Αθηνά Ματέκοβιτς Νταλαμάγκα MD, PhD
Δερματολόγος – Αφροδισιολόγος
Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ
Mydermatology – κλινική, LASER,
αισθητική δερματολογία
www.mydermatology.gr
amd@mydermatology.gr
@athina.matekovits
Ως δερματολόγος, σχεδόν καθημερινά έρχομαι αντιμέτωπη με τις ακόλουθες ερωτήσεις που αφορούν στην τριχόπτωση:
«Ιατρέ, μου πέφτουν τα μαλλιά. Έχετε καμία βιταμίνη να μου συστήσετε?» ή «Ιατρέ, χάνω τα μαλλιά μου και φοβάμαι μη μείνω φαλακρή».
Η αλήθεια είναι, ότι πολύ σπάνια η τριχόπτωση εξελίσσεται τόσο ραγδαία, ώστε να οδηγήσει σε γενικευμένη απώλεια των μαλλιών. Ωστόσο, ακόμη και η σταδιακή μείωση στην πυκνότητα και στον όγκο των μαλλιών, επιφέρει σημαντική ψυχολογική επιβάρυνση στους πάσχοντες, μείωση της αυτοεκτίμησης, δυσκολίες στην προσωπική και επαγγελματική τους ζωή, ακόμη και κατάθλιψη. Από την άλλη όμως, η τριχόπτωση, δεν θεραπεύεται μόνο με μία «βιταμίνη».
Η απώλεια τριχών, είναι ένα φαινόμενο, που παρατηρείται τόσο σε φυσιολογικές όσο και σε παθολογικές καταστάσεις.
Το να χάνουμε έως και 100 τρίχες την ημέρα θεωρείται φυσιολογικό, διότι οι τρίχες μας συνεχώς ανανεώνονται. Κατά καιρούς, αυτή η ανανέωση είναι πιο μαζική, όπως συμβαίνει στην εποχιακή τριχόπτωση (άνοιξη και φθινόπωρο) αλλά ακόμη και αυτή, δε θεωρείται νόσημα, καθώς δεν επηρεάζεται σημαντικά ο κύκλος ζωής της τρίχας, απλά οι παλιές τρίχες αντικαθίστανται από νέες.
Η παθολογική τριχόπτωση, αναφέρεται στην ιατρική ορολογία, ως αλωπεκία και μπορεί να προκληθεί από ποικίλα αίτια, όπως συστηματικά νοσήματα, φλεγμονώδεις δερματοπάθειες, ορμονικές διαταραχές, στερητικές δίαιτες, κλπ. Οι περισσότερες μορφές τριχόπτωσης είναι αναστρέψιμες, ωστόσο σε ορισμένες περιπτώσεις, η απώλεια των μαλλιών είναι μόνιμη, όπως συμβαίνει στις ουλωτικές αλωπεκίες.
Η τριχόπτωση δεν είναι μόνο προνόμιο των αντρών. Μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία, και στα δύο φύλα.
Ειδικότερα, όσον αφορά στις γυναίκες, οι συχνότερες μορφές τριχόπτωσης είναι οι ακόλουθες:
Τελογενής τριχόρροια – εμφανίζεται περίπου τρείς μήνες μετά από έντονα στρεσογόνες καταστάσεις – ψυχικές και/ή σωματικές (πχ κάποιο μεγάλο χειρουργείο, ένας τοκετός, ένας χωρισμός), κάποια εμπύρετη ασθένεια (πχ Covid -19), εξαντλητικές δίαιτες, παθήσεις θυρεοειδούς, κλιμακτήριος, λήψη ή διακοπή συγκεκριμένων φαρμάκων
Ανδρογενετικού τύπου αλωπεκία – πρόκειται για κληρονομική μορφή τριχόπτωσης, κατά την οποία οι τρίχες εξασθενούν σταδιακά και μπορεί να σχηματιστεί φαλάκρα
Πρόσθια ινωτική αλωπεκία – η απώλεια των τριχών εντοπίζεται στην παρυφή του τριχωτού, κατά κανόνα στο μέτωπο και στους κροτάφους, η γραμμή των μαλλιών υποχωρεί μόνιμα, και ενίοτε συνοδεύεται από απώλεια των φρυδιών ή/και των τριχών του σώματος
Γυροειδής αλωπεκία – η πιο συνήθης μορφή της, εμφανίζεται ως μία στρογγυλή εντελώς άτριχη περιοχή στο τριχωτό. Οφείλεται σε ανοσολογική αντίδραση του οργανισμού έναντι των τριχοθυλακίων. Συνήθως είναι αναστρέψιμη. Ωστόσο, οι γενικευμένες μορφές είναι πιο επίμονες και ανθεκτικές στη θεραπεία.
