέντευξη στην Άννα Γριμάνη

Μεγάλωσε σε επιχειρηματική οικογένεια με άξονα σκέψης ότι «η ζωή είναι ένας πρωταθλητισμός σε πολλαπλά επίπεδα» όπως και με διακριτή αγάπη για το επιχειρείν. Εκπαιδεύτηκε στο business, σε επίπεδο μεταπτυχιακών σπουδών, σε ένα από τα πιο διακεκριμένα εκπαιδευτικά ιδρύματα της Ευρώπης, το SDA Bocconi. Η Ιωάννα Αλεξανδρα Σαίτη, διοικεί, σήμερα, τον όμιλο εταιρειών που ίδρυσε ο πατέρας της, «Kronos, Intercomm Foods, Agrophoenix και Hellenic Land Saitis», ενώ ως γυναίκα, είχε ισχυρό επιτυχημένο πρότυπο τη μητέρα της, Καλυψώ, προερχόμενη από εμπορική οικογένεια. Σε μια συνδυαστική βάση επιχειρηματικότητας και οικογενειακής ζωής, η ίδια, καλείται, να ανταποκριθεί στις προκλήσεις της νέας εποχής, συμβάλλοντας στην ανάδειξη του Ελληνικού Αγροδιατροφικού τομέα και των καινοτόμων παραγωγικών μεθόδων, στο περιβάλλον της διεθνούς αγοράς, με την σφραγίδα της, ως σύγχρονη Ελληνίδα επιχειρηματίας.

To γεγονός ότι μεγαλώσατε σε μια επιχειρηματική οικογένεια, αποτέλεσε έναν εκ προοιμίου προσανατολισμό, για την επιλογής της καριέρας σας;
Γεννήθηκα και μεγάλωσα στη Λάρισα ως μέλος μιας μεγάλης και πολυάσχολης επιχειρηματικής οικογένειας, η οποία πάντα πορευόταν και συνεχίζει να πορεύεται βάσει των αξιών και του ήθους. Και οι δύο γονείς μου έδωσαν μεγάλη έμφαση στις ηθικές αξίες-αρχές-κανόνες, στο υψηλό αίσθημα ευθύνης και στο ενδιαφέρον για τον συνάνθρωπο.
Οι γονείς μου είναι άνθρωποι αυτοδημιούργητοι οι οποίοι από κοινού δούλεψαν πολύ σκληρά για να μπορέσουν να συνδυάσουν τη δημιουργία οικογένειας και το μεγάλωμα των παιδιών τους με την εκπλήρωση των προσωπικών τους ονείρων και φιλοδοξιών, το αποτέλεσμα των οποίων κληρονομήσαμε εμείς σήμερα, με τη μορφή ενός μεγάλου και κυρίαρχου στον τομέα του ομίλου εταιρειών.

Ο πατέρας σας, φαίνεται ότι “είδε μπροστά” αναπτύσσοντας τον αγροδιατροφικό τομέα στην Ελλάδα.
Ο πατέρας μου, Ελευθέριος Μ. Σαΐτης, ιδρυτής και πρόεδρος των Εταρειών Kronos, Intercomm Foods, Agrophoenix και Hellenic Land Saitis, οι οποίες είναι όλες εξαγωγικές εταιρείες, είναι όπως προανέφερα, ένας άνθρωπος αυτοδημιούργητος που οραματίστηκε την μεγάλη προοπτική του Ελληνικού Αγροδιατροφικού τομέα και την προσφορά που αυτός μπορεί να έχει στην Ελληνική Οικονομία και Κοινωνία και αφιέρωσε τη ζωή του στην ανάδειξη σε παγκόσμιο επίπεδο της αξίας των ελληνικών αγροτικών προϊόντων. Κατάφερε να καθιερώσει την κομπόστα ροδάκινο ως εθνικό προϊόν και την Ελλάδα έναν από τους μεγαλύτερους παίχτες στις διεθνείς αγορές στο βιομηχανικό ροδάκινο. Συνέβαλε τα μέγιστα για το γεγονός ότι η ελληνική κομπόστα και η ελληνική ελιά έχουν ισχυρή παρουσία στις μεγαλύτερες αγορές του πλανήτη.
Έχοντας από τα πρώτα μου βήματα αυτές τις παραστάσεις, μεγάλωσα με αγάπη για το επιχειρείν, τη δημιουργία και την εξέλιξη, την Ελληνική γη και τον Έλληνα παραγωγό, που η οικογένεια μου ανέκαθεν θεωρούσε ως συνοδοιπόρο και συναγωνιστή σε κάθε μας βήμα. Ήταν φυσική εξέλιξη η απόφαση μου, από πολύ νωρίς, να συμβάλω αποφασιστικά στη συνέχιση και περαιτέρω εξέλιξη του οικογενειακού μας οράματος.

Και ποια «εργαλεία» (skills) υιοθετήσατε από το περιβάλλον σας;
Γαλουχήθηκα με το ότι, η ζωή είναι ένας πρωταθλητισμός σε πολλαπλά επίπεδα. Αποτελεί βίωμα μου το «αιέν αριστεύειν» καθώς και «τα πάντα ρει», κάτι που στο επιχειρείν μεταφράζεται στη συνεχή προσπάθεια για προσαρμογή στις ραγδαίες εξελίξεις. Επίσης, θυμάμαι πάντα πολύ έντονα μια επιγραφή που υπήρχε στο σπίτι μας και έλεγε: «Ο άνθρωπος πρέπει να είναι μετριόφρων στον θρίαμβο και αξιοπρεπής στην ήττα».
Ως προς την εκπαίδευση, με την καθοδήγηση των γονέων μου, οι οποίοι πιστεύουν πολύ στην αξία της γνώσης, ξεκίνησα από μικρή να λαμβάνω τα ακαδημαϊκά εφόδια που θ’ αποτελούσαν τη βάση για τη μετέπειτα εξέλιξη μου, τόσο σε προσωπικό όσο και επαγγελματικό επίπεδο. Φοίτησα σε ένα αυστηρό σχολείο στη Λάρισα, ως αριστούχος μαθήτρια και μετέπειτα σπούδασα Οργάνωση και Διοίκηση Επιχειρήσεων στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Στη συνέχεια εργάστηκα σε άλλες Εταιρείες και κατόπιν έκανα το μεταπτυχιακό μου (ΜΒΑ) στο Πανεπιστήμιο Bocconi στην Ιταλία.

Το SDA Bocconi, από τα φημισμένα πανεπιστημιακά ιδρύματα της Ευρώπης στο πεδίο του Βusiness & Finance, τι σaς έδωσε;
Η φοίτηση σε ένα από τα πιο διακεκριμένα εκπαιδευτικά ιδρύματα της Ευρώπης, μου προσέφερε, πέρα από την αντικειμενική δυνατότητα να λάβω γνώση από καθηγητές παγκόσμιου επιπέδου και αναγνώρισης, την ευκαιρία να φοιτήσω δίπλα σε αξιόλογους ανθρώπους από όλο τον κόσμο με διαφορετικές αξίες, ήθη, έθιμα και κουλτούρα, με τη ίδια όμως με εμένα δίψα για γνώση, πρόοδο και επιτυχία.
Η εμπειρία στο SDA Bocconi μου έδωσε την δυνατότητα να εξελιχτώ προσωπικά και επαγγελματικά, καθώς έμαθα να δουλεύω ομαδικά και συνεργατικά, με διαφορετικούς ανθρώπους σε μεταβαλλόμενες συνθήκες, και συνήθως με πίεση χρόνου, κάτι που βοήθησε τα μέγιστα στην μετέπειτα επαγγελματική μου πορεία.

Η γυναικεία επιχειρηματικότητα τι απαιτεί… από τις γυναίκες της;
Η αλήθεια είναι ότι η σύγχρονη γυναικεία επιχειρηματικότητα επιτάσσει πολλαπλές απαιτήσεις. Ως μεγαλύτερη πρόκληση-απαίτηση θα έθετα την προσεκτική και αποτελεσματική διαχείριση χρόνου στην περίπτωση που υπάρχει ο παράγοντας οικογένεια. Η δημιουργία οικογένειας δεν πρέπει να αποτελεί ανασταλτικό παράγοντα στην εξέλιξη της καριέρας των γυναικών. Προσωπικά έχω την τύχη να έχω πολύ ισχυρό επιτυχημένο πρότυπο τη μητέρα μου, Καλυψώ Σαΐτη, η οποία προέρχεται από εμπορική οικογένεια και η οποία αποτέλεσε καθοριστικό παράγοντα στην εξέλιξη μου.Ο ρόλος της γυναίκας στην Ελληνική κοινωνία και οικογένεια ήταν ανέκαθεν κυρίαρχος. Υπάρχουν αμέτρητα παραδείγματα στην ιστορία του έθνους μας που αναδεικνύουν τη γενναιότητα, την ευφυΐα και την αυτοθυσία της Ελληνίδας γυναίκας-μητέρα, σύζυγος, πολεμίστρια, αγρότισσα, αρχόντισσα ή και όλα αυτά μαζί.

Η σύγχρονη Ελληνίδα επιχειρηματίας;
Σήμερα, η Ελληνίδα επιχειρηματίας καλείται να λάβει τη θέση που της αξίζει στην Ελληνική κοινωνία και την Ελληνική επιχειρηματικότητα συνεχίζοντας ταυτόχρονα όμως να αποτελεί το θεμέλιο και το στήριγμα της Ελληνικής οικογένειας.
Γυναίκες επικεφαλής μεγάλων επιχειρηματικών ομίλων, υψηλόβαθμα στελέχη επιχειρήσεων, ερευνήτριες και πολιτικοί, αποδεικνύουν καθημερινά, ότι όχι μόνον δεν έχουν και δεν χρειάζεται πλέον, ν’ αποδείξουν τίποτε, αλλά είναι σε θέση να ανταπεξέλθουν στο ρόλο που έχουν αναλάβει- να πρωτοπορήσουν και να ηγηθούν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.
Σε αυτό το σημείο. θα ήθελα να κάνω ιδιαίτερη αναφορά στο Επιμελητήριο Λάρισας και ειδικά στον Πρόεδρο κ. Σωτήρη Γιαννακόπουλο και στην Γενική Γραμματέα κα. Καλλιόπη Τζήκα, οι οποίοι σύστησαν Επιτροπή Γυναικείας Επιχειρηματικότητας. Η κα. Τζήκα ως Πρόεδρος της Επιτροπής ηγείται πολλών δράσεων για την ενθάρρυνση και στήριξη της γυναικείας επιχειρηματικότητας.

Ως Διευθύνουσα Σύμβουλος της Intercomm Foods, ποιοι είναι οι στρατηγικοί σχεδιασμοί σας;
Βασικός πυλώνας του στρατηγικού σχεδιασμού μας είναι η βιώσιμη ανάπτυξη, με απόλυτο σεβασμό στο περιβάλλον, στην κοινωνία, στους εργαζόμενους μας και στην Ελληνική γη. Αποτελεί στρατηγική επιλογή μας επίσης η σύμπραξη με Πανεπιστημιακά Ιδρύματα, ώστε να έχουμε καθοριστική συμβολή στην αντιμετώπιση των χρόνιων παθογενειών που ο Έλληνας παραγωγός αντιμετωπίζει, όπως το επίπεδο γεωργικής εκπαίδευσης των αγροτών, το μικρό μέγεθος των γεωργικών εκμεταλλεύσεων και το χαμηλό επίπεδο υιοθέτησης τεχνολογικής καινοτομίας.
Η Ψηφιακή καινοτομία, γενετική και παραγωγικές καινοτομίες, δημιουργούν σημαντικές ευκαιρίες για τον κλάδο μας και όλες οι πρωτοβουλίες που λαμβάνουμε είναι προς αυτή την κατεύθυνση.
Ο Aγρόδιατροφικός τομέας, που είναι πλέον σε μεγάλη ανάπτυξη σηματοδοτεί και ένα νέο μοντέλο ζωής αλλά κι επενδυτικής και εμπορικής δραστηριότητας;
Ο Αγροδιατροφικός τομέας είναι νευραλγικός, για την παγκόσμια και την τοπική οικονομία. Στην Ελλάδα, η βιομηχανία τροφίμων, ποτών και καπνού, διατηρεί την πρώτη θέση σε αριθμό επιχειρήσεων μεταξύ των διαφόρων κλάδων της μεταποίησης και αποτελεί τον μεγαλύτερο εργοδότη της εγχώριας μεταποίησης.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, ο Αγροδιατροφικός τομέας βρίσκεται αντιμέτωπος με τεράστιες προκλήσεις, που συνδέονται με τις δημογραφικές αλλαγές, την κλιματική κρίση, τη ραγδαία εξέλιξη της τεχνολογίας και τις μεταβαλλόμενες διατροφικές συνήθειες.
Μέχρι το 2050, ο Αγροδιατροφικός τομέας παγκοσμίως θα πρέπει να τρέφει 40% περισσότερους ανθρώπους, ενώ η καλλιεργήσιμη γη ανά άτομο θα έχει μειωθεί.
Είχα την τύχη η οικογένεια μου να επιλέξει να δραστηριοποιηθεί στο συγκεκριμένο τομέα, λόγω κυρίως όπως προανέφερα στη διορατικότητα του πατέρα μου που από τη δεκαετία του 60 αντιλήφθηκε τη σημασία και τις προοπτικές του Ελληνικού Aγροδιατροφικού τομέα, και ως νεότερη γενιά καλούμαι να συμβάλλω στο να μπορέσουν οι Εταιρείες μας να ανταπεξέλθουν στις προκλήσεις που ήδη αντιμετωπίζουμε και να διατηρήσουν ταυτόχρονα τον ηγετικό τους ρόλο.
Η ηγεσία και τα στελέχη των Εταιρειών μας στοχεύουμε στη συνεχή εξέλιξη και ανάπτυξη, αναζήτηση νέων καινοτόμων μεθόδων παραγωγής που προστατεύουν το περιβάλλον, επιτυγχάνουν μεγαλύτερη απόδοση και οικονομία για τους αγρότες, προσφέροντας ταυτόχρονα προϊόντα υψηλής ποιότητας και διατροφικής αξίας στον τελικό καταναλωτή.

Η επιτυχία όταν είναι κατάκτηση, πώς διατηρείται;
Η κατάκτηση της επιτυχίας είναι ένα διαρκές και δύσκολο ταξίδι που απαιτεί πολλές θυσίες. Πιστεύω απόλυτα στη δύναμη της ομάδας, καθώς για μένα είναι o βασικότερος παράγοντας που οδηγεί στην επιτυχία και στη διατήρηση της. Χωρίς καλή ομάδα δεν μπορείς να υλοποιήσεις επιχειρηματικό όραμα.
Προσωπικά, ως σύζυγος και μητέρα τριών μικρών παιδιών αλλά ταυτόχρονα και επιχειρηματίας, πρέπει να κατανείμω το χρόνο μου, να συντονίσω με τον καλύτερο τρόπο τις ανάγκες της οικογένειας και της εταιρείας, να προγραμματίσω τα επόμενα βήματα και να δώσω απαντήσεις σε αμέτρητα καθημερινά προβλήματα. Για να μπορέσω ν΄ανταποκριθώ στα παραπάνω χρειάζεται πολύ προσεκτικός προγραμματισμός και προετοιμασία, ηρεμία, ψυχραιμία, οξυδέρκεια και αποφασιστικότητα. Η βιομηχανία είναι ένας ζωντανός οργανισμός, μια καθημερινή πρόκληση, που χρειάζεται ταχύτητα κι αποτελεσματικότητα στη λήψη αποφάσεων και την αντιμετώπιση προβλημάτων. Ακόμη, απαιτείται βαθιά γνώση του business, ικανότητα καθοδήγησης, εμψύχωσης και εξέλιξης των συνεργατών. Πρέπει να μπορείς να διατηρείς μια πολύ λεπτή ισορροπία ανάμεσα στο να διοικείς με ανθρωποκεντρικό πρόσωπο και νοοτροπία αλλά ταυτόχρονα να εμπνέεις σεβασμό και να ηγείσαι.

