Blog

Αναλία Κόκκορη. Partner, People & Purpose Leader  στην Deloitte Ελλάδος

Γιατί έχει σημασία η γυναικεία ηγεσία σήμερα;

Στις μέρες μας, ηγεσία σημαίνει να ξέρεις να πλοηγείσαι στα δύσκολα. Δεν είναι μόνο η οικονομική αβεβαιότητα ή οι σαρωτικές αλλαγές της τεχνολογίας που πρέπει να διαχειριστούμε· είναι και οι ανάγκες των ίδιων των ανθρώπων μας. Σήμερα, οι εργαζόμενοι αναζητούν κάτι βαθύτερο: εμπιστοσύνη, ουσιαστικό σκοπό και μια καθημερινότητα που προστατεύει την ευημερία τους. Σε αυτό το περιβάλλον, η ηγεσία παύει να είναι ζήτημα ιεραρχίας. Γίνεται περισσότερο ζήτημα ενσυναίσθησης, προσαρμοστικότητας και συνεργασίας. Οι γυναίκες συχνά φέρουν αυτά τα χαρακτηριστικά ενστικτωδώς. Ειδικά στην Ελλάδα, οι γυναίκες ισορροπούν εδώ και χρόνια ανάμεσα σε πολλαπλούς ρόλους στη δουλειά, την οικογένεια και τις κοινότητές τους. Όλη αυτή η καθημερινή «άσκηση» χτίζει μια ανθεκτικότητα, συναισθηματική νοημοσύνη και ένα στυλ ηγεσίας που είναι, πάνω απ’ όλα, πολύ ανθρώπινο. Η ανάδειξη των γυναικών στην ηγεσία λοιπόν δεν είναι πλέον μια θεωρητική «συζήτηση για τη διαφορετικότητα», αλλά μια επιχειρησιακή και κοινωνική απαίτηση.

Πώς προσεγγίζει η Deloitte τη γυναικεία ηγεσία και τις ίσες ευκαιρίες;

Στην Deloitte, η ισότητα των φύλων δεν είναι απλώς μια στρατηγική προτεραιότητα, αλλά και κομμάτι της κουλτούρας μας. Έχουμε σημειώσει συνειδητή πρόοδο στην αύξηση της γυναικείας εκπροσώπησης σε ηγετικές θέσεις, ενώ παράλληλα επενδύουμε δυναμικά στην ενδυνάμωση των γυναικών που θα αποτελέσουν τη νέα γενιά ηγετών μας.
Ωστόσο, η εκπροσώπηση από μόνη της δεν αρκεί. Αυτό που έχει πραγματικά σημασία είναι η ίση πρόσβαση: στις ευκαιρίες, την υποστήριξη, τις κρίσιμες αποφάσεις και την ορατότητα. Δουλεύουμε καθημερινά για να σπάσουμε τις προκαταλήψεις και να διασφαλίσουμε ότι η εξέλιξη κάθε ανθρώπου βασίζεται στις δυνατότητες και την απόδοσή του, μακριά από ξεπερασμένες αντιλήψεις.
Ένα εξαιρετικό παράδειγμα είναι η ομάδα SHE Leads, που υποστηρίζει προσωπικά ο CEO μας. Η ομάδα αυτή φέρνει κοντά γυναίκες από όλη την Deloitte για να μοιραστούν εμπειρίες, να χτίσουν δίκτυα και να ενδυναμώσουν η μία την άλλη, δημιουργώντας έναν χώρο όπου κάθε φωνή ακούγεται και κάθε φιλοδοξία υποστηρίζεται. Δεν είναι απλώς ένα πρόγραμμα, είναι ένα κίνημα που βάζει την ενδυνάμωση των γυναικών στην καρδιά της κουλτούρας μας.
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, οι γυναίκες κατέχουν περίπου το 35% των διευθυντικών θέσεων. Στην Ελλάδα, το ποσοστό είναι πιο κοντά στο 30%. Για μένα, αυτό το κενό δεν είναι απλώς ένα στατιστικό στοιχείο, είναι υπενθύμιση του πόσο ταλέντο παραμένει ανεκμετάλλευτο. Σε μια χώρα όπως η Ελλάδα, όπου οι παραδοσιακές αντιλήψεις για την ηγεσία εξακολουθούν να υπάρχουν, είναι απαραίτητο να εστιάζουμε σκόπιμα προς αυτή την κατεύθυνση.

Τι αλλάζει όταν οι γυναίκες βρίσκονται σε θέσεις εξουσίας;

Ο χώρος αλλάζει, κυριολεκτικά και μεταφορικά. Οι συζητήσεις γίνονται πιο συμπεριληπτικές, οι αποφάσεις πιο ισορροπημένες και η ηγεσία πιο ανθρώπινη. Έχω δει γυναίκες ηγέτιδες να φέρνουν σταθερά μια μακροπρόθεσμη προοπτική, ρωτώντας όχι μόνο τι πετυχαίνουμε, αλλά πώς το πετυχαίνουμε και ποιον επηρεάζει.
Τα αποτελέσματα είναι απτά: ισχυρότερη δέσμευση ομάδας, υψηλότερη εμπιστοσύνη και πιο βιώσιμα αποτελέσματα. Εξίσου σημαντικό είναι πως όταν οι γυναίκες βρίσκονται σε ηγετικές θέσεις, γίνονται ορατά πρότυπα, ειδικά για τις νεότερες που ίσως ακόμα αναρωτιούνται αν η ηγεσία είναι πραγματικά «για εκείνες».