Αλωπεκία έλξης – είναι η απώλεια των τριχών, σε περιπτώσεις που τα μαλλιά δένονται σε σφιχτές κοτσίδες και οι τρίχες υφίστανται καθημερινή παρατεταμένη έλξη. Αρχικά αναστρέψιμη, μπορεί όμως να οδηγήσει σε μόνιμη αραίωση των μαλλιών.
Τριχοτιλλομανία – είναι μία σοβαρή ψυχαναγκαστική διαταραχή, κατά την οποία το άτομο τραβάει συνέχεια και αποσπάει τις τρίχες, σε συγκεκριμένες περιοχές του τριχωτού, με αποτέλεσμα αυτά τα σημεία να εμφανίζονται άτριχα ή με αραιές, σπασμένες τρίχες
Αναγενής τριχόρροια – μαζική απώλεια τριχών όπως συμβαίνει πχ μετά από λήψη χημειοθεραπείας ή ακτινοθεραπείας.
Σε κάθε περίπτωση, η ακριβής διάγνωση παίζει καθοριστικό ρόλο για το σχεδιασμό των κατάλληλων θεραπευτικών χειρισμών.
Ο δερματολόγος είναι ο ειδικός ιατρός που έχει την κατάλληλη εκπαίδευση για να διερευνήσει μία τριχόπτωση, να καθορίσει τη διάγνωση, και να χορηγήσει την ενδεδειγμένη αγωγή.
Πώς τίθεται η διάγνωση;
Το λεπτομερές ιατρικό ιστορικό και η κλινική εξέταση, συνεπικουρούμενα από τη βοήθεια του δερματοσκοπίου, μας οδηγούν κατά κανόνα στη σωστή διάγνωση.
Σε ορισμένες περιπτώσεις θα χρειαστούν επιπλέον εξετάσεις όπως πχ μικροβιολογικές ή αιματολογικές ή ακόμη και βιοψία δέρματος τριχωτού.
Η ψηφιακή τριχοσκόπηση είναι μία πολύ χρήσιμη εξέταση που μας επιτρέπει να καταγράψουμε την εικόνα των τριχών και του δέρματος του τριχωτού της κεφαλής, να βλέπουμε τη μορφολογία και την κατανομή των τριχών, και να παρακολουθούμε με αντικειμενικό τρόπο την εξέλιξη και την ανταπόκριση στη θεραπεία.
Πως αντιμετωπίζεται η τριχόπτωση;
Η κάθε μορφή τριχόπτωσης, έχει διαφορετικό τρόπο αντιμετώπισης. Για το λόγο αυτό, θα σταθούμε στις δύο συχνότερες μορφές, στην τελογενή τριχόρροια και στην ανδρογενετικού τύπου αλωπεκία.
Στην τελογενή τριχόρροια, η απώλεια των τριχών, συνήθως σταματάει από μόνη της, μέσα σε λιγότερο από 6 μήνες, οπότε έχουμε επανέκφυση νέων τριχών.
Εάν υπάρχουν υποκείμενα νοσήματα, όπως σιδηροπενική αναιμία ή θυρεοειδοπάθεια, πρέπει να αντιμετωπιστούν.