Τι σας αρέσει να κάνετε στον όσο, ελεύθερο χρόνο σας;
Διαβάζω πολύ λογοτεχνία, ελληνική και ξένη, καθώς και ιστορία. Επίσης, μου αρέσει πολύ να ταξιδεύω και να ανακαλύπτω νέες κουλτούρες.
Βέβαια, η καλύτερη απόδραση είναι ο αθλητισμός ή ένας περίπατος στη φύση.

Ποιο το επιχειρηματικό σας όραμα;
Όραμα μου αποτελεί η περαιτέρω ανάδειξη του ελληνικού Αγροδιατροφικού τομέα στις αγορές του κόσμου- συνεχίζοντας να παράγουμε ελληνικά προϊόντα κορυφαίας ποιότητας και αξίας, και παράλληλα, διατηρώντας το προφίλ της οικογενειακής επιχείρησης, που σέβεται στην πράξη, το ήθος και τις αξίες της οικογένειας μας και των εργαζομένων μας.

Info:

Η Ιωάννα-Αλεξάνδρα Σαΐτη γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Λάρισα. Σπούδασε Οργάνωση και Διοίκηση Επιχειρήσεων στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΑΣΟΕΕ) και με το πέρας των σπουδών της εργάστηκε στη Unilever-ΕΛΑΪΣ στην Αθήνα στον τομέα Μάρκετινγκ. Συνέχισε τις μεταπτυχιακές σπουδές της στην Ιταλία, όπου έκανε το ΜΒΑ στο Πανεπιστήμιο SDA Bocconi στο Μιλάνο με ειδίκευση στα Χρηματοοικονομικά και συνεργάστηκε σε διάφορα projects με πολυεθνικές εταιρείες.

Από νεαρή ηλικία εντάχθηκε στο δυναμικό των οικογενειακών εταιρειών KRONOS AE και INTERCOMM FOODS AE, όπου απέκτησε εμπειρία σε πολλά Τμήματα (Πωλήσεις, Μάρκετινγκ, κλπ) και στην πορεία διοικητικά καθήκοντα με την ιδιότητα της Διευθύνουσας Συμβούλου στην Intercomm Foods. Είναι μέτοχος σε εταιρείες στον Αγρόδιατροφικό τομέα, καθώς πιστεύει ότι η Ελλάδα μπορεί να αποτελέσει το θερμοκήπιο της Ευρώπης. Οι εταιρίες έχουν εξαγωγικό προσανατολισμό και στηρίζουν έμπρακτα την ελληνική οικονομία. Αποδίδει την επιτυχία στην ομαδική δουλειά.
Το 2018, το Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών της απένειμε Βραβείο Επιχειρηματικής Αριστείας ως επιτυχημένο παράδειγμα αποφοίτου, ενώ το 2020 ήταν στη λίστα του Fortune Greece “Οι πιο ισχυρές Ελληνίδες στις επιχειρήσεις”. Η ίδια συμμετέχει σε κριτικές επιτροπές αξιολόγησης επιχειρηματικών ιδεών, προωθώντας καινοτόμες ιδέες στον παραγωγικό τομέα.
Διετέλεσε μέλος ΔΣ του Πανελληνίου Συνδέσμου Εξαγωγέων, καθώς και του Ελληνο-Ρωσικού Επιμελητηρίου, ενώ είναι ενεργό μέλος του ICC Women Hellas (cluster Βιομηχανίας) και του the Boardroom.

Η Francesca Valdani εντάχθηκε στην Nissan Formula E Team πριν από ένα χρόνο, αναλαμβάνοντας καθήκοντα Team Manager πριν από την 9η σεζόν. Η Ιταλίδα αποκαλύπτει ποία ακριβώς είναι η δουλειά της και τι κάνει στα παρασκήνια για να κρατήσει την ομάδα οργανωμένη ώστε να κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση, μέσα και έξω από την πίστα.

Ε1: Τι κάνετε ως Team Manager τα Σαββατοκύριακα των αγώνων;

Valdani: “Τα Σαββατοκύριακα των αγώνων είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου σχετικά με την σκληρή δουλειά που καταβάλλει ολόκληρη η ομάδα. Έχω διάφορες ευθύνες. Είμαι σε συνεχή επαφή με τους διευθυντές αγώνων, την FEO (Formula E Operations) και το αθλητικό τμήμα της FIA (Fédération Internationale de l’Automobile), σε περίπτωση που η ομάδα χρειαστεί να αναφέρει οτιδήποτε ή αν πρέπει να περάσω ένα μήνυμα. Η ημέρα του αγώνα είναι αρκετά έντονη, επομένως είμαι υπεύθυνη να διασφαλίσω ότι πάντα παραμένουμε εντός των κανονισμών ως ομάδα. Ελέγχω επίσης ότι όλοι βρίσκονται εκεί που πρέπει και οργανώνω συναντήσεις κατά τη διάρκεια της ημέρας.”

Ε2: Τι κάνετε ως Team Manager μακριά από την πίστα;

Valdani: “Ξοδεύω πολύ χρόνο προετοιμασίας για επερχόμενες εκδηλώσεις, συνεργαζόμενη με τον συντονιστή της ομάδας και τον συντονιστή ταξιδιών για να βεβαιωθώ ότι όλα έχουν ρυθμιστεί από υλικοτεχνικής πλευράς. Μετά από ένα αγωνιστικό Σαββατοκύριακο, συζητάμε με μηχανικούς, για το τι πήγε καλά και πώς μπορεί να βελτιωθεί περισσότερο. Ακόμα κι αν είχαμε ένα καλό Σαββατοκύριακο, υπάρχουν πάντα περισσότερα που μπορούμε να κάνουμε, επομένως είναι σημαντικό να βρισκόμαστε για να μιλάμε για όλα. Παραμένω επίσης σε επαφή με την FEO και τη FIA και εργάζομαι συνεχώς με την ομάδα όσον αφορά την βιωσιμότητα. Διασφαλίζω

ότι ακολουθούμε τις τρέχουσες οδηγίες και πάντα αναζητώ νέους τρόπους για να βελτιώσουμε τις προσπάθειές μας.”

Ε3: Τι απολαμβάνετε περισσότερο στη δουλειά σας;

Valdani: “Λατρεύω τον ανταγωνισμό, την αδρεναλίνη, μου αρέσει όταν τα πάμε καλά ως ομάδα και βέβαια μου αρέσει η ατμόσφαιρα μέσα στα paddock. Είναι μια μοναδική δουλειά, περνάμε πολύ χρόνο με την ομάδα σε όλο τον κόσμο. Λατρεύω την πτυχή του ταξιδιού, ανακαλύπτω νέα μέρη και πολιτισμούς και βλέπω τόσες πολλές εκπληκτικές πόλεις. Το καλύτερο είναι σίγουρα όταν έχουμε ένα καλό αποτέλεσμα και όταν βλέπω την σκληρή δουλειά ολόκληρης της ομάδας να αποδίδει.”

Ε4: Ποια ήταν η μεγαλύτερη πρόκληση των τελευταίων 12 μηνών;

Valdani: “Το να μπω στην ομάδα ένα μήνα πριν τον πρώτο αγώνα και λίγες μέρες πριν από τις δοκιμές δεν ήταν σίγουρα εύκολο! Πήγα στη Βαλένθια χωρίς να ξέρω τα ονόματα ορισμένων μελών της ομάδας και χρειάστηκε χρόνος για να μάθω έναν νέο τρόπο εργασίας. Ήταν έντονο, αλλά δούλεψα σκληρά και στο τέλος όλα πήγαν ομαλά, οπότε αυτή ήταν σίγουρα η μεγαλύτερη πρόκληση».

Ε5: Πώς διαφέρει η εργασία στη Formula E από άλλους αγώνες μηχανοκίνητου αθλητισμού;

Valdani: “Μια μεγάλη διαφορά είναι ότι όλα γίνονται τόσο γρήγορα την ημέρα του αγώνα στη Formula E. Σε άλλους αγώνες το Σαββατοκύριακο είναι απλωμένο σε δύο ή τρεις ημέρες, αλλά στη Formula E έχουμε προπόνηση, κατατακτήριες και τον αγώνα όλα σε ένα. Είναι μια πρόκληση, ξεκινάω τη μέρα με συναντήσεις και ενημερώσεις, και μετά έχουμε συναντήσεις και πριν το καταλάβω ο αγώνας έχει ξεκινήσει. Υπάρχει πολλή ένταση σε μια μέρα και ενώ είναι πρόκληση για εμάς, είναι υπέροχο για τους οπαδούς! ”

Ε6: Ποια ήταν η μεγαλύτερη πρόκληση από τότε που μπήκατε στη Nissan;

Valdani: “16 αγώνες σε επτά μήνες φέρνουν πολλές προκλήσεις. Δεν ήταν εύκολο να είσαι σε πτήσεις μεγάλων αποστάσεων κάθε μήνα, με το jet lag και όλα τα σχετικά. Ωστόσο, είναι μέρος του παιχνιδιού και ένα από τα μειονεκτήματα του καταπληκτικού πρωταθλήματος στο οποίο δουλεύουμε. Ήξερα ότι η αγάπη μου για αυτή τη δουλειά θα με βοηθούσε και αυτό ήταν το κίνητρό μου. Όταν παίρνουμε ένα καλό αποτέλεσμα, όλος ο «πόνος» περνάει και καταλαβαίνεις γιατί κάνουμε αυτό που κάνουμε.”

Ε7: Ποια είναι η έλξη της Formula E για κάποια σαν εσάς;

Valdani: “Είμαι πάντα ανοιχτή σε νέες προκλήσεις και δοκιμάζω νέα πράγματα, με ενδιέφερε πολύ όταν ξεκίνησε η Formula E και προσπάθησα να συμμετάσχω. Ήμουν τυχερή που συμμετείχα στο πρωτάθλημα στη 2η σεζόν και γρήγορα ανακάλυψα πόσο διαφορετικό ήταν από άλλα πρωταθλήματα. Όλη η ιδέα γύρω από τη βιωσιμότητα, δίνοντας ένα θετικό μήνυμα στους οπαδούς και δείχνοντας στους ανθρώπους το μέλλον της ηλεκτροκίνησης είναι όλα πολύ σημαντικά. Είμαι ακόμα μεγάλη οπαδός του πιο παραδοσιακού μηχανοκίνητου αθλητισμού, αλλά νομίζω ότι η Formula E είναι για την επόμενη γενιά. Για μένα, είναι πάθος να δουλεύω στο άθλημα και νιώθω τυχερή που μπορώ να κερδίσω τα προς το ζην σε έναν κλάδο που αγαπώ ”

Ε8: Εξακολουθεί να αποτελεί πρόκληση να είσαι γυναίκα στον μηχανοκίνητο αθλητισμό και πώς έχει βελτιωθεί τα τελευταία χρόνια;

Valdani: “Είναι ακόμα μια πρόκληση κάθε μέρα. Αλλά πολλά θετικά βήματα έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια, υπάρχουν πολλές γυναίκες σε σημαντικούς ρόλους τώρα και είναι υπέροχο να το βλέπουμε. Πρέπει ακόμα να υποστηρίξουμε την επόμενη γενιά κοριτσιών που θα μπουν στον μηχανοκίνητο αθλητισμό για να συνεχίσουμε την πρόοδο και αυτό είναι κάτι που στοχεύω να κάνω. Στη Nissan είμαστε τυχεροί γιατί έχουμε πολλές γυναίκες στην ομάδα. Αυτό βοηθά στη δημιουργία μιας διαφορετικής ατμόσφαιρας, η οποία είναι ευπρόσδεκτη από τους συναδέλφους μας.”

Απο την Άννα Γριμάνη

Το πρώτο κεφάλαιο της διαδρομής σας.
Κέρκυρα, Αρχιτεκτονική Ρώμη, Φεντερίκο Φελίνι, Θέατρο, Σινεμά, Πολιτική- Μαθητεία και γνώση.

Τι εκτιμάτε πιο πολύ στην ζωή;
Τους καλούς συνοδοιπόρους και την ομπρέλα που μου δίνουν όταν βρέχει.

Οι αμφισβητήσεις που σάς έδειξαν την άλλη όψη των πραγμάτων.
Δάσκαλοι για σταθερότερα βήματα.

Ό,τι αναγνωρίζετε αλλά και ό,τι αρνηθήκατε.
Τον παρορμητισμό μου και στις δυο περιπτώσεις!

Η προσωπική μου αλήθεια.
Η παιδικότητα που επιμένω να κουβαλάω μέσα μου.

Τα χαρακτηριστικά μιας γυναίκας που ξεχωρίζει.
Αντοχή, ψυχική ανθεκτικότητα, ελευθερία, αυτονομία, δύναμη.

Αξίες σας αδιαπραγμάτευτες.
Ακεραιότητα, Συνέπεια, Αλήθεια, Δικαιοσύνη.

Ποιο στοίχημα πρέπει ως ελληνική κοινωνία να κερδίσουμε για να βγούμε στο αύριο νικητές;
Το στοίχημα του να μην χάσουμε την ταυτότητα μας.
Σε εποχές που όλα αλλάζουν καλό είναι να μην ξεχνάμε την ταυτότητα μας και να αγαπάμε αληθινά αυτή τη χώρα γιατί όλοι μαζί μπορούμε να κάνουμε θαύματα! Όσο πιο πολύ γνωρίζω και όσο ανατρέχω στην ιστορία μας, στη φύση μας, την πνευματικότητά της, παρά τα εμπόδια και τα λάθη που έχουν γίνει από εμάς τους ίδιους – έχουμε βιάσει πολλές φορές τη χώρα μας– τόσο πιο πολύ την αγαπώ την Ελλάδα.
Εδώ συνέβησαν πράγματα μοναδικά στον κόσμο. Πιστεύω στο ανοιχτό πλαίσιο αντίληψης των πραγμάτων, αλλά με σεβασμό στην ταυτότητα και τις ρίζες μας. Κάθε άνθρωπος χρειάζεται τις ρίζες του, την ταυτότητά του και τα φτερά του για να πετάξει όπου θέλει. Αλλά χωρίς ρίζες θα χαθεί στο σύμπαν.
Δεν πάσχω από παρελθοντολαγνεία, απλώς αναφέρομαι στη γνώση του ποιοι είμαστε, από πού ερχόμαστε και πού θέλουμε να πάμε. Η σύγχρονη Ελλάδα κουβαλάει και το αρχαίο και το νέο, αλλά για να αγαπήσεις τη χώρα σου πρέπει να τη μάθεις. Έχουμε «καταφέρει» την Ιστορία να την κάνουμε το πιο βαρετό μάθημα για τα παιδιά μαςΤο αρχαίο είναι στο νέο μας. Δεν δέχομαι ότι άλλο το αρχαίο, άλλο το νέο.