Ποιοι συστημικοί παράγοντες υποστηρίζουν την εξέλιξη των γυναικών στην Deloitte;

Η πρόοδος δεν συμβαίνει τυχαία, χρειάζεται σχεδιασμό. Στην Deloitte κάνουμε ακριβώς αυτό. Πρωτοβουλίες όπως το πρόγραμμα Shatter the Glass Ceiling που έχουμε σχεδιάσει, βοηθούν στον εντοπισμό και την ενίσχυση γυναικών με μεγάλες προοπτικές από νωρίς στην καριέρα τους, ενώ το The Boardroom, στο οποίο συμμετέχουμε ενεργά ως οργανισμός, προετοιμάζει έμπειρα στελέχη για τις ευθύνες ενός διοικητικού συμβουλίου. Έχουμε επίσης θεσπίσει δείκτες (KPIs) σχετικούς με το φύλο για τους ηγέτες του οργανισμού, γιατί πιστεύουμε ότι όταν υπάρχει δέσμευση, οδηγούμαστε σε πραγματική αλλαγή.
Ένας ακόμη κρίσιμος παράγοντας για εμάς στην Deloitte είναι η υιοθέτηση ευέλικτων και υβριδικών μοντέλων εργασίας. Στην Ελλάδα, όπου η οικογένεια και η φροντίδα της παραμένουν κεντρικοί πυλώνες της ζωής μας, η ευελιξία επιτρέπει στις γυναίκες να διαπρέπουν επαγγελματικά χωρίς να χρειάζεται να συμβιβαστούν με τις υποχρεώσεις τους εκτός εργασίας. Δεν είναι παραχώρηση, είναι μοχλός απόδοσης.

Έχετε επίσης ξεκινήσει μια πανελλαδική πρωτοβουλία για τις εργαζόμενες γυναίκες στην Ελλάδα. Γιατί ήταν σημαντικό αυτό;

Μία από τις πιο σημαντικές μας πρωτοβουλίες ήταν η HerWork HerVoice – μια πανελλαδική έρευνα που καταγράφει τις πραγματικές εμπειρίες των εργαζόμενων γυναικών στην Ελλάδα, την οποία θα δημοσιεύσουμε σύντομα.
Το κάναμε επειδή πραγματικά μας ενδιαφέρει το τι έχουν να πουν οι γυναίκες. Αντί να υποθέτουμε ότι γνωρίζουμε τις απαντήσεις, επιλέξαμε να ακούσουμε. Το να δίνεις φωνή – ανοιχτά, ειλικρινά και σε μεγάλη κλίμακα – είναι, πιστεύω, ένας ισχυρός καταλύτης για αλλαγή.
Τα πρώτα ευρήματα από 1.184 συμμετέχουσες δείχνουν ότι η εργασιακή εμπειρία των γυναικών στην Ελλάδα είναι γενικά θετική: η πλειοψηφία (58%) δηλώνει ικανοποίηση ή ουδετερότητα (25%). Αυτό που βλέπουμε είναι ότι η εργασιακή ικανοποίηση δεν είναι κάτι στατικό, αλλά αλλάζει ανάλογα με τη φάση ζωής και την καριέρα κάθε γυναίκας. Η έρευνα επιβεβαιώνει ότι οι μεμονωμένες πρωτοβουλίες δεν αρκούν. Χρειαζόμαστε μια διαρκή στρατηγική που θα στηρίζει τη γυναίκα σε κάθε της βήμα.

Κοιτώντας μπροστά, ποιος είναι ο ευρύτερος αντίκτυπος των γυναικών σε θέσεις ηγεσίας;
Όταν οι γυναίκες ανεβαίνουν, οι οργανισμοί, αλλά και οι κοινωνίες, προοδεύουν. Βλέπουμε υγιέστερες κουλτούρες, πιο ηθικές αποφάσεις και ηγεσία που αντανακλά την πραγματική ζωή.
Η ελπίδα μου είναι ότι κάποια μέρα θα σταματήσουμε να μιλάμε για «γυναίκες στην ηγεσία» ως ξεχωριστό θέμα. Μέχρι τότε, συνεχίζουμε «να σπάμε τα γυάλινα ταβάνια» – αλλά πιο σημαντικό, επαναπροσδιορίζουμε τον χώρο, ώστε η ηγεσία να ανήκει πραγματικά σε όλους.

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΗ ΦΩΤΕΙΝΗ ΝΑΣΣΟΥ

Η καθημερινότητά της αποτελεί κομμάτι ενός ανδροκρατούμενου – για τα στερεότυπα – περιβάλλοντος. Και όμως, όχι μόνο «δεν μασάει» αλλά ξεχωρίζει και διαπρέπει για την κατάρτιση και τον επαγγελματισμό της.