Θεραπευτικά, χορηγούμε τοπικά σκευάσματα, με συστατικά που ενισχύουν την επανέκφυση των τριχών, όπως μινοξιδίλη, αμινεξίλη, saw palmetto, καθώς και συμπληρώματα διατροφής με συστατικά ωφέλιμα για την ανάπτυξη των τριχών. Μεταξύ αυτών είναι η βιταμίνες A, C, D, Ε, η βιοτίνη, ο σίδηρος, ο ψευδάργυρος και τα Ω3 λιπαρά οξέα. Ωστόσο, η κλινική αποτελεσματικότητα αυτών των πολυβιταμινούχων σκευασμάτων, τεκμηριώνεται επιστημονικά, μόνο σε περιστατικά που έχουν αποδεδειγμένη έλλειψη των συγκεκριμένων στοιχείων και χρειάζονται αναπλήρωση.
Στην ανδρογενετικού τύπου αλωπεκία, στις γυναίκες, η θεραπεία εκλογής, θεωρείται η μινοξιδίλη, η οποία χορηγείται τοπικά, σε μορφή σπρέι ή αφρού, που εφαρμόζεται στο τριχωτό της κεφαλής, με εντριβή. Όσο νωρίτερα ξεκινάει κανείς τη θεραπεία, τόσο καλύτερο θεραπευτικό αποτέλεσμα έχει.
Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε, ότι όλες οι θεραπείες τριχόπτωσης, απαιτούν υπομονή και επιμονή, καθώς το θεραπευτικό αποτέλεσμα φαίνεται σταδιακά. Το ελάχιστο χρονικό διάστημα, στο οποίο γίνεται η επανεκτίμηση, είναι συνήθως το ένα τρίμηνο.
Παράλληλα, με την κατ’ οίκον αγωγή, υπάρχουν και θεραπείες, που εφαρμόζονται επικουρικά, στο Ιατρείο:
Αυτόλογη μεσοθεραπεία – platelet rich plasma (PRP) είναι η μέθοδος κατά την οποία εγχύεται ενδοδερμικά ένα παρασκεύασμα από το αίμα του ασθενούς, το οποίο αποτελείται από πλάσμα εμπλουτισμένο με παράγοντες αιμοπεταλίων, που συμβάλλουν στην αναζωογόνηση και στην επούλωση του δέρματος. Η θεραπεία αυτή, μπορεί να διεγείρει την επανέκφυση των τριχών και να συμβάλλει στην αύξηση του πάχους και της πυκνότητάς τους.
Το Μedical Microneedling, είναι μία διαδικασία, κατά την οποία δημιουργούνται, με ειδική ιατρική συσκευή, πολλαπλά νύγματα στο τριχωτό της κεφαλής, τα οποία διεγείρουν μία έντονη διαδικασία επούλωσης, ευεργετική και για την ανάπτυξη των τριχοθυλακίων. Η μέθοδος αυτή, μπορεί να συνδυαστεί με την αυτόλογη μεσοθεραπεία (PRP) για ακόμη καλύτερα αποτελέσματα.
Φωτοθεραπεία – low-level laser therapy (LLLT) πρόκειται για χρήση ειδικών συσκευών ερυθρού ή υπέρυθρου φωτός, που ενισχύει τον μεταβολισμό του δέρματος και διεγείρει την ανάπτυξη των τριχών. Παράλληλα, το φως έχει καταπραϋντική και αντιφλεγμονώδη δράση στο τριχωτό της κεφαλής.
Αντιλαμβάνεται κανείς, ότι η θεραπεία της τριχόπτωσης, δεν είναι απλή υπόθεση, ακόμη και για τον ειδικό ιατρό.
Για το λόγο αυτό, πρέπει να φροντίζουμε την υγεία των μαλλιών μας, εξασφαλίζοντας τις απαραίτητες συνθήκες, για τη σωστή ανάπτυξή τους – υγιεινή διατροφή, διαχείριση άγχους, περιορισμός στη χρήση έντονης θερμότητας και σκληρών χημικών προϊόντων, που καίνε και καταστρέφουν τις τρίχες, χρήση κατάλληλων καλλυντικών, για τη ρύθμιση της λιπαρότητας, την ενυδάτωση και την αντηλιακή προστασία των μαλλιών. Ο καλύτερος σύμβουλός σας, και για τα μαλλιά, είναι ο/η Δερματολόγος σας!