Ο σύγχρονος ελληνικός πολιτισμός;
Περικλείει μέσα του τον αρχαίο πολιτισμό. Όλα είναι μια ευθεία γραμμή εξέλιξης, ενώ συνήθως τα βλέπουμε ως κύκλους που ανοίγουν και κλείνουν.Αυτό που είμαστε είναι αυτό που κουβαλάμε από αρχέγονους χρόνους. Και αυτό που κουβαλάμε εμείς οι Έλληνες είναι πανέμορφο και σπουδαίο.
Όταν ανά τον κόσμο υπάρχουν ακαδημαϊκοί και επιστήμονες που μελετούν και υπερασπίζονται τον πολιτισμό μας, σκέφτεσαι ότι κάτι δεν πάει καλά με εμάς όταν αυτό δεν το αντιλαμβανόμαστε. Το ίδιο συμβαίνει και με τη γλώσσα μας.

«Και χρωστάμε στη διάρκεια μιας λάμψης την πιθανή ευτυχία μας» (Οδ. Ελύτης). Ποια είναι για εσάς;
Για τίποτα και για κανέναν να μην πάψει να είναι ο εαυτός του! Για τίποτα και για κανέναν να μην πάψει να πιστεύει στους στόχους και τα όνειρά του!

Το αντικείμενο μιας ευχής- που δεν αποχωρίζεστε ποτέ.
Tο σταυρουδάκι μου το οποίο είναι για μένα ιερό σύμβολο και νιώθω την προστασία του.

Μια σημείωση από το ημερολόγιο ελληνικού καλοκαιριού.
All you want is Greece forever and ever!

«Το φεστιβάλ μας επιδιώκει να εμπνεύσει να εμπλακεί και να διασκεδάσει το πολυποίκιλο κοινό του, ενώ παράλληλα συντηρεί, εξυψώνει αλλά και προωθεί τον ελληνικό πολιτισμό, την ιστορία και τη γλώσσα στην περιοχή του Σαν Φρανσίσκο, καθώς και στην ευρύτερη αμερικανική ήπειρο μέσω του online προγράμματος». 

«Η Ελλάδα αγκάλιασε με θέρμη αυτή την ετήσια ελληνική καλλιτεχνική εκδήλωση της περιοχής μας. Κάθε χρόνο μας στηρίζει ο ΕΟΤ, εκπρόσωποι της ΕΡΤ έρχονται για να καλύψουν τηλεοπτικά το φεστιβάλ, καθώς και πολλοί αξιόλογοι δημοσιογράφοι προβάλλοντας το φεστιβάλ μας στον
Ελληνικό έντυπο τύπο».

Στο συναρπαστικό σκηνικό ζωής του San Francisco το ελληνικό αποτύπωμα, σε μια ακόμη εκδοχή του, αναδεικνύει τον πολιτισμό, την τέχνη, την έμπνευση: 400 ταινίες, 100 κινηματογραφιστές και ηθοποιοί και 20.000 θεατές μάς κάνουν αθροιστικά έναν 20χρόνο θεσμό με σημασία: το Ελληνικό Φεστιβάλ Κινη-ματογράφου του San Francisco (SFGFF) -ιδέα και δημιούργημα μιας ευρύτερης παρέας, όπως λέει η ιστορία, Ελληνοαμερικανών με αγάπη για την πατρίδα και την Έβδομη τέχνη.

Πρόσωπο με διακριτή πολιτιστική δράση στην κοινότητα των Ελλήνων του Bay Area και μέλος της Επιτροπής του Φεστιβάλ, η γιατρός Τατιάνα Δρακάκη, ξεδιπλώνει τα κεφάλαια διαδρομής του SFGFF ταξιδεύοντας μας στην απίθανα γοητευτική ατμόσφαιρα του.

Πώς δημιουργήθηκε το Ελληνικό Φεστιβάλ Κινηματογράφου στο San Francisco;
Η ιστορία του μακροβιότερου Ελληνικού κινηματογραφικού φεστιβάλ στις ΗΠΑ ( SFGFF) ξεκίνησε πριν από 20 χρόνια εδώ, στο Σαν Φρανσίσκο. Μία ομάδα Ελληνοαμερικανών, συνδυάζοντας την αγάπη τους για την πατρίδα και την εκτίμησή τους για τον κινηματογράφο, δημιούργησαν ένα καλλιτεχνικό γεγονός που παρουσιάζει τα έργα σύγχρονων κινηματογραφιστών από την Ελλάδα και την Kύπρο στο κοινό της περιοχής του Αγίου Φραγκίσκου, αλλά και όχι μόνο, ανοίγοντας έτσι τον δρόμο σε όλα τα υπόλοιπα ελληνικά φεστιβάλ των Αμερικής. Μέλη της συμβουλευτικής επιτροπής είναι σημαντικές προσωπικότητες στη βιομηχανία του κινηματογράφου, όπως ο Sid Ganis και ο Tom Skouras.

Ήταν κάτι που θα έφερνε μια διαφορετικότητα στη ζωή σας -των Ελλήνων- εκεί;
Στην πραγματικότητα το φεστιβάλ έφερε μία διαφορετικότητα στην πολιτιστική ζωή της περιοχής, ενώ ταυτόχρονα δόθηκε και η δυνατότητα στους Έλληνες και Κύπριους κινηματογραφιστές να κάνουν γνωστό το έργο τους στο ευρύτερο ενθουσιώδες αμερικανικό κοινό! Δεν είναι απλώς μία εβδομάδα προβολής ταινιών αλλά μία αληθινή γιορτή του ελληνικού κινηματογράφου και του πολιτισμού! Είναι το καλλιτεχνικό γεγονός που όλοι αναμένουν κάθε χρόνο με ιδιαίτερη χαρά. Το φεστιβάλ μας επιδιώκει να εμπνεύσει να εμπλακεί και να διασκεδάσει το πολυποίκιλο κοινό του, ενώ παράλληλα συντηρεί, εξυψώνει αλλά και προωθεί τον ελληνικό πολιτισμό, την ιστορία και τη γλώσσα στην περιοχή του Σαν Φρανσίσκο, καθώς και στην ευρύτερη αμερικανική ήπειρο μέσω του online προγράμματος. Κάποιος μπορεί να παρακολουθήσει ταινίες από τον καναπέ του είτε είναι στη Νέα Υόρκη ή το Μαϊάμι είτε ακόμη και στον Καναδά.

Ποιο το σκεπτικό στο περιεχόμενο των εκδηλώσεων;
To Φεστιβάλ μας είναι αφιερωμένο στην αναγνώριση, υποστήριξη και προώθηση του καλύτερου κινηματογραφικού έργου Ελλήνων και Κυπρίων κινηματογραφιστών από όλον τον κόσμο, προβάλλοντας μικρού και μεγάλου μήκους ταινίες και ντοκιμαντέρ. Φέτος, γιορτάστηκαν τα 20 χρόνια του, στη διάρκεια των οποίων έχουν παρουσιαστεί περισσότερες από 400 ταινίες, έχουν φιλοξενηθεί σχεδόν 100 κινηματογραφιστές και ηθοποιοί και έχουν διασκεδάσει περισσότεροι από 20.000 θεατές.

Το φεστιβάλ μας δεν είναι απλώς μία σειρά από προβολές ταινιών, αλλά περιλαμβάνει και τις δεξιώσεις έναρξης και λήξης που το καθιστούν μοναδικό και αξέχαστο, φέρνοντας πιο κοντά τους θεατές . Οι παρευρισκόμενοι αναμένουν με χαρά να συναντηθούν, ν’ ανταλλάξουν απόψεις και συναισθήματα από τις ταινίες που παρακολούθησαν, να γευτούν νόστιμα ελληνικά εδέσματα, να απολαύσουν καλό ελληνικό κρασί, ν’ ακούσουν μουσική. Είναι μία γιορτή, ένα πάρτι που με πολύ μεράκι οργανώνεται και που συμπληρώνει μοναδικά το καλλιτεχνικό ετήσιο δρώμενο. Η ομάδα μας αποτελείται από εθελοντές που βρίσκονται εδώ αλλά και στην Ελλάδα και εργάζεται πυρετωδώς όλο τον χρόνο για να παρουσιάσουν στο κοινό ένα άρτιο αποτέλεσμα.

Το φεστιβάλ υποστηρίζεται από χορηγίες ιδιωτών, επιχειρήσεων, κρατικών επιχορηγήσεων και πωλήσεις εισιτηρίων, ενώ τα έσοδά του επιχορηγούν το Ίδρυμα Νεοελληνικών Σπουδών (Modern Greek Studies Foundation)- στην ‘ομπρέλα’ του οποίου λειτουργεί το φεστιβάλ – το οποίο είναι ένας μη κερδοσκοπικός οργανισμός που δεσμεύεται να μεταδώσει την πολιτιστική και ιστορική προσφορά της Ελλάδας στον δυτικό κόσμο.

Η ομορφότερη στιγμή σε αυτά τα χρόνια του φεστιβάλ;
Θα θυμάμαι πάντα με νοσταλγία τη βραδιά έναρξης του 15ου φεστιβάλ που έγινε στα περίφημα Lucas Studio, καθώς και την τελετή λήξης στο περίφημο Dolby Theatre του SF. Για πρώτη φορά εκείνο το βράδυ απονεμήθηκε το βραβείο ‘Σπύρος Σκούρας’ από τον Τομ Σκούρα, μέλος της συμβουλευτικής επιτροπής του Φεστιβάλ και ανιψιό του αείμνηστου Σπύρου Παναγιώτη Σκούρα, του πρώτου Έλληνα προέδρου της 20th Century-Fox. Το βραβείο θεσπίστηκε για να τιμήσει εξαιρετικούς επαγγελματίες του κινηματογράφου ελληνικής καταγωγής, όπως ο Διευθύνων Σύμβουλος της Paramount Τζιμ Γιαννόπουλος, ο πρώην πρόεδρος της HBO Κάρι Ανθόλις κι άλλοι.

Πώς υποδέχθηκε η Ελλάδα την ιδέα;
Η Ελλάδα αγκάλιασε με θέρμη αυτή την ετήσια ελληνική καλλιτεχνική εκδήλωση της περιοχής μας. Κάθε χρόνο μας στηρίζει ο ΕΟΤ, εκπρόσωποι της ΕΡΤ έρχονται για να καλύψουν τηλεοπτικά το φεστιβάλ, καθώς και πολλοί αξιόλογοι δημοσιογράφοι προβάλλοντας το φεστιβάλ μας στον Ελληνικό έντυπο τύπο.

Οι απαιτήσεις του ρόλου σας στη διοργάνωση του φεστιβάλ;
Η αγάπη μου για τον πολιτισμό, τη γλώσσα αλλά και το ενδιαφέρον μου για τα ελληνικά δρώμενα -όντας μέλος του διοικητικού συμβουλίου του Ιδρύματος Νεοελληνικών Σπουδών υπό την ομπρέλα του οποίου, όπως ανέφερα, είναι το φεστιβάλ- μ’ έκαναν να ασχοληθώ με αυτό το καλλιτεχνικό γεγονός. Έτσι, εδώ και 8 χρόνια είμαι μέλος της Επιτροπής του και υπεύθυνη των εναρκτήριων εκδηλώσεων και δεξιώσεων. Στις αρμοδιότητές μου, επίσης, είναι να βλέπω όλες τις ταινίες που μας αποστέλλονται κάθε χρόνο (περίπου 400) και να συμμετέχω στην επιλογή τους. Η τακτική παρουσία μου (όπως και όλων των άλλων μελών) στις διάφορες συναντήσεις προγραμματισμού του Φεστιβάλ στοχεύουν στη φροντίδα των καλεσμένων μας ώστε να έχουν μια αξέχαστη εμπειρία κατά την παραμονή τους εδώ. Ειδικά πριν από την πανδημία φιλοξενούσαμε καλεσμένους του φεστιβάλ και στα σπίτια μας, κάνοντάς τους να νιώθουν μέλη της οικογένειάς μας. Όλα αυτά πιστεύω ότι κάνουν την ειδοποιό διαφορά από τα υπόλοιπα φεστιβάλ -η ζεστασιά της φιλοξενίας μας, κάνει τους καλεσμένους να μας θυμούνται με μεγάλη νοσταλγία.

Τι είναι το πιο εντυπωσιακό σε αυτή την ιστορία – οι προσωπικότητες, η διάχυτη τέχνη;
Όλα είναι εντυπωσιακά! Προερχόμενη από έναν εντελώς διαφορετικό επαγγελματικό χώρο, αυτόν της Ιατρικής, όταν πρωτοασχολήθηκα με το φεστιβάλ, το πρώτο πράγμα που με εντυπωσίασε ήταν η επαφή μου με τους καλλιτέχνες του κινηματογράφου. Άνθρωποι με ιδιαίτερες ευαισθησίες, πολλές φορές sui generis, που μέσα από τα δικά τους μάτια και τις αφηγήσεις προσέγγισα για πρώτη φορά τη δουλειά τους με διαφορετικό τρόπο κι ένιωσα τις αγωνίες, τους προβληματισμούς αλλά και τις χαρές τους! Κατάλαβα πόσο συλλογική υπόθεση είναι η δημιουργία μιας ταινίας -ενώ συχνά, ακόμη και κάτω από αντίξοες συνθήκες, δημιουργούν αριστουργήματα! Θέλει ψυχή, ατελείωτες ώρες αφοσίωσης, αμέριστη αγάπη για να φτάσεις στο αποτέλεσμα, στα έργα που απολαμβάνουμε. Ο σημερινός ελληνικός κινηματογράφος ακολουθεί τους ρυθμούς της σύγχρονης Ελλάδας, δημιουργώντας έργα που αντικατοπτρίζουν προβλήματα, αγωνίες κι αναζητήσεις της ελληνικής κοινωνίας! Ιδιαίτερη εντύπωση μάλιστα μου έχουν κάνει τα εξαιρετικά ελληνικά ντοκιμαντέρ που έχουν γυριστεί και που οι περισσότεροι από εμάς δεν τα γνωρίζουμε καν! Μου ήταν μια ευχάριστη αποκάλυψη η δυναμική του σύγχρονου ελληνικού κινηματογράφου και το πώς ο κόσμος εδώ αγκάλιασε αυτόν τον θεσμό!

Από τους διάσημους συντελεστές του κινηματογράφου που έχουν περάσει από το Φεστιβάλ ποιοι κυρίως σάς εντυπωσίασαν;
Όλοι οι καλεσμένοι που έχουν περάσει από το Φεστιβάλ έχουν αφήσει ένα αποτύπωμα της προσωπικότητάς τους στο μυαλό και την ψυχή μου. Ωστόσο, αυτός που μου έκανε τη μεγαλύτερη εντύπωση είναι ο Ελληνοαμερικανός Kary Antholis, πρώην Διευθυντής της HBO, ο οποίος μάλιστα έχει πάρει και Όσκαρ για τη μικρού μήκους ταινία του One Survivor remembers. Μου έκανε εντύπωση η απλότητά του, το πόσο προσιτός και φιλικός ήταν ο ίδιος και η σύζυγός του.