«Τα πάντα είναι πιθανά μέσα από σκληρή δουλειά» τονίζει και επιβεβαιώνει τη ρήση πως «ο χαρακτήρας σου, είναι η μοίρα σου»
Ασχολείται με την ανάλυση και τον σχεδιασμό mobile εφαρμογών και digital προϊόντων.

Κατά τη διάρκεια των σπουδών της, ήταν σχεδόν η μόνη γυναίκα στο έτος της που σπούδαζε Computer Science και αργότερα Mobile Computing.
Στα 19 της μαζί με τον Λεωνίδα Κανελλόπουλο, ιδρύουν μία software solution company την SimpleApps η οποία ξεκίνησε ως μία φοιτητική ιδέα και σήμερα αποτελεί ένα από τα πιο πολυβραβευμένα mobile και digital marketing agency, που συνεργάζεται με κάποια από τα πιο δημοφιλή brands στην Ελλάδα.
Οι υπηρεσίες της εταιρίας έχουν διακριθεί με περισσότερα από 18 βραβεία καινοτομίας, design και επιχειρηματικότητας παγκοσμίως. Έχει εκπροσωπήσει την Ελλάδα στο Global Entrepreneurship Summit 2016 (GES) που διοργανώθηκε στο San Francisco, συμμετείχε ως Role Model στην καμπάνια #WomenChangingGreece που διοργάνωσε η Πρεσβεία της Αμερικής στην Ελλάδα, ενώ έχω συμπεριληφθεί δύο φορές στην λίστα 40under40 του Fortune.

Συχνά συμμετέχει ως ομιλήτρια σε startup διαγωνισμούς, ομιλίες και events σχετικά με την επιχειρηματικότητα, τις γυναίκες στην τεχνολογία, ενώ διοργανώνει hands-on workshops για digital/mobile product design, UI/UX και mobile marketing. Είναι συν-διοργανώτρια των δράσεων GDG Athens (Google Developers Group Athens) and WTM Greece (Women Techmakers)
Όταν δεν την βρίσκεις μπροστά από μία οθόνη υπολογιστή στο γραφείο …θα την βρεις πάλι κάπου εκεί, καθώς ένα από τα αγαπημένα της hobby είναι τα video games.

Είναι gadgetάκιας, εξαντλεί τη δημιουργικότητά της «παίζοντας» LEGO και είναι «νυχτοπούλι».
Σήμερα μας καλεί να μπούμε στον ψηφιακό κόσμο μαζί της και να ξεκλειδώσουμε ατελείωτες δυνατότητες.

Πως ξεκίνησε το επιχειρηματικό σας ταξίδι κατά την διάρκεια των σπουδών σας και η ίδρυση της πολυβραβευμένης πια εταιρίας, SimpleApps;

Το επιχειρηματικό μου ταξίδι ξεκίνησε από τα φοιτητικά μου χρόνια, μέσα από τη συμμετοχή μου σε διαγωνισμούς νεανικής επιχειρηματικότητας και καινοτομίας. Εκεί κατάλαβα ότι η Πληροφορική και η επιχειρηματικότητα έχουν κοινή αφετηρία: μια ιδέα που ξεκινά από το χαρτί και, μέσα από σχεδιασμό και υλοποίηση, μετατρέπεται σε επιχειρηματική πράξη. Αυτή η διαπίστωση με οδήγησε φυσικά στη δημιουργία της SimpleApps.

Ποια ήταν η αρχική ιδέα, το κίνητρο και πως εξελίσσεται;

Η αρχική ιδέα ήταν το tourismart, μια all-in-one mobile και IoT λύση για ξενοδοχεία, με στόχο να εξελίξει έναν από τους πιο δυναμικούς κλάδους στη χώρα μας. Η ιδέα έχει διακριθεί σε διαγωνισμούς νεανικής επιχειρηματικότητας, συμμετείχε στο incubation πρόγραμμα egg της Eurobank και κέρδισε τον τίτλο Best IoT Business Solution in Greece στο Business Wall of Fame της Deutsche Telekom AG.

Τι ακριβώς κάνει η εταιρεία, ακολουθείτε μια πατέντα ή προσαρμόζεστε στις απαιτήσεις του πελάτη σε κάθε περίπτωση; Που απευθύνεστε;

Η SimpleApps αποτελεί σήμερα ένα από τα πιο πολυβραβευμένα mobile app agencies στην Ελλάδα, με περισσότερα από 15 awards σε καινοτομία και design. Αναπτύσσουμε mobile εφαρμογές και digital προϊόντα τόσο εσωτερικά όσο και για μεγάλα brands, όπως η COSMOTE, Ant1 Music κ.α. Δίνουμε ιδιαίτερη έμφαση στο user experience, προσαρμόζοντας κάθε προϊόν στις ανάγκες των χρηστών και στα σύγχρονα trends της αγοράς.

Βρήκατε εμπόδια στην υλοποίηση των εφαρμογών σας και στην επικράτηση της εταιρείας σας στην αγορά;

Ο κλάδος της τεχνολογίας εξελίσσεται με ταχύτατους ρυθμούς και είναι ιδιαίτερα ανταγωνιστικός. Παρ’ όλα αυτά, η προσήλωσή μας στην ποιότητα, στον σωστό σχεδιασμό και στο user experience, σε συνδυασμό με τις διακρίσεις που έχουμε λάβει και τη συνέπεια στο όραμά μας, συνέβαλαν ουσιαστικά στην επαγγελματική μας εξέλιξη και στην εδραίωση της εταιρείας στην αγορά. Πιστεύουμε ότι η επιτυχία ενός digital προϊόντος δεν βασίζεται μόνο στην τεχνολογία, αλλά στο πόσο ουσιαστικά εξυπηρετεί τις ανάγκες των χρηστών του.

Γιατί είναι λίγες οι γυναίκες στο ελληνικό Startup οικοσύστημα και επίσης λίγες οι γυναίκες co-Founders ή γυναίκες developers / designers;

Σε παγκόσμιο επίπεδο, μόνο το 18% των γυναικών σπουδάζουν Πληροφορική και λιγότερο από το 5% κατέχουν ηγετικές θέσεις στον tech κλάδο. Ένας βασικός λόγος είναι τα στερεότυπα που παρουσιάζουν τον κλάδο ως αντροκρατούμενο και «nerdy». Στην πραγματικότητα, δεν υπάρχει τίποτα πιο δημιουργικό από το να βλέπεις μια ιδέα να εξελίσσεται σε προϊόν με χρήστες σε όλο τον κόσμο. Παράλληλα, δεν μπορούμε να σχεδιάζουμε επιτυχημένα tech προϊόντα χωρίς το feedback σχεδόν του 50% των τελικών χρηστών, επομένως χρειαζόμαστε περισσότερες γυναίκες στον σχεδιασμό αντίστοιχων λύσεων. Η διαφορετικότητα δεν είναι τάση· είναι προϋπόθεση για καλύτερα και πιο ανθρωποκεντρικά προϊόντα.

Σας αμφισβήτησαν επειδή είστε γυναίκα;

Όχι, δεν ένιωσα να αμφισβητούμαι λόγω φύλου. Περισσότερο βίωσα αμφισβήτηση λόγω νεαρής ηλικίας, κάτι που αντιμετώπισα αποδεικνύοντας τις δυνατότητές μου μέσα τη συνέπεια στον επαγγελματικό μου ρόλο.

Στην καθημερινότητά της ασχολείστε με την ανάλυση και τον σχεδιασμό mobile εφαρμογών και digital προϊόντων. Αυτό θέλατε πάντα να κάνετε; Πως βλέπετε την εξέλιξη σας σε 10 χρόνια;

Υπάρχει συχνά το δίλημμα αν πρέπει να κάνεις το hobby σου επάγγελμα ή αν έτσι κινδυνεύεις να το χάσεις. Εγώ επέλεξα συνειδητά να ασχοληθώ επαγγελματικά με κάτι που μου επιτρέπει – να αφιερώνω πολλές ώρες – όπως απαιτείται – με χαμόγελο και είναι στα άμεσα ενδιαφέροντά μου. Αυτή η επιλογή λειτούργησε ως καταλύτης για την επαγγελματική μου εξέλιξη. Σε δέκα χρόνια, φαντάζομαι τον εαυτό μου σε έναν πιο στρατηγικό και διοικητικό ρόλο. Σε έναν κλάδο που εξελίσσεται διαρκώς, δεν μπορούμε να παραμένουμε στάσιμοι. Η εξέλιξη είναι αναπόσπαστο μέρος της πορείας μας.

Είστε Ambassador του Women Techmakers Greece. Ποιος είναι ο στόχος; Αυξάνεται ο αριθμός των γυναικών στον χώρο της τεχνολογίας;

Το Women Techmakers Greece είναι μια πρωτοβουλία της Google που στοχεύει στην ενδυνάμωση των γυναικών στην τεχνολογία μέσω κοινοτήτων και δικτύωσης. Παρότι γίνονται προσπάθειες, τα ποσοστά παραμένουν χαμηλά. Πιστεύω ότι η αλλαγή ξεκινά από τα παιδιά και τη νέα γενιά, που έχει μεγαλώσει μέσα στην τεχνολογία και είναι πιο δεκτικά να γνωρίσουν την επιστήμη της Πληροφορικής – που κρύβεται πίσω από όλες τις τελευταίες τεχνολογικές εξελίξεις που αλλάζουν την καθημερινότητά μας.