Πώς να φανταστεί κανείς τη ζωή στην ”οθόνη” του Bay Area και ειδικότερα στη συναρπαστική πόλη του SF;
Το SF, όχι τυχαία, θεωρείται μια από τις πολιτιστικές πρωτεύουσες των ΗΠΑ. Είναι μια χαρισματική πόλη από αρκετές απόψεις -των ανοιχτών μυαλών κι ευρέων αντιλήψεων, ενώ χαρακτηριστικά της αποτελούν η διαφορετικότητα των ανθρώπων, η ποικιλομορφία στη γλώσσα, την τέχνη και φύση, η τεχνολογία, η επιστήμη, οι νέες ιδέες και καινοτομί

«Είχα πολλά χρόνια να κάνω ένα μεγάλο ταξίδι, από αυτά που σχεδιάζεις καιρό, και ο covid καθυστέρησε ορισμένα σχέδια‘’, θα πει. ‘’Η Αφρική έμοιαζε πάντα στο μυαλό μου κάτι μακρινό και ελκυστικό και μου κέντριζε το ενδιαφέρον. Ακόμα περισσότερο τα τελευταία χρόνια που η αφρικανική τέχνη διαχέεται ευρέως και γίνεται μέρος μεγάλων συλλογών και μουσείων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η συλλογή του Pinault, του Harry David που παρουσιάστηκε στο ΕΜΣΤ, όπως και άλλα».

Συνέντευξη στην Άννα Γριμάνη

Μεγαλωμένη – αυτό που θα λέγαμε- μέσα στην τέχνη, με σπουδές στο Λονδίνο, πρακτική στο περίφημο Victoria & Albert Museum και μια διαρκή αναζήτηση νέων καλλιτεχνικών τάσεων, η Δάφνη Ζουμπουλάκη διοικεί τη Zoumpoulakis Galleries-Conteporary Arts, το σύγχρονο κεφάλαιο της διασημότερης γκαλερί (1912) της Αθήνας, συγκεράζοντας με τρόπο αξιοσημείωτο την τέχνη με το επιχειρείν. Η Δάφνη με ‘’προίκα’’ την κουλτούρα από τις προσωπικότητες της τέχνης που έγραψαν εποχή στην γκαλερί Ζουμπουλάκη διατηρεί έναν ανοικτό διάλογο με τους νέους καλλιτέχνες, ενώ στο WIBS μίλησε λίγο καιρό μετά από το εντυπωσιακό ταξίδι της στη Νότιο Αφρική και τη Ναμίμπια.

Πώς σχεδιάστηκε αυτό το ταξίδι;
Με τους τρεις στενούς μου φίλους αποφασίστηκε και οργανώθηκε με προορισμό τη Νότιο Αφρική και τη Ναμίμπια. Στο Cape Town -αποκαλυπτικό στο σύνολό του- επισκέφτηκα το Investec Art Fair Cape Town. Σημαντικές γκαλερί εξέθεταν έργα και έπαιρνες μια καλή ιδέα των σύγχρονων τάσεων. Είχα την ευκαιρία να συνομιλήσω με διάφορους γκαλερίστες και καλλιτέχνες, η ραγδαία ανάδυση των οποίων ενδυναμώνει αυτή των τάσεων για απόκτηση αφρικανικής τέχνης.

Εντυπωσιακότατο ήταν και το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης “Zeitz Mocaa” στο Cape Town. Μια παλιά, ιστορική αποθήκη (σιλό) μετατράπηκε από το αρχιτεκτονικό γραφείο Heatherwick Studio του Λονδίνου στο μεγαλύτερο μουσείο σύγχρονης αφρικανικής τέχνης. Ομολογώ ότι και οι δύο εκθέσεις που επισκέφτηκα στο μουσείο”When we see us: A century of Black Figuration in Painting” και “Not working (working title)” του Igshaan Adams, τον οποίο και γνώρισα, ήταν εξαιρετική εμπειρία. Το έργο του συγκεκριμένου καλλιτέχνη το πρωτογνώρισα στην Μπιενάλε της Βενετίας το 2022 και ήταν ωραία συγκυρία να ξαναβλέπω δουλειά του στο Cape Town. Το μουσείο του παραχώρησε μέσω ενός studio residency τη δυνατότητα να δείξει τη διαδικασία παραγωγής ενός μνημειακού έργου που θα παρουσιάσει στην επόμενη Μπιενάλε του Σάο Πάολο.

Ποιες αξίες κρατήσατε από τους σπουδαίους δημιουργούς που σηματοδότησαν για δεκαετίες- μια εποχή- στην γκαλερί Ζουμπουλάκη.
Πιστεύω πραγματικά ότι είμαι πολύ τυχερή και ευγνώμων που μεγάλωσα σε αυτό το περιβάλλον. Ήρθα σε επαφή με διάφορες προσωπικότητες από τους οποίες αναπόφευκτα επηρεάστηκα και εκτίμησα την αξία της ποικιλομορφίας. Η διαφορετική στάση ζωής τους -η ‘φιλοσοφία’ τους- επέδρασε αναμφίβολα στον τρόπο που βλέπω και τη ζωή και την τέχνη. Νομίζω περισσότερο κρατώ την προσήλωσή τους στην τέχνη και την αξία της, την ακατάπαυστη ενασχόλησή τους με αυτό που ήταν η ουσία της ζωής τους. Και ένα είδος αισιοδοξίας για τη δημιουργία, που συχνά κουβαλούσαν μαζί τους.

Πώς νιώσατε όταν αναλάβατε τα ηνία της γκαλερί στην πλατεία Κολωνακίου; Διατηρήσατε ή ανασχηματίσατε τη λειτουργική της φιλοσοφία;
Η ενασχόλησή μου είχε ξεκινήσει καιρό πριν αναλάβω την γκαλερί εξολοκλήρου, οπότε θεωρητικά δεν άλλαξαν πολλά. Στην ουσία, άλλαξε πρακτικά και διαδικαστικά η λειτουργία της. Όλα τα αρχεία έγιναν ηλεκτρονικά, την αποστολή περίπου 3.000 προσκλήσεων μηνιαίως αντικατέστησε η αποστολή email και η χρήση των social media άλλαξε ριζικά τον τρόπο προβολής. Δόθηκε περισσότερη έμφαση στο site και τη λειτουργία του, άλλαξε ο τρόπος διάχυσης της πληροφορίας. Η σχέση, ωστόσο, με τους καλλιτέχνες και η επαφή μαζί τους παραμένει σε μεγάλο βαθμό όπως ήταν.

Πρακτικά, τι σημαίνει διοικώ μια γκαλερί;
Πρακτικά ότι κάνεις τα πάντα. Όρεξη να έχεις… επιμελητική δουλειά, δημόσιες σχέσεις, εμπορική δουλειά, δουλειά ηλεκτρολόγου, ελαιοχρωματιστή, γραφική και γραφιστική εργασία. Η προετοιμασία των εκθέσεων αλλά και η διαχείριση των πελατών υπάγονται σε ένα κύκλο δραστηριοτήτων αλληλένδετων και πολύ διαφορετικών μεταξύ τους. Προτεραιότητα, βεβαίως, έχει η επιλογή καλλιτεχνών, οι αποφάσεις για την παρουσίαση εκθέσεων. Eμένα, ομολογώ, με ενδιαφέρει ιδιαιτέρως και ο φωτισμός. Πολύ συχνά θα με βρείτε πάνω στη σκάλα να φτιάχνω τα φώτα για κάθε έκθεση. Με συναρπάζουν οι δυνατότητες που υπάρχουν και η επίδρασή τους στον τρόπο που βλέπεις ένα έργο.

Ταυτόχρονα, υπάρχουν και οι ανθρώπινες σχέσεις. Η ισορροπία ανάμεσα στους συνεργάτες, τους καλλιτέχνες. Ο γκαλερίστας είναι σαν διευθυντής ορχήστρας θα έλεγα. Πρέπει εκτός από το όραμα για το αποτέλεσμα, να έχει την ψυχραιμία να διαχειριστεί κάθε λογής κατάσταση, κάθε ανθρώπινη ιδιοσυγκρασία.

Επιχειρηματικότητα & Τέχνη: πώς συναντώνται τα πεδία, ποιο υπηρετεί το άλλο;
Προσπαθείς να μεταφέρεις τον ενθουσιασμό ενός παιδιού στον πελάτη. Αυτός ο ενθουσιασμός είναι που κινεί τα πράγματα. Ειδάλλως μπορεί να σου φαίνονται όλα βαρετά μετά από κάποιο σημείο. Το να μπορείς να μεταφέρεις αυτή την αίσθηση μοναδικότητας και συγκίνησης για ένα έργο τέχνης και εν τέλει να το πουλήσεις, αυτό είναι η θετική συνύπαρξη τέχνης και επιχειρηματικότητας. Το ένα είναι ουσιαστικά αλληλένδετο με το άλλο για μια γκαλερί. Η γκαλερί πρέπει και να πουλήσει. Μια ομάδα ανθρώπων θα ζήσει από αυτή την πώληση. Φτιάχνεις ένα έργο με την ελπίδα ότι ίσως και να το πουλήσεις (αν θέλεις), ενώ μια πώληση μπορεί να οδηγήσει και στη δημιουργία περισσότερων έργων. Σαν κινητήριος δύναμη.

Επενδύουν σήμερα στην τέχνη;
Πάντα υπάρχουν συλλέκτες -μικροί ή μεγάλοι. Και η συνεισφορά τους στον χώρο όλα αυτά τα χρόνια υπήρξε σημαντική για τις γκαλερί, εφόσον τα Μουσεία δεν συνήθιζαν να αγοράζουν έργα τέχνης από τις γκαλερί. Σήμερα οι συλλέκτες μοιάζουν πολύ ενημερωμένοι. Αγοράζουν στοχευμένα και συνειδητοποιημένα. Ο καθένας για τους δικούς του λόγους. Η επαφή με το διαδίκτυο οπωσδήποτε συνεισφέρει στη διαμόρφωση γνώμης και σε μια μεγαλύτερη εξειδίκευση. Νομίζω, ωστόσο, ότι πρέπει να υπάρχει πάντα το «μικρόβιο» του συλλέκτη. Ο έρωτας με το έργο, η ακατάσχετη επιθυμία να αποκτήσεις κάτι. Γιατί μόνο το επενδυτικό στοιχείο ως κριτήριο απομακρύνει από την απόλαυση της τέχνης. Από την προσωπική ματιά.

Ποια η στρατηγική μιας γκαλερί σύγχρονης τέχνης για την καθοδήγηση και προώθηση των νέων καλλιτεχνών;
Η αναζήτηση και η διαρκής ενημέρωση είναι οι κεντρικοί άξονες της καθοδήγησης ενός νέου καλλιτέχνη. Πρέπει ο γκαλερίστας να είναι σε θέση να τον στρέψει προς τις σωστότερες επιλογές, τις συμμετοχές του σε εκθέσεις ή fairs. Αλλά και να βρίσκεται σε έναν διάλογο μαζί του για το πώς μπορεί να εξελίξει και να προωθήσει το έργο του. Οπωσδήποτε τα διάφορα σύγχρονα μέσα έχουν ενισχύσει την αυτονόμηση των καλλιτεχνών, όμως η γκαλερί παραμένει ο χώρος που είναι σταθερό σημείο αναφοράς και σύνδεσης του καλλιτέχνη με το κοινό. Η έκθεση δίνει τη δυνατότητα στον καλλιτέχνη να βγει από τον προσωπικό του χώρο και να συνομιλήσει με τους θεατές του έργου του, να προβεί σε έναν γόνιμο διάλογο, να προβληματίσει και να προβληματιστεί. Η γκαλερί οφείλει να παρακολουθεί την εξέλιξη του έργου του, να είναι ενημερωμένη σχετικά με τις δράσεις του καλλιτέχνη, να συν-πορεύεται μαζί του. Και βεβαίως, έχει ή πρέπει να έχει τις επαφές και τις ικανότητες να αναλάβει την πορεία του έργου μετά τη δημιουργία του. Σε ποιους θα το δείξει, πώς, πότε. Όλα αυτά απαιτούν μεγάλο βαθμό πίστης στο έργο και στο όραμα των καλλιτεχνών.
Η Ελλάδα παράγει αξιοθαύμαστα τέχνη και πολιτισμό. Τι αποτυπώνεται ως μήνυμα εποχής για τις σύγχρονες εικαστικές τέχνες;
Το αισιόδοξο νέο είναι πλέον η επαναλειτουργία του ΕΜΣΤ τα τελευταία χρόνια και η παρουσίαση όλο και περισσότερων διεθνών εκθέσεων. Είναι αλήθεια ότι η σύγχρονη τέχνη δεν έχει ακόμα γίνει προτεραιότητα μιας στοχευμένης κρατικής πολιτικής, με τα απαραίτητα μέτρα υποστήριξής της. Η αρχαιότητα εξακολουθεί να είναι το εξαγόμενο πολιτιστικό προϊόν της χώρας και υπάρχει ακόμα μια παρωχημένη αντίληψη για την πρόσληψη της τέχνης. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια – και ιδιαίτερα μετά την παρουσίαση της Documenta στην Αθήνα- ακούγονται περισσότερο σύγχρονες εκθέσεις. Μέσα από ιδιωτικές πρωτοβουλίες και μικρές ομάδες γίνεται προσπάθεια να αναδειχθεί η σύγχρονη εικαστική παραγωγή. Είναι ίσως σημαντικό να αναλαμβάνουν και νεότεροι άνθρωποι θέσεις κλειδιά και να εναλλάσσονται ώστε να βρίσκουν πεδίο νέες προτάσεις και αντιλήψεις. Συνυπάρχοντας, ωστόσο, με την εμπειρία και την αξία του γνωστικού φορτίου που κουβαλάνε οι παλαιότερες γενιές. Είμαι πάντοτε αισιόδοξη και έτσι πιστεύω ότι τα πράγματα σταθερά θα βελτιώνονται.
Κάποτε σε εγκαίνια της γκαλερί Ζουμπουλάκη έκλειναν οι δρόμοι του Κολωνακίου. Σήμερα, πώς εκφράζεται ο φιλότεχνος κόσμος;
Νομίζω τα παλαιότερα εγκαίνια είχαν συχνά πιο κοσμικό χαρακτήρα. Ο κόσμος επιζητούσε την προβολή, φωτογραφιζόταν, τα εγκαίνια ήταν ένα κοινωνικό γεγονός που ενίοτε απομακρυνόταν από την ουσία του: την προβολή των έργων.
Τώρα- και ειδικά μετά την περίοδο απομόνωσης λόγω των περιορισμών του covid- τα πράγματα έχουν σίγουρα αλλάξει. Δεν υπάρχει ο συνωστισμός που υπήρχε. Σήμερα τα εγκαίνια έχουν πιο ήρεμο χαρακτήρα, ο κόσμος που έρχεται το κάνει πραγματικά για να δει τα έργα και τον καλλιτέχνη. Υπάρχει μια αίσθηση μεγαλύτερης συγκέντρωσης στην ουσία των πραγμάτων. Βεβαίως, αυτό δεν είναι ο κανόνας. Τα social media και η ανάγκη προβολής σε αυτά δημιουργεί σε περιπτώσεις μια παρόμοια ανάγκη φυσικής παρουσίας σε καλλιτεχνικά events.