Έχει όριο ηλικίας η συμμετοχή των γυναικών στην τεχνολογία και την καινοτομία; Μπορούν γυναίκες – με τη δική σας βοήθεια, να έχουν πρόσβαση σε μια παγκόσμια κοινότητα και στις δυνατότητες χρηματοδότησης που υπάρχουν, προκειμένου να συμμετέχουν δυναμικότερα στον τομέα της καινοτομίας;

Δεν θεωρώ ότι υπάρχει όριο – πρόκειται για έναν κλάδο που εξελίσσεται διαρκώς και απαιτεί συνεχή μάθηση και προσαρμογή από όλους τους επαγγελματίες, ανεξαρτήτως φύλου ή ηλικίας. Μέσα από πρωτοβουλίες όπως το Women Techmakers Greece, αλλά και αντίστοιχες δράσεις σε διεθνές και τοπικό επίπεδο, οι γυναίκες μπορούν να αποκτήσουν πρόσβαση σε κοινότητες, δίκτυα, γνώση και ευκαιρίες. Υπάρχουν σήμερα πολλές πρωτοβουλίες που εστιάζουν τόσο στην καινοτομία όσο και στην επιχειρηματικότητα, προσφέροντας mentoring, networking και δυνατότητες χρηματοδότησης. Ο ρόλος αυτών των κοινοτήτων είναι καθοριστικός, γιατί βοηθούν τις γυναίκες να αισθανθούν ότι ανήκουν, να ανταλλάξουν εμπειρίες και να συμμετέχουν πιο ενεργά στο οικοσύστημα. Όσο ενισχύεται η πρόσβαση στη γνώση και στα δίκτυα, τόσο περισσότερες γυναίκες μπορούν να διεκδικήσουν ουσιαστικά τη θέση τους στον χώρο της τεχνολογίας και της καινοτομίας.

Η ζωή σας είναι μπροστά από μία οθόνη υπολογιστή ή τον ελεύθερο χρόνο σας «παίζεται» LEGO;

Αν και περνώ πολλές ώρες μπροστά από την οθόνη, πάντα βρίσκω λίγο χρόνο για να δημιουργώ κάτι από το μηδέν εκτός αυτής, παίζοντας με LEGO. Είναι ένας διαφορετικός τρόπος δημιουργίας και αποσυμπίεσης, μακριά από τον ψηφιακό κόσμο.

Όταν κλείνετε τα μάτια σας τι ονειρεύεστε;

Έναν κόσμο όπου η τεχνολογία και τάσεις όπως το AI δεν αντικαθιστούν τον άνθρωπο, αλλά τον ενισχύουν: αναλύουν δεδομένα, προσφέρουν ουσιαστικά insights και μας δίνουν περισσότερο χρόνο για ανθρωποκεντρικές συζητήσεις και τη δημιουργία καλύτερων προϊόντων και υπηρεσιών.

Συνέντευξη στην Ζέτα Τζιώτη

Η πορεία της Christina Kitsos δεν περιορίζεται σε μια επιτυχημένη πολιτική διαδρομή στη Γενεύη. Αποτυπώνει μια σύγχρονη σύνδεση δύο χωρών με βαθιές ιστορικές και ανθρώπινες γέφυρες. Γεννημένη στην Ελβετία και κάτοχος διπλής υπηκοότητας, μεγάλωσε με την Ελλάδα παρούσα στην καθημερινότητά της. Η μητέρα της, Θεσσαλονικιά με ρίζες στην Ανατολική Θράκη και την Κωνσταντινούπολη, και ο πατέρας της, από την Έδεσσα με καταγωγή από τη Μακεδονία και την Ίμβρο, μετέφεραν στο οικογενειακό της περιβάλλον μνήμες, αφηγήσεις και αξίες που ξεπερνούσαν τα γεωγραφικά σύνορα. Έτσι, η ελληνική της κληρονομιά δεν αποτέλεσε απλώς στοιχείο καταγωγής, αλλά ζωντανό βίωμα που συνέβαλε ουσιαστικά στη διαμόρφωση της προσωπικότητάς της.
Η διαδρομή της στη δημόσια ζωή δεν είναι απλώς μια πολιτική πορεία. Είναι η συνέχεια μιας βαθιάς πολιτισμικής κληρονομιάς που συνδέει την έννοια της κοινότητας με την αλληλεγγύη και τη συλλογική ευθύνη. Από την εφηβεία της ακόμη, όταν σε ηλικία μόλις 13 ετών εντάχθηκε στο Κοινοβούλιο των Νέων, μέχρι την εκλογή της ως Συμβούλου Διοίκησης της Πόλης της Γενεύης το 2020 και την ανάληψη του αξιώματος της Δημάρχου το 2024 – στο πλαίσιο της ετήσιας εναλλαγής των πέντε μελών της εκτελεστικής κυβέρνησης – η Christina Kitsos υπηρετεί με συνέπεια το όραμα μιας κοινωνίας δίκαιης, ανοιχτής και συμπεριληπτικής.