Ποιόν ορίζοντα σάς άνοιξαν οι σπουδές στο Λονδίνο;
Έχει περάσει πολύς καιρός από τότε, αλλά θα πρέπει να πω ότι ήταν πολύ ουσιαστικά χρόνια. Βρέθηκα να κάνω την πρακτική μου σε ένα από τα μεγαλύτερα μουσεία του κόσμου. Θυμάμαι το δέος που ένιωθα καθαρίζοντας στην είσοδο του Μουσείου Victoria & Albert το γλυπτό του Antonio Canova. Το Λονδίνο εκείνη την εποχή ζούσε μεγάλη άνθιση στη σύγχρονη τέχνη. Δεν θα ξεχάσω την έκθεση του Damien Hirst στην Serpentine Gallery. Ήταν μια εποχή ελευθερίας, γεμάτη ερεθίσματα. Αυτά σε ακολουθούν στη συνέχεια της ζωής σου.

Ποιος ο ζωγράφος- σημείο αναφοράς για εσάς;
Ο Μόραλης, ο Νικολάου και ο Φασιανός, όχι μόνο λόγω του έργου τους, αλλά και λόγω της προσωπικής μου σχέσης με αυτούς. Ο Αλεξίου είναι μια άλλη περίπτωση. Η συνεργασία μαζί του ήταν τρομερή εμπειρία. Κάθε συνάντηση με κάποιον καλλιτέχνη προσφέρει μια νέα δυναμική. Μπορεί να σου αλλάξει, έστω και αμυδρά, τον τρόπο θέασης των πραγμάτων. Αυτό είναι το πιο γοητευτικό στοιχείο στη δουλειά μου.

Ποια η Δάφνη της καθημερινής ζωής;
Θα έλεγα ένας άνθρωπος πάντα αισιόδοξος με απέραντη εκτίμηση στη χιουμοριστική πλευρά της ζωής. Βλέπω το ποτήρι μισογεμάτο και αυτό με έχει σώσει πολλές φορές. Δεν το βάζω κάτω.
Κάτι το καίριο, πού διδαχτήκατε από τη μητέρα σας, Πέγκυ Ζουμπουλάκη.
Ότι για όλα τα θέματα υπάρχουν 39 λύσεις! Ότι το χιούμορ σώζει. Δεν είναι η τυπική μητέρα. Έχει και τα στοιχεία μιας φίλης. Τσακωνόμαστε, αγαπιόμαστε. Η συνεύρεση μαζί της είναι μεγάλη μαθητεία.

Ποια θεωρείτε την πιο ζωγραφική πόλη;
Αν και σπούδασα στο Λονδίνο, θα έλεγα το Παρίσι. Κουβαλάει έναν συνδυασμό στοιχείων, εποχών, ύφους. Διαρκώς ανακαλύπτεις γωνίες-κάδρα, το φως πάνω στα κτίρια που αλλάζει προσδίδει γοητεία, η ατμόσφαιρα της πόλης. Και αυτή η ανάμιξη, όπως του design, της τέχνης, της μαγειρικής, της μόδας.

Συνέντευξη στην Φωτεινή Νάσσου

Εδώ και περισσότερα από δώδεκα χρόνια διαχειρίζεται την πορεία της ζωής εκατοντάδων νεφροπαθών στο ΙΑΣΩ Θεσσαλίας. Ταγμένη στην επιστήμη της, έχει μάθει να «συνομιλεί» με τον θάνατο, να τον παλεύει και να τον νικάει. Ένταση, πίεση, άγχος, μάχη με τον χρόνο… Η Αθηνά Γόμπου, υπεύθυνη του νεφρολογικού τμήματος και της μονάδας τεχνητού νεφρού και Διευθύντρια της Α’ νεφρολογικής κλινικής, μιλάει στο WIBS για τη χρόνια νεφρική νόσο, τη δική της σχέση με τους ασθενείς στην αιμοκάθαρση, αλλά και για τη χώρα μας που εξακολουθεί να είναι ουραγός στις μεταμοσχεύσεις.

Είστε έτοιμοι και για μεταμοσχεύσεις στο ΙΑΣΩ Θεσσαλίας; Μπορείτε να επιτύχετε αυτό το «άλμα ζωής»; Πόσο εύκολο είναι κάτι τέτοιο;
Σε αυτή την ερώτηση απαντώ με κάτι που ανέφερε ο παγκοσμίου φήμης μεταμοσχευτής, Ανδρέας Τζάκης, στην πρόσφατη βράβευσή του στο Βόλο, από την Μητρόπολη Δημητριάδος: «Οι μεταμοσχεύσεις μπορούν και πρέπει να γίνονται και σε ιδιωτικά νοσοκομεία, υπό την επίβλεψη του Εθνικού Οργανισμού Μεταμοσχεύσεων. Σ΄ αυτόν θα πρέπει υποχρεωτικά να αναφέρονται, κάτω από το άγρυπνο βλέμμα του, για πλήρη διαφάνεια και αξιοκρατία». Αυτό το «άλμα ζωής», όπως είπατε, με χαρά θα το υποδεχόμασταν στο Ιασώ Θεσσαλίας με πλήρη επίγνωση της νομοθεσίας και της τεχνογνωσίας, με προσωπικό καταρτισμένο και εξειδικευμένο στη μεταμοσχευτική αλυσίδα. Αρχικά θα είναι δύσκολο, αλλά με πιθανή σύμπραξη και αρωγή των δημόσιων μεταμοσχευτικών κέντρων δεν θα ήταν ακατόρθωτο. Ειδικά στο εξωτερικό, οι μεταμοσχεύσεις από ζώντες δότες διενεργούνται κατά το πλείστον στον ιδιωτικό τομέα.

Είστε διευθύντρια της Α’ νεφρολογικής κλινικής στο μεγαλύτερο ιδιωτικό νοσοκομείο της Κεντρικής Ελλάδας. H κλινική αυτή αποτελεί «ανάσα» για εκατοντάδες πολίτες. Τα σχέδιά σας, φαντάζομαι, δεν σταματούν εδώ…
Μέσα στα σχέδιά μας, που δεν σταματούν εδώ φυσικά, θα ήταν η ίδρυση ενός εκπαιδευτικού κέντρου εκμάθησης και εξειδίκευσης νοσηλευτικού προσωπικού με γνώμονα την πλήρη επάρκεια στην αιμοκάθαρση, με συγκεκριμένη διάρκεια και πιστοποίηση..

Γιατί είναι τόσο σημαντική η ίδρυση νεφρολογικής κλινικής στην Κεντρική Ελλάδα;
Γενικά, είναι πολύ σημαντική η ίδρυση νεφρολογικών κλινικών. Είναι πολύ σημαντική ειδικότητα η νεφρολογία, καθώς εξειδικεύεται σε αυτόν τον ευαίσθητο, πολυπαθή πληθυσμό των νεφροπαθών ή μεταμοσχευμένων και χειρίζεται ολιστικά όχι μόνο τις ιατρικές, αλλά και τις τόσες άλλες ιδιαιτερότητές τους. Η παρουσία νεφρολόγων και νεφρολογικών κλινικών προσφέρει στήριξη και ανακούφιση και στις άλλες ειδικότητες συναδέλφων, οι οποίοι πολλές φορές επωμίζονται ευθύνες και χειρισμούς που δεν τους αναλογούν.

Τι συμβαίνει με τις μεταμοσχεύσεις; Σε ποιο επίπεδο βρίσκεται η Ελλάδα; Τι είναι αυτό που φοβίζει τους ανθρώπους να γίνουν δότες και που κάνει το σύστημα να υστερεί;
Η χώρα μας απέχει αρκετά από το μέσο ευρωπαϊκό δείκτη δοτών ανά 1.000.000 πληθυσμού. Τα τελευταία χρόνια προσπαθούμε συνέχεια να ενσωματώσουμε τις ευρωπαϊκές και διεθνείς οδηγίες. Απόδειξη αυτού είναι και η επικαιροποιημένη νομοθεσία για τις μεταμοσχεύσεις με το νόμο 3984/2011. Δυστυχώς, δεν καταφέραμε το ποθητό αποτέλεσμα. Ποιο είναι αυτό; Να καταφέρουμε το αργότερο στην 5ετία να έχουμε όλα τα άτομα στη λίστα αναμονής μεταμοσχευμένα και να την ανανεώσουμε εκ νέου. Στόχος είναι κανείς να μην πεθαίνει, περιμένοντας το πολύτιμο μόσχευμα. Οι άνθρωποι δεν φοβούνται όπως παλιά. Ελάχιστες είναι οι περιπτώσεις που, μετά από ουσιαστική προσέγγιση, αρνούνται να προχωρήσουν σε δωρεά οργάνων.

Ποιο είναι το ποσοστό του γενικού πληθυσμού που θα χρειαστεί κάποια στιγμή στη ζωή του νεφρολόγο;
Το ποσοστό του γενικού πληθυσμού που πιθανόν να χρειαστεί νεφρολόγο κάποια στιγμή στη ζωή του δεν είναι ευκαταφρόνητο, αν αναλογιστεί κανείς ότι οι ασθενείς που τελικά καταλήγουν σε Χρόνια Νεφρική Νόσο Τελικού Σταδίου, αυξάνονται κατά 2% ετησίως και συνολικά ο αριθμός των ατόμων με Χρόνια Νεφρική Νόσο στην Ελλάδα ανέρχεται στο 1.000.000 (10% του συνολικού πληθυσμού της χώρας).

Είναι ίσως η μοναδική ειδικότητα στην ιατρική που φέρνει τόσο κοντά τον γιατρό με τον ασθενή, με τον οποίο συναντά τρεις – τέσσερις φορές την εβδομάδα. Ταυτόχρονα όμως, οι ασθενείς αυτοί έχουν πολύ υψηλό ποσοστό θνησιμότητας ετησίως. Πώς το διαχειρίζεστε αυτό;
Το θέμα του θανάτου έχει πολύ διαφορετική διαχείριση σε κάθε περίπτωση. Άλλη φορά με το «γιατί», άλλη φορά με αίσθημα λύτρωσης για αυτόν που υποφέρει. Η θρησκεία, ο χριστιανισμός και η πίστη μου με έχουν βοηθήσει πολύ. Πιστεύω ακράδαντα ότι τόσο για τη ζωή όσο και για το θάνατο ΑΛΛΟΣ αποφασίζει και αυτό το διαχειρίζομαι χωρίς ιατρικό εγωϊσμό ή έπαρση. Η πορεία των νεφροπαθών είναι διαφορετική, άλλοι υπακούουν στις ιατρικές συμβουλές, άλλοι είναι αυτοκαταστροφικοί, άλλοι υποχόνδριοι – όλοι βέβαια είναι παιδιά μας και είμαστε δίπλα τους για να διασφαλίσουμε την άριστη συνεργασία και εμπιστοσύνη στη σχέση ιατρού-ασθενή.

Πώς αγαπήσατε τη νεφρολογία;
Εγώ άλλαξα ειδικότητα στην πορεία. Είχα εμπνευστή και μέντορα έναν άνθρωπο που αγαπούσα και αγαπώ πολύ, τον διευθυντή Νεφρολόγο του Νοσοκομείου Σύρου, κ. Παπαχρήστο Βασίλειο. Το 1997 είχε μόλις έρθει στο νοσοκομείο ως νέος διευθυντής για να ξεκινήσει η αιμοκάθαρση στο νομό Κυκλάδων. Εντυπωσιάστηκα από τον τρόπο προσέγγισης του στους ασθενείς, την τόλμη του να φύγει από την Πάτρα για να βοηθήσει να μην ξεσπιτώνονται οι άνθρωποι των Κυκλάδων, απλά και μόνο επειδή είχαν ενταχθεί στο παρήμερο σχήμα των αιμοκαθάρσεων. Εγώ τότε έκανα το τρίμηνο μου πριν το αγροτικό μου στην Ίο, εν αναμονή της ειδικότητας που είχα επιλέξει και που ήταν η Ψυχιατρική. Η καλοσύνη του και η δοτικότητά του ήταν απαράμιλλες, η μεταδοτικότητά του με έκανε να λατρέψω τη Νεφρολογία (υπάρχουν πολλές λεπτομέρειες συγκινητικές που τις έχω βαθιά μέσα μου) και έτσι, μετά από ώριμη σκέψη, άλλαξα ειδικότητα, πηγαίνοντας στο νοσοκομείο που μου υπέδειξε και το οποίο ήταν μεγάλο σχολείο: το Λαϊκό Νοσοκομείο Αθηνών. Η συμβουλή του ήταν ότι δεν επρόκειτο ποτέ να μετανιώσω για την επιλογή και της ειδικότητας και του νοσοκομείου και όντως έτσι είναι. Χρωστώ μεγάλη ευγνωμοσύνη και στους δασκάλους μου και στο μέντορά μου.

Θα ήθελα και μια ιατρική συμβουλή…
Well being. Δεν αρκεί να ζούμε, να υπάρχουμε έτσι απλά, πρέπει να ζούμε καλά και να προσέχουμε πολύ τον εαυτό μας, να επενδύουμε στη φιλία, στη συμπόνοια, στο γέλιο, στην ευγνωμοσύνη, στην ευχαριστία, στην υγεία. Τα καθαρά συναισθήματα δεν εξαρτώνται από τους άλλους, ξεκινούν από εμάς τους ίδιους, από την ύπαρξή μας.

Συνέντευξη στην Φωτεινή Νάσσου

Στη διάρκεια της έως τώρα επαγγελματικής καριέρας της, βρέθηκε στους Alexander McQueen και Gucci Group, ενώ ύστερα από 10 χρόνια στο Λονδίνο, επέλεξε την επιστροφή της στην Ελλάδα. Μιλά στο WIBS, για τη βιωσιμότητα στη μόδα, την πολυτέλεια που σχετίζεται με την ποιότητα και όχι απαραίτητα με την τιμή, αλλά και την προσωπική της διαδρομή… Από το Λονδίνο και το Μιλάνο στα πολυκαταστήματα Notos. Σε μια περιοχή που έχει «χτυπηθεί» από την κρίση, αλλά πλέον… αναρρώνει και αναβαθμίζεται, το εμβληματικό brand, θέλει και μπορεί να βάλει το λιθαράκι ανανέωσης, στο κέντρο, του οποίου έτσι κι αλλιώς αποτελεί από το 1901 σημείο αναφοράς.

Τι είναι μόδα για εσάς;
Είναι ένας τρόπος έκφρασης. Δεν είναι απλά κάτι το υλικό, όπως τα ρούχα. Μπορείς να πεις πολλά για τον άνθρωπο, από τον τρόπο που ντύνεται και παρουσιάζεται.
Επίσης, μπορείς να πεις πολλά και για τον άνθρωπο, που σχεδίασε. Θα τολμούσα να πω, ότι είναι ένας τρόπος έκφρασης, όπως είναι και η τέχνη για τους σχεδιαστές.
Η μόδα, μπορεί και συνδυάζει ιστορία, τέχνη αλλά και τεχνολογία. Οι σχεδιαστές, επηρεάζονται και εμπνέονται από ιστορικά γεγονότα ή περιόδους, από τέχνη και τέλος χρησιμοποιούν την τεχνολογία και ό,τι τελευταίο αυτή τους προσφέρει, όπως εναλλακτικά υφάσματα, ή άλλους τρόπους επικοινωνίας.

Πώς ξεκίνησε η ενασχόλησή σας με τον χώρο της μόδας;
Σχεδόν τυχαία. Οι σπουδές μου είναι χρηματοοικονομικά και management. Στο master μου, συμμετείχα σε Erasmus Programme, με το πανεπιστήμιο Bocconi στο Μιλάνο. Εκεί είχα την ευκαιρία, να πάρω μαθήματα management για τον χώρο της μόδας, από τον καθηγητή Santο Versace (αδερφό του Gianni Versace, ιδρυτή της πολύ γνωστής μάρκας ο οποίος δολοφονήθηκε). Ήταν η πρώτη μου επαφή με το business κομμάτι της μόδας και η πρώτη φορά που κατάλαβα το μέγεθος αυτής της βιομηχανίας. Σήμερα, τα έσοδα ανέρχονται σε 1.5 τρισεκατομμύρια δολάρια. Όταν λοιπόν έπρεπε να γράψω την πτυχιακή μου, για το LSE, που ήταν 50.000 λέξεις, προτίμησα να είναι σε έναν τομέα που είχε ενδιαφέρον για εμένα και έτσι έγραψα για «Αγορές και συγχωνέψεις εταιριών μόδας luxury στην Ιταλία». Ήταν η εποχή, που το Gucci Group, είχε κάνει 8 εξαγορές (YSL, Stella McCartney, Balenciaga, Alexander McQueen, Sergio Rossi, Boucheron, Bedat, Bottega Veneta). Μετά την αποφοίτηση μου, έστειλα βιογραφικά σε εταιρίες μόδας και με κάλεσαν από τον Alexander McQueen, για να δουλέψω αρχικά, στο finance team. Έτσι ξεκίνησε αυτή η μαγική εμπειρία!

Στη διάρκεια της επαγγελματικής σας καριέρας λοιπόν βρεθήκατε στους Alexander McQueen και Gucci Group, ενώ ύστερα από 10 χρόνια στο Λονδίνο επιλέξατε… Ελλάδα. Ποια ανάγκη σας έφερε στη γενέτειρα σας;
Η αλήθεια είναι ότι αρχικά, είχα πει να γυρίσω όταν βαρεθώ το Λονδίνο, αυτό -δεν το κρύβω- δεν έγινε ποτέ. Πολλά πράγματα στη ζωή είναι θέμα συγκυριών και τύχης.
Το 2010, μου ζητήθηκε να μετακομίσω στο Παρίσι για τον όμιλο Gucci. Ήταν τότε, που είχα αρχίσει να σκέφτομαι, να γυρίσω στην Ελλάδα, γιατί ήταν η οικογένεια μου και οι παιδικοί μου φίλοι, οπότε, με τη μετακίνηση που μου ζητούσαν, ήταν εύκολη η απόφαση να διαλέξω.
Επίσης, ένιωθα, πως είχε μεγάλο potential η Ελλάδα από τότε και ότι οφείλουμε να γυρίσουμε, να φέρουμε ένα μέρος της επαγγελματικής μας εμπειρίας και ταυτόχρονα με τις διασυνδέσεις μας να «διαφημίσουμε» τη χώρα μας στο εξωτερικό, για πολλά παραπάνω πράγματα, εκτός από «το καλό κλίμα και τον ήλιο».

Τα πολυκαταστήματα Notos είναι ιστορική αλυσίδα, που πάνω από όλα, εμπνέουν εμπιστοσύνη. Ποιος είναι ο στόχος σας, το όραμα σας; Ποια η στρατηγική της εταιρείας;
Βασικό μας όραμα και στόχος είναι, να επαναπροσδιορίσουμε τα πολυκαταστήματα, να τα ανανεώσουμε, διαμορφώνοντας τα σε σύγχρονα καταστήματα, που εξυπηρετούν τις ανάγκες των καταναλωτών, που προσφέρουν μια εμπειρία εκτός από μία απλή συναλλαγή, και νέες ιδέες. Όλα αυτά, παραμένοντας πάντα πιστοί στις βασικές μας αξίες. Ο πελάτης, οι ανάγκες του έρχονται, πάνω από όλα, και η εμπειρία που θα προσκομίσει από την οποιαδήποτε επικοινωνία με τα Νοtος, είναι το επίκεντρο μας! Λειτουργούμε πλέον ως omnichanel οργανισμός, που προσεγγίζει τον πελάτη, από όλες τις πλευρές.

Με τη νέα μας στρατηγική, σκοπός είναι να εκσυγχρονίσουμε τα πολυκαταστήματα με την παρουσία νέων brands, που αντιπροσωπεύουν τα καινούρια trends. Όταν αναφερόμαστε σε νέα trends, εννοούμε φυσικά στιλιστικά, αλλά και πως βλέπουμε πλέον τη μόδα και τη ζωή μας και συγκεκριμένα τη βιωσιμότητα, το inclusivity κ.λπ. Αυτό, θα μας επιτρέψει να προσελκύσουμε νέο κοινό (Gen Z), αλλά και να «ενημερώσουμε» το ήδη πιστό κοινό μας. Τα πολυκαταστήματα Notos, απευθύνονται σε όλες τις τάξεις, καθώς προσφέρουν μεγάλη ποικιλία τιμών και εμπορευμάτων και θα συνεχίσουν να εξυπηρετούν τις ανάγκες όλων των καταναλωτών, ανεξάρτητα από την οικονομική τους κατάσταση.

Συνέπεια στην εξυπηρέτηση, στο customer experience, χαρακτηριστικά τα οποία είναι στο Brand DNA των Notos. Έμφαση και ενδυνάμωση του E-commerce μέσω avant premieres, web launches, αλλά και digital developments για τη βελτίωση του UX & customer experience. Ενδυνάμωση της digital επικοινωνίας για ενίσχυση της αναγνωρισιμότητας των Notos ως μοναδικός-ξεχωριστός, αλλά και οικείος προορισμός shopping.

Μπορεί η πολυτέλεια να είναι προσιτή;
Η πολυτέλεια για εμένα σχετίζεται με την ποιότητα και όχι με το όνομα ή την τιμή απαραίτητα. Επίσης, δεν είναι μόνο τα υλικά πράγματα, αλλά και η εμπειρία που αποκομίζεις.
Τα μεγάλα luxury brands ξεκίνησαν, όλα από την πολύ υψηλή ποιότητα που προσέφεραν και την εξειδίκευση. Δηλαδή, η Gucci, ήταν εταιρεία που εξειδικευόταν σε δερμάτινα είδη και βαλίτσες. Αυτή τη στιγμή, τα μεγάλα luxury brands, είναι αλήθεια, ότι δεν είναι προσιτά στους πιο πολλούς καταναλωτές και επίσης έχουμε, λόγω της υπερ-προβολής, «μπερδέψει» τις αξίες μας σε ό,τι αφορά τον όρο πολυτέλεια. Υπάρχουν όμως πολλά μικρότερα brands, που προσφέρουν προϊόντα με άριστη ποιότητα και φοβερό design και καινοτομία. Χρειάζεται όμως, κάποιος να έχει όρεξη και επίσης να το αναγνωρίζει.
Ποιες είναι οι νέες τάσεις της μόδας και φυσικά δεν εννοώ μόνο τις στιλιστικές… Μιλάω για τον αντίκτυπο στην κοινωνία, τον πλανήτη και τον τρόπο που βλέπουμε τους εαυτούς μας.
Η βιωσιμότητα, το inclusivity, η αποδοχή όλων των σωματότυπων είναι από τα πολύ σοβαρά θέματα που απασχολούν πλέον την κοινωνία μας και κατά συνέπεια το fashion industry.
Η βιωσιμότητα, πρώτη από όλα, είναι ένα θέμα που απασχολεί όλους όσους σέβονται το περιβάλλον και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Τώρα, όσο ποτέ, η ποιότητα των πρώτων υλών, το πως έχουν αποκτηθεί και γενικά όλη η αλυσίδα παραγωγής, απασχολεί τον καταναλωτή και άρα και εμάς, που θα να επιλέξουμε τι είδους brands, θα προσφέρουμε. Όλο και περισσότερα brands προσφέρουν μεγαλύτερη διαφάνεια για την προέλευση των εμπορευμάτων τους. Για παράδειγμα, η Chloe, ξεκινώντας από το FW23, προσθέτει σε κάθε ένδυμα, έναν κωδικό, με τον οποίο ο καταναλωτής μπορεί να ελέγξει όλα τα στάδια παραγωγής που ακολουθήθηκαν. Επίσης, υπάρχει πολύ μεγαλύτερη ευαισθησία για τις συνθήκες εργασίας των ανθρώπων που εργάστηκαν στην παραγωγή του προϊόντος, υποχρεώνοντας τις εταιρείες, να δώσουν μεγαλύτερη προσοχή στους υπαλλήλους τους και να μην αναζητούν απλά μια φτηνή λύση που οδηγεί σε εκμετάλλευση.
Το inclusivity και η αποδοχή όλων των σωματότυπων, συμβατικών ή όχι, είναι ένα άλλο μεγάλο θέμα, που καλείται η βιομηχανία της μόδας να αντιμετωπίσει. Βλέπουμε νέες καμπάνιες προώθησης εμπορευμάτων, που δεν ακολουθούν τα παλιά πρότυπα ομορφιάς που άγγιζαν την τελειότητα. Τα brands, συμπεριλαμβάνουν τις προσωπικότητες που τους αντιπροσωπεύουν και ανθρώπους με σωματικές ιδιαιτερότητες, normalizing the conversation, όπως λένε, και προσπαθούν να βελτιώσουν τον τρόπο που βλέπουμε αυτές τις ιδιαιτερότητες.
Τέλος, όλο και πιο πολλές εταιρίες, παρουσιάζουν ρούχα genderless που έχουν ως σκοπό να εξυπηρετούν όλους και προσφέρονται σε μεγάλο εύρος διαστάσεων.

Αυτό που χαρακτηρίζει την εποχή μας, είναι, πως «η εμφάνιση σου είναι αποδεκτή όπως και εάν είσαι και δεν καθορίζεσαι από αυτό. Έχεις το δικαίωμα να εκφραστείς, όπως θέλεις, χωρίς να πρέπει να ακολουθείς συμβατικούς κανόνες».

Πώς βλέπετε τις γυναίκες σήμερα σε θέσεις ευθύνης;
Σίγουρα πιο ψύχραιμες (αστειεύομαι).
Θα τολμούσα να πω, σε ένα από τα πολλά φυσικά τους περιβάλλοντα. Νομίζω, οι γυναίκες είναι εφοδιασμένες με δύναμη και προσόντα, που δεν γνωρίζουν πάντα ότι έχουν, μέχρι που να βρεθούν αντιμέτωπες με καταστάσεις. Καταλαμβάνουν, όλο και πιο πολλές θέσεις ευθύνης, στις οποίες πολλές φορές, δεν έχουν κάποια καθοδήγηση. Πιστεύω ότι έχουν το προσόν να τα βγάζουν πέρα, όπως θα λέγαμε, με δημιουργικούς τρόπους και να φέρνουν το θετικό αποτέλεσμα. Πολλές φορές, να παρουσιάζουν καινοτόμους τρόπους αντιμετώπισης προβλημάτων και να κερδίζουν τον θαυμασμό. Το μόνο πρόβλημα που εντοπίζω, είναι ότι συχνά, δεν αφήνουν και καμία από τις άλλες ευθύνες, που μπορεί να έχουν στην προσωπική τους ζωή, με αποτέλεσμά να είναι η δουλειά τους διπλή.
Δεν τρομάζουν όμως εύκολα!

Ποια θεωρείτε ότι είναι τα κυριότερα χαρακτηριστικά που θα πρέπει να διαθέτει κάποιος, ώστε να είναι αποτελεσματικός σε μια ηγετική θέση;
Είναι βασικό να μπορεί να εμπνεύσει την ομάδα του, να μπορούν να δουν το όραμα του, να το «αγκαλιάσουν», έτσι ώστε τα άτομα που τη συμπεριλαμβάνουν να μην κάνουν απλά μια εκτελεστική εργασία. Η ομάδα είναι πολύ σημαντική γιατί κανένας ηγέτης δεν μπορεί να φέρει εις πέρας όλο του το όραμα μόνος του. Είναι σημαντικό, επίσης, να έχει σεβασμό προς τις απόψεις των άλλων, να είναι ανοιχτός στις προτάσεις-ιδέες αλλά και κριτικές. Όπως και πριν δεν είναι δυνατόν να γνωρίζει τα πάντα, ειδικά στην εποχή που ζούμε που οι αλλαγές και οι τεχνολογικές εξελίξεις είναι ραγδαίες. Είναι βασικό να μένει ενημερωμένος, για να δει που πάει ο τομέας του και τι μπορεί να του φανεί χρήσιμο.
Τέλος, πιστεύω, πως πρέπει να έχει αυτοπεποίθηση, έτσι ώστε να μένει σταθερός στον στόχο του, ακόμα και σε κάποιες δυσκολίες που θα παρουσιαστούν.

Πιστεύετε ότι η γυναίκα είναι ένα ανεκμετάλλευτο «ορυχείο» που μπορεί με την παρουσία της να πλουτίσει την οικονομία, τη διοίκηση, την κοινωνία ολόκληρη;
Η γυναικεία ικανότητα είναι σίγουρα ανεκμετάλλευτη, όπως και τα χαρακτηριστικά – προτερήματα της. Το αναφέρω αυτό, γιατί, ενώ δίνουμε πλέον θέσεις ευθύνης στις γυναίκες, έχουμε την απαίτηση να συμπεριφερθούν σαν τους άνδρες – και ίσως και εμείς οι ίδιες να αλλάζουμε τους εαυτούς μας, για να συμπεριφερθούμε όπως νομίζουμε ότι απαιτεί η θέση. Δηλαδή, μια γυναίκα CEO, την περιμένει κάποιος να είναι σκληρή, αδίστακτη, ίσως δύσκολη κλπ. Αυτό που δεν καταλαβαίνουμε καλά, ακόμα, είναι πως κάποια άλλα χαρακτηριστικά, όπως η αυξημένη ενσυναίσθηση των γυναικών για παράδειγμα, ίσως να είναι πολύ πιο χρήσιμα στη διοίκηση επιχειρήσεων, της οικονομίας και της κοινωνίας. Είναι η διαφορετική πλευρά άποψης και αντιμετώπισης που φέρνει η γυναίκα στο τραπέζι και όχι μόνο η βιολογική διαφορά.

Pandrosia…
Pan, όπως το Παν για Υγεία, Ευεξία και Οµορφιά.
Drosia, όπως Δροσιά, Φρεσκάδα, Αναγέννηση, Αναζωογόνηση

Συνέντευξη στην Φωτεινή Νάσσου

Σε έναν κόσμο που μοιάζει να κινείται με ιλιγγιώδεις ρυθμούς στα κτήματα Δρόσου, στην Κω, ο χρόνος μοιάζει να κατεβάζει ταχύτητα και να ακολουθεί́ το μυστικό́ ρυθμό́ της γης.

Σήμερα, όλο και περισσότεροι από μας, συνειδητοποιούμε, ότι το μυστικό της αληθινής ευζωίας, κρύβεται στο wellbeing ή αλλιώς, σε απλά ελληνικά, στην αναζήτηση της ισορροπίας, της αρμονίας, της υγείας και τελικά της ευτυχίας.