Ωστόσο, πίσω από τους θεσμικούς τίτλους και τις πολιτικές ευθύνες, παραμένει μια Ελληνίδα της διασποράς που τιμά τις ρίζες της και φέρει στην ευρωπαϊκή δημόσια σφαίρα το ήθος και την ανθρωπιστική παράδοση της ελληνικής κληρονομιάς. Εκλεγμένη από το 2020 στην πενταμελή Εκτελεστική Αρχή της Πόλης της Γενεύης, με αρμοδιότητα την κοινωνική συνοχή και την αλληλεγγύη, κινείται στον πυρήνα των κοινωνικών πολιτικών, εκεί όπου οι ανισότητες, τα ζητήματα φύλου και η προστασία των ευάλωτων δεν είναι θεωρία, αλλά καθημερινή διαχείριση.
Ως γυναίκα σε θέση εξουσίας, σε έναν χώρο που παραμένει απαιτητικός και συχνά άνισος, έχει βιώσει από κοντά τα στερεότυπα που συνοδεύουν τη γυναικεία παρουσία στη δημόσια ζωή. Η ανάγκη διαρκούς απόδειξης επάρκειας, ο σχολιασμός της εικόνας, οι ερωτήσεις για την προσωπική ζωή που σπανίως τίθενται σε άνδρες πολιτικούς, συνθέτουν ένα τοπίο γνώριμο για πολλές γυναίκες της πολιτικής. Η δική της στάση όμως δεν υπήρξε αμυντική. Αντιθέτως, επένδυσε στη θεσμική συνέπεια και στη διεκδίκηση χώρου με όρους ουσίας. Δεν οικοδόμησε το προφίλ της πάνω στην αντιπαράθεση, αλλά επένδυσε στη θεσμική δουλειά, στη διοικητική επάρκεια και σε μια πολιτική αντίληψη που τοποθετεί στο επίκεντρο την κοινωνική δικαιοσύνη.
Στη συνέντευξή μας μιλά για την αυτοπεποίθηση ως πολιτικό εργαλείο, για τη συλλογική ενδυνάμωση ως προϋπόθεση ισότητας και για την αδήριτη ανάγκη να σπάσουν τα αόρατα όρια που εξακολουθούν να περιορίζουν τις γυναίκες.

Η Kitsos ανήκει σε εκείνη τη γενιά της ελληνικής διασποράς που δεν αντιμετωπίζει την καταγωγή ως διακοσμητικό στοιχείο, αλλά ως ζωντανό κομμάτι της δημόσιας παρουσίας της. Η Γενεύη, άλλωστε, δεν είναι μια ουδέτερη πόλη ως προς την ελληνική ιστορία. Υπήρξε τόπος δράσης του Ιωάννη Καποδίστρια, ο οποίος συνέβαλε καθοριστικά στη διαμόρφωση της ελβετικής ουδετερότητας πριν επιστρέψει για να αναλάβει τη διακυβέρνηση της νεοσύστατης Ελλάδας από την Κέρκυρα, τη γενέτειρά του, έως το Ναύπλιο και την Αίγινα, πόλεις – σταθμούς του πρώτου ελληνικού κράτους.

Η Christina Kitsos εκπροσωπεί ένα μοντέλο σύγχρονης ηγεσίας όπου η γυναικεία εμπειρία, η πολιτισμική μνήμη και η δημόσια ευθύνη δεν λειτουργούν ανταγωνιστικά, αλλά συμπληρωματικά. Και ίσως αυτό να είναι το πιο ουσιαστικό της μήνυμα σε μια εποχή που αναζητά νέες ισορροπίες, υπενθυμίζοντας πως η ταυτότητα δεν είναι βάρος αλλά δύναμη και πως η ιστορία μπορεί να λειτουργήσει ως πυξίδα ευθύνης για το παρόν και το μέλλον.

Ποια ήταν η δυσκολία για μια γυναίκα όπως εσείς να εμπλακεί στην πολιτική μιας άλλης χώρας; Ποιες προκλήσεις αντιμετωπίσατε στην αρχή της πολιτικής σας σταδιοδρομίας;
Το γεγονός ότι είμαι γυναίκα και σοσιαλίστρια θα μπορούσε να έχει προκαλέσει περισσότερες δυσκολίες από το ότι είμαι ελληνικής καταγωγής! Η Γενεύη είναι μια πόλη που αποτελείται από περισσότερες από 190 εθνικότητες με πολύ διαφορετικές διαδρομές. Ο πλούτος και η ταυτότητά της εδράζονται στη συμβολή των διαφορετικών μεταναστευτικών ρευμάτων εδώ και πάνω από πέντε αιώνες. Όσο για την Ελλάδα, απολαμβάνει στην Ελβετία ιδιαίτερα θετική απήχηση, χάρη στον πολιτισμό, την ιστορία, τη φιλοξενία της και το μοναδικό της φως.

Ποιες είναι οι μεγαλύτερες δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες στην πολιτική και πώς θα μπορούσε να βελτιωθεί η κατάσταση σε διεθνές επίπεδο;

Οι γυναίκες στην πολιτική εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν εμπόδια. Οι διακρίσεις και τα στερεότυπα παραμένουν παρόντα. Συχνά, για παράδειγμα, η συζήτηση μετατοπίζεται στην εξωτερική μας εμφάνιση ή στον τρόπο που ντυνόμαστε. Θυμάμαι ένα περιστατικό: στη μέση μιας πολιτικής αντιπαράθεσης, κάποιος αναφέρθηκε στο «όμορφο χαμόγελό» μου. Πρόκειται για έναν τυπικό τρόπο να σε περιορίσουν σε έναν ρόλο και να επιχειρήσουν να σε αποδυναμώσουν, εις βάρος των πεποιθήσεων και των ικανοτήτων σου.
Οι αντιστάσεις σχετίζονται επίσης με τις κοινωνικές αναπαραστάσεις της εξουσίας. Είναι δυσκολότερο για ορισμένους να αποδεχθούν μια γυναίκα σε θέση ισχύος απ’ ό,τι έναν άνδρα, διότι αυτό ανατρέπει τα παραδοσιακά πρότυπα ανδρισμού. Κάτι ανάλογο συμβαίνει όταν μια γυναίκα κερδίζει περισσότερα χρήματα από τον σύντροφό της.
Η συμφιλίωση πολιτικής δέσμευσης, επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής αποτελεί ακόμη μια μεγάλη πρόκληση. Οι δημόσιες πολιτικές, ιδίως στην Ελβετία, παραμένουν ανεπαρκείς για τη στήριξη των οικογενειών και των γυναικών, ιδιαίτερα μετά τη μητρότητα. Η άνιση κατανομή των οικιακών ευθυνών εξακολουθεί να επιβαρύνει κυρίως τις γυναίκες, όπως και οι μισθολογικές ανισότητες.
Τα μέσα ενημέρωσης διαδραματίζουν επίσης ρόλο. Σπάνια ρωτούν έναν άνδρα πώς καταφέρνει να συνδυάσει την οικογενειακή ζωή με την άσκηση της εξουσίας, ενώ από τις γυναίκες ζητείται διαρκώς να απολογούνται.
Τέλος, οι σεξιστικές και σεξουαλικές βίες επιμένουν. Μας υπενθυμίζουν ότι δεν αρκεί να σπάσει η σιωπή αλλά απαιτούνται ουσιαστικά μέτρα πρόληψης και προστασίας των κοριτσιών και των γυναικών.

Ποιο είναι το ποσοστό των γυναικών που κατέχουν αντίστοιχες θέσεις με τους άνδρες στη Γενεύη ή στην Ελβετία; Παρατηρείτε πρωτοβουλίες που συμβάλλουν στην ισότητα των φύλων στην πολιτική;

Στην Πόλη της Γενεύης η κατάσταση είναι εξαιρετική, καθώς τέσσερις γυναίκες συμμετέχουν στην πενταμελή Εκτελεστική Αρχή. Σε εθνικό επίπεδο, οι γυναίκες καταλαμβάνουν λίγο περισσότερο από το ένα τρίτο των εδρών στο Κοινοβούλιο, ποσοστό που υπολείπεται της ισοτιμίας αλλά συνιστά σημαντική πρόοδο σε σύγκριση με τις προηγούμενες δεκαετίες.
Δύο γυναίκες πολιτικοί από τη Γενεύη, η Ruth Dreifuss και η Micheline Calmy-Rey, ανέλαβαν μάλιστα το ύπατο αξίωμα της χώρας, την Προεδρία της Συνομοσπονδίας.
Παρότι η Γενεύη διακρίνεται ως προς την εκπροσώπηση των γυναικών, οι ανισότητες παραμένουν. Στην Ελβετία αναπτύσσονται αρκετές πρωτοβουλίες που συμβάλλουν στη βελτίωση της κατάστασης. Θα ανέφερα το Κίνημα της Γυναικείας Απεργίας. Κάθε 14 Ιουνίου, σε ανάμνηση της πρώτης γυναικείας απεργίας που πραγματοποιήθηκε το 1991, κινητοποιεί δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους σε όλη τη χώρα. Έχει εξελιχθεί σε μια σημαντική στιγμή ευαισθητοποίησης, ανταλλαγής απόψεων αλλά και αγώνα για την ουσιαστική ισότητα.
Παράλληλα, οι μεταρρυθμίσεις του νομικού πλαισίου έχουν ενισχύσει την προστασία των δικαιωμάτων των γυναικών στην Ελβετία, ιδίως σε ό,τι αφορά τη συναίνεση και τη μεταχείριση των θυμάτων από το δικαστικό σύστημα.

Ποια θεωρείτε ότι είναι η πιο αποτελεσματική στρατηγική για την ενδυνάμωση των γυναικών στην κοινωνία, ιδίως σε θέσεις εξουσίας.

Κατά τη γνώμη μου, για να ξεπεραστούν οι μηχανισμοί λογοκρισίας και αυτολογοκρισίας που συχνά περιορίζουν τις γυναίκες, μία από τις αποτελεσματικότερες στρατηγικές είναι η ενίσχυση της αυτοπεποίθησης. Αυτή καθορίζει την ικανότητα να παίρνει κανείς τον λόγο, να τοποθετείται ως νομιμοποιημένος συνομιλητής, να αναλαμβάνει ευθύνες και να οραματίζεται τον εαυτό του σε ρόλους λήψης αποφάσεων. Η αυτοπεποίθηση αυτή δεν αφορά μόνο το άτομο. Χτίζεται συλλογικά, μέσα από περιβάλλοντα που ενθαρρύνουν, αναγνωρίζουν και αναδεικνύουν τις δεξιότητες των κοριτσιών και των γυναικών από νεαρή ηλικία. Η προβολή γυναικείων προτύπων, η εκπαίδευση και τα δίκτυα υποστήριξης διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο.