Η Κρυσταλλένια Δρόσου, το πρόσωπο πίσω από το ελληνικό beauty brand Pandrosia, είναι μαθηματικός, αλλά επέλεξε να μείνει στα κτήματα της οικογένειας της, στο νησί που έζησε και έδρασε ο Πατέρας της παγκόσμιας ιατρικής Ιπποκράτης και να αφιερωθεί στην καλλιέργεια της βιολογικής αλόης. Στο «μαγικό φυτό της αθανασίας» με ιστορία 4.000 χρόνων.
Κι αν οι λόγοι, για να επιλέξετε προϊόντα αλόης είναι πολλοί, τα κριτήρια για να εμπιστευθείτε τα προϊόντα βιολογικής αλόης Pandrosia, είναι ακόμη περισσότερα.

Πώς συνδέεται µια μαθηματικός µε την αλόη; Ολοκληρώσατε ήδη το µεταπτυχιακό σας στο Πολυτεχνείο και συνεχίζετε να διδάσκετε εκεί… Πώς µπορεί µια γυναίκα να ανταποκριθεί µε συνέπεια σε τόσους ρόλους;
Είναι πολύ δύσκολο να απαντήσω, πως µπορεί να ανταποκριθεί µια γυναίκα, µε συνέπεια, σε όλους αυτούς τους ρόλους. Αυτό σχετίζεται, µε το τι σημαίνει ξεχωριστά ο κάθε ρόλος για εκείνη και πόσο αγαπάει το κάθε τι που καταπιάνεται. Μαθηματικός, διδασκαλία στο ΕΜΠ, επιχειρείν, αλόη, όλα αυτά και κατ’ επέκταση όλοι αυτοί οι ρόλοι αποτελούν µία ξεχωριστή διαδρομή για εμένα.
Θα µπορούσα, ενδεχομένως, να εντοπίσω τα κοινά στοιχεία όλων αυτών, που συνυπάρχουν σε ό,τι και αν καταπιάνομαι στη ζωή µου. Αυτά είναι η οικογένεια µου, ο τόπος µου, η Κως, και η αγάπη µου για τα µαθηµατικά. Όλα αυτά, σε συνδυασμό µε το πάθος, την έντονη επιθυμία για δημιουργία και την έμπνευση, οδήγησαν αρχικά στην ακαδημαϊκή µου πορεία και τελικά την απόκτηση του διδακτορικού µου διπλώματος και στη συνέχεια στη δημιουργία της Pandrosia. Και αυτό είναι και το σημαντικότερο δημιούργημα και δεν σου κρύβω, είναι και αυτό στο οποίο έχω ιδιαίτερη αγάπη. Ο λόγος είναι ότι η Pandrosia, είναι αυτή που συνδυάζει και ενώνει όλα τα παραπάνω, µε µία λέξη… την Κω, την οικογένεια, την ομαδικότητα, την ακαδημαϊκή µου έρευνα και όλα αυτά µε περίσσιο πάθος, έμπνευση και µεράκι.

Πώς µπήκε το επιχειρείν το οποίο είναι µια συνεχής εξέλιξη, στη ζωή σας;
Όλα ξεκίνησαν πριν από µερικά χρόνια, όταν ο πατέρας µου, Παύλος, αποφάσισε να φυτέψει στα κτήματά µας, στο Πυλί της Κω, το Θαύμα της φύσης, που ονομάζεται αλόη. Το µεράκι, η αγάπη και η ιδιαίτερη βιωματική σχέση µε τη φύση του τόπου του, τον οδήγησαν στη δημιουργία του κτήματος αυτού, που αποτελεί και το “ησυχαστήριό” του, όπως συνηθίζει να λέει. Και κάπου εκεί ξεκίνησε και το δικό µου ταξίδι, στον μαγικό κόσμο του επιχειρείν. Ένα υπέροχο ταξίδι, που έχει ως βασικό άξονα το όραμά µας, που δεν είναι άλλο από υγεία, ομορφιά και ευεξία για όλους.

Ως µαθηµατικός βλέπετε καλύτερα τη µαγεία της φύσης. Τι σας συναρπάζει στην αλόη;
Η αλόη είναι ένα γένος, που περιλαμβάνει πάνω από 500 είδη ανθοφόρων, χυµωδών φυτών. Το ευρύτερα γνωστό είδος είναι η Αλόη η γνησία (Aloe vera) και ονομάζεται έτσι, επειδή καλλιεργείται, ως η βασική πηγή, της λεγόμενης “αληθινής Αλόης”, για διαφόρων ειδών φαρμακευτικούς σκοπούς. Ο χυμός -το τζελ- που δίνει το φυτό της αλόης, είναι γεμάτο µε περισσότερα από 150 πολύτιμα θρεπτικά και θεραπευτικά συστατικά. Περιέχει αμινοξέα (τα οκτώ βασικά και άλλα µη βασικά), ανθρακινόνες (12 ανθρακινόνες βρίσκονται στον φλοιό της και έχουν αντιβιοτικές, βακτηριοκτόνες, αντιιικές, αντιφλεγµονώδεις και αναλγητικές ιδιότητες), ένζυμά (αµυλάση, καταλάση, αλκαλική φωσφατάση κ.ά.), λιγνίνη, μέταλλα (ασβέστιο, χαλκός, σίδηρος, μαγνήσιο, κάλιο, φώσφορος, νάτριο, ψευδάργυρος), σάκχαρα (µονοσακχαρίτες και πολυσακχαρίτες), µαλικό οξύ, σαλικυλικό οξύ, σαπωνίνες, στεροειδή-λιπαρά οξέα, λεκτίνες και βιταμίνες (Α, Β, Β2, Β3, Β6, Β12, C, Ε).
Καταλαβαίνουμε, λοιπόν, πως –όχι άδικα– αποτελεί το αρχαιότερο φαρμακευτικό φυτό και οι θεραπευτικές της ιδιότητες, ήταν γνωστές, σε πληθώρα αρχαίων λαών (Αζτέκοι, Αιγύπτιοι, Έλληνες, Ινδοί, Κινέζοι, Πέρσες) οι οποίοι χρησιμοποιούσαν αυτό το µαγικό φυτό, µε τις θαυμαστές ιατρικές ιδιότητες.
Δεν είναι τυχαίο, που στην αρχαία Ελλάδα, η αλόη συμβόλιζε την ομορφιά, την υπομονή, την τύχη και την υγεία και ο ίδιος ο Ιπποκράτης, έχει περιγράψει αρκετές από τις θεραπευτικές της ιδιότητες και τη χρησιμοποιούσε και ο ίδιος σε πολλές από τις θεραπείες του.
Ωστόσο, το τζελ (ο χυμός) της αλόης, είναι ένα ιδιαίτερα ευπαθές προϊόν, του οποίου η επεξεργασία χρήζει ιδιαίτερης προσοχής, έτσι ώστε όλες αυτές οι θεραπευτικές ιδιότητες, να διατηρούνται και στα προϊόντα που παράγονται βάσει αυτής.

Γιατί τα προϊόντα σας είναι καινοτόμα;
Η καινοτομία της Pandrosia έγκειται, τόσο στη δημιουργία νέων και αποτελεσματικών προϊόντων, όσο και στις µεθόδους που χρησιμοποιούνται οι οποίες συνιστούν αποτέλεσμα έρευνας, που προέκυψε, σε συνεργασία µε την επιστημονική µας ομάδα.
Σε όλα τα προϊόντα, χρησιμοποιούμε ως πρώτη ύλη, την κορυφαίας ποιότητας βιολογική αλόη, που καλλιεργούμε στα κτήματά µας, δίχως το παραμικρό ίχνος προσμίξεων από εισαγόμενο συμπύκνωμα αλόης. Από τον βιολογικό αυτό θησαυρό αποσπούμε τη µέγιστη ποσότητα και τη βέλτιστη ποιότητα, µε τις πλέον καινοτόμες και ασφαλείς µεθόδους. Ως εκ τούτου, είμαστε σε θέση να προσφέρουμε, από τα πιο ποιοτικά εκχυλίσματα οργανικού τζελ αλόης, από το πολύτιμο αυτό φυτό. Η συγκέντρωση του θαυματουργού τζέλ της αλόης, γίνεται, µε απόλυτα χειρωνακτικό τρόπο. Τα έμπειρα ανθρώπινα χέρια είναι το µόνο “εργαλείο” που χρησιμοποιούμε για να συγκεντρώσουμε τον µαγικό χυµό του φυτού, χωρίς να το “τραυματίσουμε”. Τα φύλλα επεξεργάζονται αμέσως µετά τη συγκοµιδή και µε προσεκτικό φιλετάρισµα, αφαιρείται το εξωτερικό φύλλο και παραμένει το καθαρό τζέλ. Το τζέλ αλόης, διατηρείται ωµό και ακατέργαστο και έτσι δεν µειώνεται η δράση του, από τις υψηλές θερµοκρασίες, που προκαλούν αλλοίωση των δραστικών ουσιών. Στη συνέχεια αυτό το καθαρό, ωµό, ακατέργαστο τζέλ αλόης συσκευάζεται, σφραγίζεται και ψύχεται. Στην Pandrosia, κάνουµε ό,τι µπορούµε, για να σας παράγουµε τα πιο αγνά, δραστικά και αποτελεσµατικά προϊόντα και για να το επιτύχουµε αυτό ,πρέπει να κρατήσουµε την ποιότητα της πρώτης ύλης –αυτό το πολύτιµο τζέλ αλόης– στα υψηλότερα δυνατά επίπεδα. Κλείνοντας αυτό το κοµµάτι, θα ήθελα να τονίσω, ότι στην Pandrosia σε όλα τα στάδια της παραγωγικής διαδικασίας, εφαρµόζεται ένα ολοκληρωµένο σύστηµα διαχείρισης και διασφάλισης ποιότητας των προϊόντων, σύµφωνα µε τα πολλαπλά πρωτόκολλα εσωτερικής διαπίστευσης, ανάλογα µε το είδος της παραγωγής.

Ποιο είναι το όραμά σας και ποια η «αποστολή σας»;
Ευεξία, Yγεία, Oµορφιά για όλους. Αυτό είναι το όραµα, που οδηγεί κάθε µας βήµα. Κι ο τρόπος για να το επιτύχουµε βρίσκεται στον δηµιουργικό συνδυασµό των θαυµατουργών ιδιοτήτων της βιολογικής αλόης, µε τη σπάνια φυσική κληρονοµιά από φυτά και βότανα της Κω.
Η µαγεία της αλόης και οι ευλογημένοι καρποί της Κω. Αυτόν τον σπάνιο συνδυασµό, αυτόν τον βιολογικό θησαυρό “κλείνουµε”, µε τον πιο φυσικό τρόπο, σε κάθε προϊόν Pandrosia. Για να τον προσφέρουµε, σε όλους εσάς, που επιθυµείτε έναν διαφορετικό, πιο υγιεινό, πιο όµορφο, πιο ισορροπηµένο τρόπο ζωής.

Η αποστολή µας, είναι να δηµιουργήσουµε τους πιο αποτελεσµατικούς συνδυασµούς της βιολογικής αλόης, που καλλιεργεί η οικογένεια µας και των διάσηµων, από την αρχαιότητα και τον Ιπποκράτη, φυτών και βοτάνων, της γης της πατρίδας µας, της Κω. Φυτά και βότανα, γνωστά τόσο για τις θεραπευτικές όσο και τις καλλυντικές τους ιδιότητες. Να προτείνουµε µια ολοκληρωµένη, απόλυτα προσιτή λύση, που αποδεδειγµένα χαρίζει καλή υγεία και ευζωία σε όλους. Να σας προσφέρουµε κορυφαία, µοναδικά και καινοτόµα προϊόντα περιποίησης και διατροφής, που παράγουµε µε όσο γίνεται πιο φυσικό τρόπο.
Ξεκινάμε από την πατρίδα µας την Κω και απευθυνόµαστε σε όλο τον κόσμο.
Ποιες είναι οι δυσκολίες που µπορεί να αντιµετωπίσει ένας επιχειρηµατίας στην περιφέρεια σε σχέση µε κάποιον σε αστικό κέντρο;
Γενικότερα, οι δυσκολίες στο επιχειρείν, είναι πολλές όπου και αν κατοικείς. Ειδικά σε µία start up, το δύσκολο είναι, ότι θα πρέπει να γίνουν όλα ταυτόχρονα και το ίδιο καλά από την αρχή.
Ωστόσο, στην περιφέρεια, όντως έχουμε πρόσθετες δυσκολίες. Από αυτές, θα µπορούσα να ξεχωρίσω, τόσο την πρόσβαση στη γνώση και την πληροφόρηση όσο την προσέγγιση στο ευρύ κοινό και στην αναγνωρισηµότητα της επιχείρησης.

Πόσο βοηθά το κράτος την επιχειρηματικότητα από την δική σας προσωπική εμπειρία;
Είναι συγκεκριµένα τα κριτήρια, που καθορίζονται, για κάθε πρόγραµµα χρηµατοδότησης. Υπάρχουν όµως προγράµµατα, που στηρίζουν start-up επιχειρήσεις. Η Pandrosia είναι µέρος του elevate Greece και αυτό αποτελεί µία τεράστια βοήθεια, που δίνει το κράτος στις start-ups, τόσο σε επίπεδο συµβουλευτικό και δικτύωσης όσο και σε επίπεδο πρόσβασης σε χρηµατοδοτικά εργαλεία.

Ποια είναι τα σχέδια σας για το µέλλον; Που βλέπετε την Pandrosia ως εταιρία σε δέκα χρόνια;
Μελλοντικά σχέδια υπάρχουν πολλά και σε διάφορες κατευθύνσεις. Έχουµε ήδη ανοίξει κάποιες αγορές στο εξωτερικό και στα επόµενα σχέδια µας, είναι σίγουρα να επεκτείνουµε τέτοιου είδους συνεργασίες. Ωστόσο, στην παρούσα φάση, θα αρκεστώ στον στόχο που θέτουμε ως εταιρεία και αποτελεί το βασικό άξονα της φιλοσοφίας µας. Να προσφέρουµε ποιοτικά και καινοτόµα προϊόντα, για τους καταναλωτές που µας αγαπούν και µας εμπιστεύονται.

Ως γυναίκα αντιμετωπίσατε δυσκολίες παίρνοντας ηγετικό ρόλο; Υπάρχει ακόμα, κατά τη γνώμη σας, προκατάληψη σε αυτόν τον χώρο στην Ελλάδα;
Ο ρόλος της γυναίκας επιχειρηματία είναι δύσκολος. Παρότι διαπρέπουν στον ακαδημαϊκό χώρο, πολλές είναι εκείνες που διστάζουν να δραστηριοποιηθούν στον χώρο του επιχειρείν, λόγω έλλειψης στήριξης από την πολιτεία και ίσως κάποιων προκαταλήψεων. Θεωρώ, όµως, πως ολοένα και περισσότερο γίνονται βήματα, ως προς την αποδοχή της προσπάθειάς µας. Εξάλλου, µε την ένταξή µας σε αυτόν το χώρο, ωφελούμαστε όλοι –κι εμείς οι ίδιες αλλά και η κοινωνία. Εν κατακλείδι, λοιπόν, θα έλεγα πως η επιχειρηματικότητα είναι µία και ίδια για όλους. Ωστόσο, θα πρέπει πρώτα εμείς οι γυναίκες να το πιστέψουμε και να το αντιληφθούμε, για να έχουµε και την ίδια αντιμετώπιση από την κοινωνία.