Ποιες δράσεις ή πολιτικές θα θέλατε να προωθήσετε για την ενίσχυση των δικαιωμάτων των γυναικών στην Ελβετία αλλά και διεθνώς.

Υποστηρίζω δράσεις που ανταποκρίνονται σε αιτήματα, τα οποία οι γυναίκες διατυπώνουν εδώ και δεκαετίες: ίση αμοιβή για ίσες δεξιότητες, ισχυρή κοινωνική προστασία, καθολική πρόσβαση στη Δικαιοσύνη.
Μια ολοκληρωμένη οικογενειακή πολιτική αποτελεί θεμελιώδη πυλώνα. Για παράδειγμα, στην Ελβετία οι γυναίκες δικαιούνται 16 εβδομάδες άδειας μητρότητας και οι άνδρες δύο εβδομάδες άδειας πατρότητας. Η καθιέρωση μιας ουσιαστικής γονικής άδειας, ισότιμα κατανεμημένης μεταξύ των δύο γονέων, θα περιόριζε τις επαγγελματικές ανισότητες που συνδέονται με τη μητρότητα, θα ενίσχυε τη δίκαιη κατανομή των οικογενειακών ευθυνών και θα βελτίωνε συνολικά την ποιότητα ζωής των οικογενειών.
Η καταπολέμηση των μισθολογικών ανισοτήτων πρέπει επίσης να ενισχυθεί, μέσω αποτελεσματικότερων μηχανισμών ελέγχου, μισθολογικής διαφάνειας και αποτρεπτικών κυρώσεων όταν διαπιστώνονται αδικαιολόγητες αποκλίσεις. Παράλληλα, είναι αναγκαίο να αναβαθμιστούν τα επαγγέλματα στα οποία κυριαρχούν οι γυναίκες, ιδίως εκείνα της φροντίδας, που είναι ζωτικής σημασίας για τις κοινωνίες μας αλλά συχνά παραμένουν υποτιμημένα και επισφαλή.
Η καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών αποτελεί επίσης μείζον ζήτημα. Είναι κρίσιμο να αντιμετωπιστεί η ατιμωρησία, να ενισχυθεί η πρόληψη, να βελτιωθεί η υποστήριξη των θυμάτων και να διασφαλιστεί η αποτελεσματική δικαστική προστασία, τόσο σε εθνικό όσο και σε διεθνές επίπεδο.
Τέλος, η εκπαίδευση στην ισότητα από νεαρή ηλικία είναι καθοριστικός μοχλός για τη μακροπρόθεσμη αλλαγή νοοτροπιών. Αποδομώντας τα έμφυλα στερεότυπα και προωθώντας τον σεβασμό, την ισότητα και τη διαφορετικότητα, προετοιμάζουμε τις επόμενες γενιές για πιο δίκαιες και ισορροπημένες σχέσεις.

Ποια είναι η προσωπική σας εμπειρία ως γυναίκα σε θέση ηγεσίας; Πώς τη διαχειρίζεστε και ποια συμβουλή θα δίνατε σε νέες γυναίκες που επιθυμούν να ακολουθήσουν τον ίδιο δρόμο;

Το να νιώθει κανείς ότι στηρίζεται, ότι περιβάλλεται από ανθρώπους εμπιστοσύνης, είναι καθοριστικό για να αντέξει στον χρόνο, να λαμβάνει αποφάσεις με νηφαλιότητα και να μη μένει απομονωμένος μπροστά στις ευθύνες.
Έχω επίσης μάθει πόσο σημαντικό είναι να μην εγκλωβίζεται κάποιος στους ρόλους που η κοινωνία εξακολουθεί να αποδίδει στις γυναίκες. Αυτό σημαίνει, ορισμένες φορές, να μη δίνει απάντηση σε ερωτήσεις που αφορούν την ιδιωτική ζωή ή που δεν θα είχαν τεθεί σε έναν άνδρα στην ίδια θέση. Απαιτείται απόσταση και επίγνωση των μηχανισμών που λειτουργούν.
Η προστασία της προσωπικής ζωής αποτελεί μέρος αυτής της ισορροπίας. Είναι ουσιώδες να τίθενται σαφή όρια ανάμεσα στον δημόσιο και τον ιδιωτικό χώρο, ιδίως στην εποχή των κοινωνικών δικτύων, ώστε να διασφαλίζεται η συγκέντρωση στο δημόσιο έργο.
Η συμβουλή μου προς τις νέες γυναίκες είναι να μην επιβάλλουν οι ίδιες στον εαυτό τους περιορισμούς. Οι κοινωνικές πιέσεις μπορεί να οδηγήσουν στην αμφισβήτηση της νομιμοποίησης ή στην αίσθηση ότι «δεν θα τα καταφέρουν». Είναι σημαντικό να μην εσωτερικεύουν αυτά τα εμπόδια, να πιστεύουν στις δυνατότητές τους και να διεκδικούν τη θέση τους χωρίς να απαρνούνται αυτό που είναι.