Τι θα συµβουλεύατε τους συνοµήλικους σας που «ψάχνονται»; Υπάρχουν ευκαιρίες για νέες γυναίκες και σε ποιους τομείς;
Αρχικά τους νέους, οι οποίοι είναι στη διαδικασία αναζήτησης της επαγγελματικής τους διαδρομής, θα τους συμβούλευα να ακολουθήσουν την καρδιά τους και να κάνουν αυτό που πραγματικά αγαπούν. Πλέον, υπάρχει μεγάλη υποστήριξη στη χώρα µας, για νέους ανθρώπους, που θέλουν να καινοτομήσουν και να δημιουργήσουν κάτι δικό τους. Είναι πιο εύκολο από ποτέ να ξεκινήσεις! Βέβαια, όσο εύκολο είναι να ξεκινήσεις, άλλο τόσο δύσκολο και ανταγωνιστικό είναι το περιβάλλον µας. Τέλος, θα ήθελα να τονίσω ότι επιχειρηματικότητα είναι µία, δεν έχει φύλο. Επομένως, ευκαιρίες υπάρχουν πολλές για όλους τους νέους, άρα και για τις νέες γυναίκες. Χρειάζεται τόλμη, αγάπη και πίστη σε αυτό που κάνεις.
Να δημιουργήσουν µια επιχείρηση, που θα την αγαπούν και θα τους γεμίζει. Να πολεμούν, όσο µπορούν, για να τη φτάσουν εκεί που θέλουν, µε ηθική και αξιοπρέπεια, να µην απογοητεύονται µε τυχόν στραβοπατήµατα και να συγχωρούν τον εαυτό τους και τους γύρω τους. Να επεξεργάζονται και να φιλτράρουν όλες τις συµβουλές και τις γνώσεις που αποκτούν, να ακούνε το ένστικτό τους και να επιλέγουν όσες τους αντιπροσωπεύουν ως ανθρώπους.

Τέλος, να θυμούνται, πως όποιο κι αν είναι το αποτέλεσμα, αυτό που µένει, είναι πως ο ίδιοι, πάνω απ’ όλους, γνωρίζουν, πόσο προσπάθησαν και πρέπει να είναι πάντα περήφανοι για τον εαυτό τους!

Data και αειφορία = Dataphoria στο «μικροσκόπιο»

Συνέντευξη στην Φωτεινή Νάσσου

Είναι οι θριαμβευτές του Sustai-nability Hackathon, μιας δράσης ανοιχτής καινοτομίας η οποία αναπτύχθηκε με πρωτοβουλία της Lidl Ελλάς και του Κοινωφελούς Ιδρύματος Αθανάσιος Κ. Λασκαρίδης, στο πλαίσιο της εθνικής καμπάνιας «Ελλάδα χωρίς πλαστικά μιας χρήσης» υπό την αιγίδα του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας.

Η Dataphoria, της Φένιας Σούρλα και του Αναστάση Σταμάτη, είναι ένας διαρκής αγώνας για την καινοτομία και την αειφορία, για ένα καλύτερο και βιώσιμο μέλλον. Δυο νέοι άνθρωποι, μηχανικοί, που γνωρίστηκαν στα φοιτητικά έδρανα του Πολυτεχνείου, έφτασαν να «σαρώνουν» τα βραβεία διεθνώς. Βασική καινοτομία της Dataphoria είναι, πως ενώνει τα δεδομένα με την αειφορία και τη βιώσιμη ανάπτυξη και δημιουργεί ένα περιβάλλον, το οποίο σέβονται όλες οι επιχειρήσεις μέσω της καταγραφής του αποτυπώματος άνθρακά τους σε αυτό, χρησιμοποιώντας τις πιο αξιόπιστες και εγκεκριμένες από τον κλάδο μεθοδολογίες. Στόχος είναι να μπει η αειφορία στο DNA των επιχειρήσεων και των Δημόσιων Οργανισμών. Τα υπόλοιπα δεν είναι ιστορία. Είναι το (καλύτερο) μέλλον!

Ποιο είναι το αντικείμενο της Dataphoria;
Η Dataphoria, είναι μια εταιρεία, η οποία παρέχει υπηρεσίες ανάλυσης και οπτικοποίησης δεδομένων, που σχετίζονται με δείκτες βιώσιμης ανάπτυξης. Οι επιχειρήσεις, οι οργανισμοί και οι δήμοι, καλούνται πλέον να μετρούν, να παρακολουθούν και να βελτιώνουν τις επιδόσεις τους, σε ό,τι αφορά το Περιβάλλον (Ε), την Κοινωνία (S) και τη Διακυβέρνηση (G). Στην Dataphoria αναπτύσσουμε την πρώτη Analytics-as-a-Service λύση για την αειφορία. Μια πλατφόρμα μέσω της οποίας μπορούμε να μετράμε, να παρακολουθούμε και να οπτικοποιούμε τα ESG κριτήρια, βοηθώντας τις επιχειρήσεις και τους δήμους στη μετάβασή τους σε ένα πιο βιώσιμο μέλλον.

Πώς μπαίνετε στα πρωτογενή δεδομένα των επιχειρήσεων και ποιος είναι ο στόχος;
Χρησιμοποιούμε τις αρχές της επιστήμης των δεδομένων και με κατάλληλες διαδικασίες, στήνουμε γέφυρες επικοινωνίας μεταξύ οποιουδήποτε συστήματος συλλογής δεδομένων διαθέτει η κάθε επιχείρηση και των δικών μας αλγορίθμων. Τα δεδομένα που μπορούν να συνθέσουν τη συνολική εικόνα της επιχείρησης, σε ό,τι αφορά την επίδοσή της σε όρους ESG, μπορεί να βρίσκονται σε περισσότερες από μία πηγές, με διαφορετικό τρόπο συλλογής και αποθήκευσης. Στόχος μας είναι να λάβουμε τα πρωτογενή δεδομένα, από όλες τις διαφορετικές πηγές, ώστε να υπολογιστούν οι κατάλληλοι δείκτες με αυτοματοποιημένο και αξιόπιστο τρόπο.

Αυτή η ανάγκη προέκυψε τα τελευταία χρόνια και πώς θα εξελιχθεί στο μέλλον;
Τα τελευταία χρόνια βιώνουμε πολύ έντονα τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, κάτι που οδήγησε στην ανάγκη λήψης αποφάσεων και στρατηγικών, που θα μας θωρακίσουν απέναντι στις δυσμενείς συνθήκες που δημιουργούνται. Οι επιχειρήσεις καλούνται να παίξουν καθοριστικό ρόλο, καθώς οι δραστηριότητές τους επηρεάζουν και επηρεάζονται σημαντικά από τις περιβαλλοντικές και κοινωνικές συνθήκες. Η ανάπτυξη και κερδοφορία μιας επιχείρησης, δεν θα μπορεί να επιτευχθεί, εάν δεν μπορέσει να διαχειριστεί τα ρίσκα και τις προκλήσεις που προκύπτουν από το περιβάλλον της. Ως εκ τούτου, οι επιχειρήσεις θα πρέπει πολύ γρήγορα να προσαρμόσουν τις δραστηριότητές τους, με τρόπο που θα εξασφαλίζουν ένα πιο βιώσιμο μέλλον και ταυτόχρονα, οι ESG δείκτες, θα αποτελούν αναπόσπαστο και σημαντικό κομμάτι στη λήψη των αποφάσεων αλλά και της χρηματοδότησης.

Τι σημαίνει περιβάλλον για μια επιχείρηση;
Ό,τι επηρεάζει και επηρεάζεται από τον κοινωνικό, οικονομικό και φυσικό περίγυρο της επιχείρησης. Μέσω των δραστηριοτήτων της, η επιχείρηση, έχει αντίκτυπο στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, στην αξιοποίηση των φυσικών πόρων και στον τρόπο χρήσης των προϊόντων και υπηρεσιών της. Παράλληλα, η επιχείρηση επηρεάζεται από το ίδιο το περιβάλλον. Ακραία καιρικά φαινόμενα, φυσικές καταστροφές, υψηλές θερμοκρασίες και η εξάντληση των φυσικών πόρων, σε ένα συνεχώς μεταβαλλόμενο τοπίο, έχουν σημαντική επίδραση στην επιβίωση και ανταγωνιστικότητα της επιχείρησης. Επομένως, η επιχείρηση, πρέπει να λαμβάνει υπόψη την αλληλεπίδρασή της με το περιβάλλον και να ενσωματώσει πρακτικές, που θα συμβάλουν στη βιωσιμότητα και τη μείωση του αντικτύπου της.

Τι είναι το net zero και πώς μπορούμε να φτάσουμε εκεί; Πώς θα μεταβούμε στην αειφορία;
Το net zero, ουσιαστικά, περιγράφει την κατάσταση, στην οποία πετυχαίνουμε μηδενικές εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα. Αυτός ο στόχος, αντικατοπτρίζει, την ανάγκη της μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου αλλά και της ανάπτυξης δραστηριοτήτων, που δεσμεύουν και απορροφούν διοξείδιο του άνθρακα. Για να καταφέρουμε να φτάσουμε εκεί και να έχουμε κάνει μια πραγματική μετάβαση στην αειφορία, θα πρέπει να μεταμορφώσουμε τον τρόπο με τον οποίο ασκούμε τις οικονομικές μας δραστηριότητές και να εντάξουμε στην καθημερινότητά μας, στρατηγικές και πρακτικές, με τις οποίες θα εξασφαλίζουμε ότι οι επόμενες γενιές θα βρουν τον πλανήτη, στην ίδια, τουλάχιστον, κατάσταση με αυτή που τον παραλάβαμε εμείς. Η προσέγγιση, θα πρέπει να είναι ταυτόχρονα top-down και bottom-up, ώστε να προλάβουμε να ανατρέψουμε τα δυσοίωνα σενάρια, για τα οποία μας προειδοποιεί η επιστημονική κοινότητα.

Ποιες διακρίσεις έχετε αποσπάσει μέχρι στιγμής;
Η Dataphoria, ιδρύθηκε πριν από περίπου 2,5 χρόνια, από εμένα και τον Αναστάση Σταμάτη, από την ανάγκη μας να αξιοποιήσουμε τις τεχνικές μας γνώσεις και τις επαγγελματικές μας δεξιότητες σε ένα σκοπό, με θετικό αντίκτυπο για την κοινωνία και το περιβάλλον. Έχοντας αντιληφθεί την αξία που μπορεί να δημιουργήσει η τεχνολογία σε θέματα αειφορίας, αποφασίσαμε να κάνουμε πραγματικότητα το όνειρό μας με τη δημιουργία μιας “data-for-green” επιχείρησης στη χώρα μας.

Από τα πρώτα μας βήματα, στραφήκαμε στην υποστήριξη του οικοσυστήματος καινοτομίας της Ελλάδας, ώστε να πάρουμε εμπειρίες και γνώσεις, που θα βοηθούσαν δύο Μηχανικούς, να στήσουν μια οικονομικά και περιβαλλοντικά βιώσιμη επιχείρηση. Στις αρχές του 2021, φτάσαμε στα ημιτελικά του MIT Enterprise Forum of Greece, ενώ στα τέλη της ίδιας χρονιάς, διακριθήκαμε στο ClimAccelerator BEYOND του EIT Climate-KIC και στο FutureMakers, έναν διαγωνισμό της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Το 2022, αποσπάσαμε την πρώτη θέση στον Πανελλήνιο διαγωνισμό “Sustainability Hackathon”, που συνδιοργανώθηκε από το Κοινωφελές Ίδρυμα Α.Κ. Λασκαρίδης και τη Lidl Hellas, με την τεχνική υποστήριξη της Crowdpolicy. Κάθε διαγωνισμός, κάθε επιταχυντής, μας έφερνε ένα βήμα πιο κοντά στην εξέλιξη του επιχειρηματικού μας μοντέλου και τη δημιουργία μιας οικονομικά βιώσιμης επιχείρησης.

Πώς η ιδέα μετατράπηκε σε βιώσιμη επιχείρηση;
Η δημιουργία μιας επιχείρησης είναι πολλά περισσότερα από μια ιδέα. Είναι οι άνθρωποι που συναντήσαμε στον δρόμο μας και πίστεψαν σε αυτή την ιδέα. Είναι οι συνεργάτες, που ενώσαμε τις δυνάμεις μας, για να κατασκευάσουμε την αξιόπιστη τεχνολογία που θα υποστηρίζει τον σκοπό μας. Και βεβαίως, ακούσαμε προσεκτικά την αγορά και προσαρμόσαμε την ιδέα μας, βάσει των τάσεων και των αναγκών, που εμφανίζονται στον τομέα της βιωσιμότητας. Έτσι, με σκληρή δουλειά, αφοσίωση και συνεχή προσπάθεια, χτίζουμε μια βιώσιμη επιχείρηση, που στοχεύει όχι μόνο στην οικονομική μας επιβίωση, αλλά και στην προώθηση της περιβαλλοντικής βιωσιμότητας και τη δημιουργία θετικού κοινωνικού αντίκτυπου.

Είναι έτοιμες οι επιχειρήσεις στην Ελλάδα να βάλουν την αειφορία στο DNA τους;
Η αειφορία, αποτελεί μεγάλη πρόκληση για τις επιχειρήσεις στην Ελλάδα. Οι οδηγίες από την Ευρωπαϊκή Ένωση, οι νόμοι από τα κράτη και οι προσδοκίες των πολιτών, δημιουργούν ένα πλαίσιο όπου η βιώσιμη ανάπτυξη είναι δεσμευτική και απαραίτητη. Οι επιχειρήσεις, έχουν ξεκινήσει να αντιλαμβάνονται την ανάγκη για αλλαγή και προσαρμογή στις περιβαλλοντικές και κοινωνικές προκλήσεις. Τα επόμενα χρόνια, θα ζήσουμε, μια τεράστια αλλαγή στον τρόπο που παράγουμε, μετακινούμαστε, καταναλώνουμε. Η μετάβαση στην αειφορία, δεν θα είναι απλώς επιλογή, αλλά θα αποτελεί ζήτημα επιβίωσης για τις επιχειρήσεις. Στη Dataphoria, είμαστε εδώ, για να υποστηρίξουμε όλες τις επιχειρήσεις, σε αυτό το περίπλοκο και απαιτητικό ταξίδι, προς τη βιωσιμότητα, με δεδομένα.

Τι σχεδιάζετε για το μέλλον;
Έχοντας αφιερώσει δύο χρόνια σε συνεργασίες με μικρομεσαίες επιχειρήσεις και δήμους, μόλις ολοκληρώσαμε το πρώτο μας Proof of concept, με μια εισηγμένη επιχείρηση, ώστε να προσφέρουμε τις υπηρεσίες μας, αξιοποιώντας πιο περίπλοκες πηγές δεδομένων και προσφέροντας εξειδικευμένα KPIs. Αυτή τη στιγμή, ετοιμαζόμαστε να φέρουμε τη λύση μας στην αγορά των μεγάλων επιχειρήσεων. Ταυτόχρονα, προχωράμε στην αναζήτηση επενδυτών, ώστε να επιταχύνουμε την ανάπτυξή μας και να μεγαλώσουμε γρήγορα τον αντίκτυπό μας. Ξέρουμε ότι δίνουμε μάχη με τον χρόνο, τη μάχη απέναντι στην κλιματική αλλαγή.